Ηλιος

Στο έκτακτο συνέδριο του Ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος, που έγινε στην Μπολόνια τον Μάρτιο του 1990, η πρόταση του γραμματέα Ακίλε Οκέτο για αλλαγή του τίτλου του κόμματος και εγκατάλειψη του σφυροδρέπανου εγκρίθηκε με ποσοστό 67%. Η συγκίνηση ήταν μεγάλη, ξεκινούσε μια νέα και αβέβαιη εποχή, αλλά η ενότητα του κόμματος δεν αμφισβητήθηκε ποτέ. Κι όταν οι ηγέτες της μειοψηφίας, ο Πιέτρο Ινγκράο και ο Αλεσάντρο Νάτα, ανέβηκαν στο βήμα και αγκάλιασαν τον Οκέτο, όλοι οι σύνεδροι σηκώθηκαν όρθιοι και τραγούδησαν την «Μπαντιέρα Ρόσα».

Το κόμμα έκανε σχεδόν είκοσι χρόνια να συνέλθει. Αλλά αυτό δεν είναι περίεργο, η ίδια η λέξη «κομμουνιστικό» είχε συνδεθεί με μεγάλα εγκλήματα, άγρια καταστολή, τρομακτικά ψέματα. Κανένα σύγχρονο και σοβαρό αριστερό κόμμα δεν μπορούσε να συνεχίσει να κουβαλάει αυτό το βάρος, ο μεγάλος Ενρίκο Μπερλινγκουέρ το είχε καταλάβει άλλωστε από νωρίς και είχε πάρει τις αποστάσεις του. Στις βουλευτικές εκλογές του 2008, το Δημοκρατικό Κόμμα (όπως ήταν η νέα του ονομασία) έφτασε το 33%, στις ευρωεκλογές του 2014 πέρασε το 40%. Κι ύστερα βυθίστηκε σε μια νέα κρίση, που οφείλεται σε έναν βαθμό στην ανεπάρκεια των ηγετών του.

Ο ήλιος δεν έχει σχέση βέβαια με το σφυροδρέπανο. Και ο λόγος που εγκαταλείφθηκε τυπικά το 2017 από την ελληνική Κεντροαριστερά, μαζί με το ιστορικό της όνομα, δεν ήταν τόσο η αποστασιοποίηση από κάποιο ένοχο παρελθόν όσο η προσπάθεια να προσελκυστούν νέες δυνάμεις και να αντιμετωπιστεί η λαίλαπα του ΣΥΡΙΖΑ. Το εγχείρημα δεν πέτυχε. Και τώρα βλέπουμε μια παραδοξότητα: τη θριαμβευτική επιστροφή του παλιού ονόματος και του παλιού συμβόλου προκειμένου να σηματοδοτήσουν το πέρασμα σε μια νέα φάση.

Το συναίσθημα είναι απαραίτητο στην πολιτική. Το δείχνει η απροσδόκητη συμμετοχή άνω των 170.000 ψηφοφόρων στην προχθεσινή ψηφοφορία. Το δείχνει και η ανικανοποίητη ανάγκη εκατομμυρίων ψηφοφόρων σε όλο τον κόσμο για μεγαλύτερο σεβασμό, μεγαλύτερη αναγνώριση, μεγαλύτερη προσοχή. Πρόκειται για ανθρώπους που δεν μπόρεσαν να ανεβούν στο τρένο της παγκοσμιοποίησης, ένιωσαν στη συνέχεια να εγκαταλείπονται από τα «συστημικά» κόμματα είτε της Δεξιάς και της Αριστεράς και κατέφυγαν σε λαϊκιστικά σχήματα τόσο της Δεξιάς όσο και της Αριστεράς.

Νέος, άφθαρτος και με ευρωπαϊκό αέρα, θα μπορέσει άραγε ο Νίκος Ανδρουλάκης να απευθυνθεί σε αυτά τα στρώματα; Θα καταφέρει δηλαδή να αντισταθεί στις σειρήνες του λαϊκισμού και να ανταποκριθεί στη λαχτάρα για ανακατανομή όχι μόνο του εισοδήματος, αλλά και της δημόσιας εκτίμησης; Θα βρει τον τρόπο να κινηθεί με πολιτική εντιμότητα και προσωπική σεμνότητα ανάμεσα στους δύο πόλους του πολιτικού σκηνικού, με στόχο τη δική του εκδοχή περί προοδευτισμού, τον δικό του «τρίτο δρόμο»;

Με άλλα λόγια, θα χρησιμοποιήσει τα υλικά του παρελθόντος που απλόχερα του προσφέρονται για αναπαλαίωση ή για ανανέωση;