ΗχοΔύναμα

Χάιντν: Τα πλήρη Κουαρτέτα Εγχόρδων, Κουαρτέτο FESTETICS, ARCANA, 19 CD

Το ουγγρικό Κουαρτέτο FESTETICS ιδρύθηκε το 1985. Αφιέρωσε πάνω από μία δεκαετία στην ηχογράφηση του συνόλου των κουαρτέτων του Χάιντν, την πρώτη και μόνη μέχρι σήμερα πλήρη έκδοσή τους με όργανα εποχής. Κάθε τόμος της έκδοσης που τώρα επανέρχεται ενοποιημένη, υπήρξε γεγονός με φανατικό κοινό τόσο στους οπαδούς των οργάνων εποχής, όσο και για όσους ενδιαφέρονται για το σημαντικότερο σώμα κουαρτέτων εγχόρδων της μουσικής, πλην ασφαλώς εκείνων του Μπετόβεν. Το FESTETICS, που ο ήχος και η προσέγγισή του δεν θυμίζουν σε τίποτα σκληρότερες εκδοχές από τη Γερμανία, την Ολλανδία ή τη Φλάνδρα, με αυτές τις ηχογραφήσεις «εκπαίδευσε» μεγάλο μέρος του κοινού στα όργανα εποχής. Και εξασφάλισε ότι τα πρωτεία της ερμηνείας αυτών των έργων του πατέρα του είδους θα παρέμεναν σε ουγγρικά χέρια: οι συμπατριώτες του, του (κατά σαράντα χρόνια προγενέστερου) Κουαρτέτου TATRAI κατείχαν ήδη τη μόνιμη κυρίαρχη θέση ανάμεσα στις εκδόσεις με «μοντέρνα» όργανα. Το FESTETICS είναι απολαυστικό όσο ένα κουαρτέτο μπορεί να γίνει. Δηλαδή απεριόριστα. Οι δομές και ο ήχος του έχουν τόσο ενδελεχή μελέτη και τέτοια ακρίβεια πίσω τους, ώστε έχει κανείς την αίσθηση ότι περίπου πράγματι ακούει έναν μουσικό Διαφωτισμό. Η ζωντάνια είναι αξεπέραστη. Οπως και η συμβολή τους στην ερμηνευτική εμβάθυνση μιας μουσικής που έγινε η μήτρα ενός νέου, μεγαλειώδους κόσμου. Αγνωστου μέχρι τότε, κυρίαρχου έκτοτε.

Κουρούδης: A Lawn Being Sprinkled, ψηφιακή έκδοση, Minos EMI Universal

Ο Χάιντν έγραφε ασταμάτητα. Επί δεκαετίες. Ο καταιγισμός της παραγωγής του επέφερε κατακλυσμιαίες μεταβολές στη μουσική. Μία, ήταν η θεμελίωση της επαγγελματικοποίησής της. Μέχρι τις μέρες του συχνά συνθέτες έγραφαν παράλληλα με τις εντελώς άσχετες επαγγελματικές τους ασχολίες. Το φαινόμενο συρρικνώθηκε σχεδόν μέχρι εξαφάνισης αργότερα, με ηγεμονικές εξαιρέσεις όπως του πατριάρχη της αμερικανικής μουσικής Αϊβς, για να επιστρέψει πιο δομικά στις αρχές του 21ου αιώνα. Σήμερα, με την πρωτοφανή βοήθεια και των πολλαπλών τεχνολογικών δυνατοτήτων, έχουμε ξανά ουσιώδη μουσική από συνθέτες που ακολουθούν εντελώς διαφορετικούς επαγγελματικούς δρόμους. Ο κορυφαίος αθηναίος σχεδιαστής Γιάννης Κουρούδης είναι ένας εξ αυτών. Εμφανίζεται στη μουσική με το έργο «A Lawn Being Sprinkled», που μόλις εκδόθηκε σε ψηφιακή μορφή από τη Minos EMI της Universal, διαθέσιμο εδώ: https://yianniskouroudis.lnk.to/ALawnBeingSprinkledPR. Ο Κουρούδης αντλεί την έμπνευσή του «από τη γη του Παρνασσού και του μύθου του Δευκαλίωνα και της Πύρρας, που επέζησαν από τον κατακλυσμό και αναδημιούργησαν το ανθρώπινο γένος πετώντας πέτρες πίσω από την πλάτη τους. Οι πέτρες, οι άνθρωποι, τα χωράφια που ποτίζονται αλφαδιασμένα και ρυθμικά, τα παιχνίδια του νερού με το φως, η σκιά του μεγάλου βουνού στο βάθος». Η αναφορά του τίτλου στον πίνακα του Χόκνεϊ δεν πρέπει να εκληφθεί ως στοίχιση αυτής της μουσικής με ρεύματα κάποιας εικαστικής pop art. Αντίθετα, όσο και αν αποδίδει τη θεματική ιδέα του συνθέτη, η μουσική τάση έχει στοιχεία νεοκλασικού μινιμαλισμού μα με τις φωνές σε συνεχή αναγεννησιακή αναφορά. Και κυριαρχείται από αρμονικά χαρακτηριστικά, στο βασίλειο των οποίων επιστρέφει ο συνθέτης. Βέβαια, τα τελευταία πενήντα χρόνια, ιδίως μετά το Ντάρμσταντ και τις διαρκείς διακλαδώσεις του, είναι πολύ δύσκολο να μιλά πια κανείς για ρεύματα, ακόμα και όταν, επιτέλους, απενοχοποιείται η αρμονία, ακόμα και σήμερα που αυτή η τάση επιστρέφει κυριαρχικά διεθνώς. Είναι καλύτερα να συγκεντρώνεται σε αυτό που έχει κάθε φορά μπροστά του. Και να το χαίρεται. Περισσότερο, όταν πρόκειται για κάτι αισθητικά γενναιόδωρο, γερά στοχοπροσηλωμένο όπως εδώ. Ενίοτε δε με τρόπο συναρπαστικό όπως, μεταξύ άλλων, στο μαγευτικό όγδοο μέρος «Small Souls».