Το Μεταναστευτικό και η τουρκική αντιπολίτευση

Τα τελευταία χρόνια το μεταναστευτικό ζήτημα, και κυρίως η παρουσία στην Τουρκία εκατομμυρίων Σύρων, έχει προκαλέσει ατέλειωτες συζητήσεις σχετικά με το κατά πόσο η χώρα μπορεί, και θέλει, να τους αφομοιώσει. Πρόσφατα στοιχεία που δημοσίευσε το υπουργείο Εσωτερικών φούντωσε την κομματική αντιπαράθεση, μια και έγινε γνωστό πως διακόσιες χιλιάδες Σύροι είναι πλέον τούρκοι πολίτες και άρα δικαιούνται να ψηφίσουν στις επερχόμενες εκλογές. Η κυβέρνηση χαρακτηρίζει τις πολιτογραφήσεις φυσική απόρροια της μακρόχρονης παραμονής τους στη χώρα και υπογραμμίζει πως ανάμεσά τους είναι 90 χιλιάδες παιδιά που γεννήθηκαν στη χώρα τα τελευταία 11 χρόνια.

Η αντιπολίτευση, ενθυμούμενη τα εκλογικά οφέλη που της πρόσφερε η σκληρή της στάση στο θέμα των σύρων μεταναστών στις δημοτικές εκλογές του 2019, προσάπτει εκλογικές σκοπιμότητες και ανικανότητα στους κυβερνώντες και κατά τόπους στελέχη της μιλούν ανοιχτά για δημογραφική αλλοίωση και απώλεια της εθνικής ταυτότητας σε βάθος χρόνου. Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης και επικεφαλής του (κατά τα άλλα) μετριοπαθούς Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος CHP Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου υπόσχεται να επιστρέψει 2 εκατομμύρια Σύρους στην πατρίδα τους μέσα στα πρώτα 2 χρόνια ερχομού του στην εξουσία. Το επιφανές στέλεχος του υπερεθνικιστικού MHP Ουμίτ Οζνταγκ προχώρησε πρόσφατα στην ίδρυση ανεξάρτητου κόμματος και οι δημοσκοπήσεις φέρνουν το εν λόγω Κόμμα της Νίκης (Zafer Parti) να συγκεντρώνει άνω του 2%, ένα αξιοσημείωτο ποσοστό. Βίντεο του κόμματος αυτού που ανέβηκε στο YouTube και μετρά πάνω από 3 εκατ. προβολές μέσα σε λίγες μόνο μέρες διηγείται την αραβοποίηση της Κωνσταντινούπολης το έτος 2043 και το πώς οι γηγενείς Τούρκοι καθίστανται μειονότητα.

Η οικονομική κρίση εντείνει το πρόβλημα, μια και η ανεργία αυξάνεται, ιδιαίτερα ανάμεσα στους νέους, και ο δυσθεώρητος πια πληθώρισμος τείνει να ξεφύγει από τον έλεγχο, αυξάνοντας τη λαϊκή δυσαρέσκεια. Σε συνθήκες φτωχοποίησης και αστάθειας, οι «ξένοι» είναι συχνά το εξιλαστήριο θύμα και τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης προσφέρουν άπλετο χώρο για την εκδήλωση μισαλλόδοξων απόψεων και πρακτικών. Είναι σαφές πως ο Ερντογάν πιέζεται, η δημοσκοπική του καθίζηση συνεχίζεται και η προοπτική απώλειας της εξουσίας φαντάζει πιο πιθανή από ποτέ εν μέσω οικονομικής δυσπραγίας και αυξανόμενου εθνικισμού που αδυνατεί να ελέγξει. Είναι όμως σε θέση η αντιπολίτευση να εκμεταλλευτεί τη συγκυρία;

Πρόσφατα δείγματα γραφής εντείνουν τις αμφιβολίες. Ο Κιλιτσντάρογλου ζητεί από τους εσωκομματικούς του αμφισβητίες να του αδειάσουν τη γωνιά με τρόπο μάλλον αυταρχικό, ενώ ο δήμαρχος της Πόλης Ιμάμογλου συγχρωτίζεται με καθεστωτικούς δημοσιογράφους και προκαλεί τη μήνιν πολλών υποστηρικτών του. Γνωστός για τον έντονο χαρακτήρα του, ο Ιμάμογλου προειδοποίησε και εκείνος τους επικριτές του με αλαζονικό ύφος, ενώ ο πρώην κυβερνητικός και νυν αντιπολιτευόμενος Αλί Μπαμπατζάν δηλώνει πως θα κατέβει αυτόνομα στις εκλογές και λοιδωρεί τους συναντιπολιτευόμενούς του για έλλειψη προγράμματος. Η τουρκική αντιπολίτευση θεωρεί τη νίκη της εν πολλοίς δεδομένη.

Αυτό μπορεί και να της στοιχίσει ακριβά. Η αντιπολίτευση αδυνατεί να προτείνει συγκεκριμένες λύσεις, είτε αυτές αφορούν την οικονομική κρίση είτε το μεταναστευτικό ζήτημα. Την ίδια ώρα ο πρόεδρος Ερντογάν απολαμβάνει την αυξανόμενη ανοχή της Δύσης εν μέσω του ρωσοουκρανικού πολέμου και αποκαθιστά γρήγορα τις σχέσεις του με τη Μέση Ανατολή αναμένοντας οικονομικά οφέλη και πολιτική κάλυψη. Τα προβλήματα μοιάζουν ανυπέρβλητα και ο συνεχιζόμενος πόλεμος τον φέρνει σε ακόμα δυσχερέστρεη θέση, αλλά οι εκλογές αργούν ακόμα και η επιλογή του ώριμου φρούτου της αντιπολίτευσης είναι μια κοντόφθαλμη και δυνητικά επιζήμια τακτική.

Ο Δημήτρης Τσαρούχας είναι αναπληρωτής καθηγητής στο τμήμα Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επιστημονικός συνεργάτης στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)