Πιο κοντά στην ένωση η Ιρλανδία;

Μπορεί η Βρετανία να χορεύει στους ρυθμούς του Partygate, του σκανδάλου που κάνει την καρέκλα του Μπόρις Τζόνσον να τρίζει (εσχάτως και του Beergate, αντίστοιχου, αλλά σαφώς μικρότερης κλίμακας, σκανδάλου με πρωταγωνιστή τον αρχηγό των Εργατικών Κιρ Στάρμερ), ωστόσο η ιστορία στη Γηραιά Αλβιώνα γράφεται αλλού: 736 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Ουέστμινστερ, στο Μπέλφαστ. Μια ιστορία που θα μπορούσε να στερήσει από το Ηνωμένο Βασίλειο το πρώτο συνθετικό του. Επειτα από την επικράτηση του Σιν Φέιν στις εκλογές της περασμένης εβδομάδας, το ερώτημα που βρίσκεται στα χείλη πολλών και στα δύο νησιά είναι αμείλικτο: πόσο κοντά βρισκόμαστε στην επανένωση της Ιρλανδίας;

Στη συνέντευξή της στα «ΝΕΑ», τον Απρίλιο του 2019, η αρχηγός του αριστερού Σιν Φέιν (σημαίνει «Εμείς») Μέρι Λου ΜακΝτόναλντ, είχε προαναγγείλει δημοψήφισμα για την ένωση του ιρλανδικού Βορρά με τον Νότο «μέσα στα επόμενα χρόνια», δηλώνοντας βέβαιη ότι οι Βορειοϊρλανδοί θα επιλέξουν την απόσχιση από το Στέμμα. Την περασμένη Κυριακή, επανήλθε υποστηρίζοντας ότι η εκλογική επιτυχία του κόμματός της – πάλαι ποτέ πολιτικής πτέρυγας του Ιρλανδικού Δημοκρατικού Στρατού (IRA) – πρέπει να επιταχύνει την προκήρυξη του δημοψηφίσματος. Είναι η πρώτη φορά στα 101 χρόνια από τη συγκρότηση της Βόρειας Ιρλανδίας που στις εκλογές για το τοπικό κοινοβούλιο έρχεται πρώτο ένα κόμμα το οποίο υποστηρίζει την ένωση με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας. Εναν αιώνα μετά τη διχοτόμηση του νησιού, η Βόρεια Ιρλανδία εισέρχεται για μια ακόμη φορά σε περίοδο ακυβερνησίας. Το DUP, μέχρι πρότινος πλειοψηφούν, αλλά πλέον δεύτερο κόμμα, ανακοίνωσε ότι θα εμποδίσει τον σχηματισμό κυβέρνησης έως ότου ξεκαθαρίσει η κατάσταση με το πολύπαθο Πρωτόκολλο της Βόρειας Ιρλανδίας, το οποίο ο Τζόνσον απειλεί να καταργήσει μονομερώς. Στην τοπική εθνοσυνέλευση, γνωστή ως Στόρμοντ, το Σιν Φέιν κατέλαβε 27 έδρες και το DUP 25. Ωστόσο, η εξουσία μοιράζεται διά νόμου μεταξύ των δύο κοινοτήτων – καθολικών και προτεσταντών – συνεπώς για να σχηματιστεί κυβέρνηση πρέπει να συμφωνήσουν και οι δύο. Οι τελευταίες εξελίξεις θέτουν, για μια ακόμη φορά, εν αμφιβόλω τη βιωσιμότητα της Συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής που συνήφθη το 1998 τερματίζοντας τις 30ετείς συγκρούσεις (τα λεγόμενα Troubles, που στοίχισαν τη ζωή σε τουλάχιστον 3.500 ανθρώπους) μεταξύ των Ρεπουμπλικανών-εθνικιστών, οι οποίοι ζητούσαν επανένωση της Ιρλανδίας, και των Ενωτικών, που ήθελαν να παραμείνουν ενωμένοι με τη Βρετανία.

Ηρθε, άραγε, πιο κοντά η ένωση του νησιού; «Ενα εμπόδιο για την επανένωση της Ιρλανδίας που λίγοι λαμβάνουν υπόψη είναι οι ενδεχόμενες αντιδράσεις μέσα στην ίδια την Δημοκρατία της Ιρλανδίας. Το Σιν Φέιν μπορεί να κέρδισε στις εκλογές της Βορείου Ιρλανδίας, στην ανεξάρτητη Ιρλανδία όμως παραμένει ακόμα μια αντισυστημική δύναμη που φοβίζει αρκετούς μετριοπαθείς ψηφοφόρους», δηλώνει στα «ΝΕΑ» ο Αγγελος Χρυσόγελος, επίκουρος καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο London Metropolitan University. Και εξηγεί: «Τα δύο παραδοσιακά κόμματα της Ιρλανδίας, τα οποία έχουν απειροελάχιστες ιδεολογικές διαφορές μεταξύ τους, ισορροπούν μεταξύ του ιρλανδικού εθνικισμού και του πραγματισμού που υπαγορεύει η ανάγκη διατήρησης καλών σχέσεων με τη Βρετανία και της ειρήνης στη Βόρειο Ιρλανδία. Αυτά τα κόμματα δεν θα σπεύσουν στον στόχο της επανένωσης παρά μόνο αν δουν ότι πλέον δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική».

Επιπλοκές και κόστη ανάλογα με αυτά της Γερμανίας

Το εκλογικό αποτέλεσμα στο Στόρμοντ αποδίδεται περισσότερο στις κακές επιδόσεις του DUP (μείωσε το ποσοστό του κατά 6,7%) παρά στην υποστήριξη προς το Σιν Φέιν (αύξηση 1,1%) και την ιδέα της απόσχισης. Οι πιέσεις για δημοψήφισμα αναμφίβολα θα αυξηθούν. Ωστόσο, η προκήρυξή του – εάν συμβεί – θα πάρει αρκετό χρόνο. Η βρετανική κυβέρνηση υποχρεούται να διεξαγάγει δημοψήφισμα εάν διαφανεί ότι η πλειοψηφία των πολιτών υποστηρίζει την ένωση. Επί του παρόντος, κάτι τέτοιο δεν προκύπτει. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, μόνο το ένα τρίτο των κατοίκων της Βόρειας Ιρλανδίας υποστηρίζει την απόσχιση και μόνο το ένα έκτο θεωρεί ότι το θέμα αποτελεί πολιτική προτεραιότητα. Και στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας, τι πιστεύουν; «Οι πολίτες της Ιρλανδίας έχουν και αυτοί διφορούμενα αισθήματα για το ζήτημα. Από τη μια μεριά βρίσκεται ο εθνικός στόχος, αλλά από την άλλη η ανησυχία ότι με την επανένωση η Δημοκρατία της Ιρλανδίας θα “εισάγει” μια προτεσταντική και φιλοβρετανική μειοψηφία που θα μπορεί να αποσταθεροποιήσει το κράτος. Ταυτόχρονα, οι Ιρλανδοί φοβούνται το κόστος της επανένωσης. Οταν η Ιρλανδία χωρίστηκε το 1921, ο Βορράς ήταν πολύ πλουσιότερος από τον Νότο, με το Μπέλφαστ να είναι ένα ακμάζον βιομηχανικό λιμάνι ενταγμένο στη βρετανική αυτοκρατορική οικονομία. Η Ιρλανδία αντίθετα, εκτός του Δουβλίνου, ήταν μέχρι τη δεκαετία του ’60 ένα από τα φτωχότερα μέρη της Ευρώπης. Σήμερα η κατάσταση έχει αντιστραφεί, με την Ιρλανδία να έχει ακμάσει, ενώ η Βόρεια Ιρλανδία αποτελεί το φτωχότερο μέρος του Ηνωμένου Βασιλείου. Η επανένωση επομένως παρουσιάζει για τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας επιπλοκές και κόστη ανάλογα με αυτά που επωμίστηκε η Δυτική Γερμανία το 1990 στη δική της επανένωση», τονίζει ο δρ Χρυσόγελος, επισημαίνοντας ότι «θα χρειαστούν πολλά περισσότερα από μια απλή νίκη του Σιν Φέιν στα δύο κράτη για να γίνει πραγματικότητα η ένωση». Οπως το έθεσε ο γνωστός αρθρογράφος των «Αϊρις Τάιμς» Φίνταν Ο’Τουλ, «μόνο ένας ανόητος θα πίστευε ότι η ένωση της Ιρλανδίας θα γίνει σύντομα, αλλά μόνο ένας μεγαλύτερος ανόητος θα πίστευε ότι δεν έχει έρθει πιο κοντά».