Χρέος μας να μη ζήσουν και τα παιδιά μας σε συνθήκες κρίσης

Η συμπλήρωση δέκα ετών από τις διπλές εκλογές του 2012 βρίσκει την ελληνική οικονομία σε φάση ανάκαμψης και ανάπτυξης, χωρίς βεβαίως να παραγνωρίζονται οι αρνητικές επιπτώσεις της διεθνούς συγκυρίας. Σήμερα το μέσο νοικοκυριό αντιμετωπίζει κύμα ακρίβειας, κυρίως στην ενέργεια και τα τρόφιμα, που είναι αποτέλεσμα των εξωγενών διαταραχών της πανδημίας και της κρίσης του πολέμου στην Ουκρανία.

Η προοπτική της ελληνικής οικονομίας, όμως, παραμένει θετική και δεν συγκρίνεται με την άκρως έκρυθμη κατάσταση που επικρατούσε δέκα χρόνια νωρίτερα.

Το διάστημα από τον Νοέμβριο του 2011 έως τον Μάιο του 2012 ήταν ίσως το χειρότερο της περασμένης δεκαετίας: Υφεση σε διψήφιο ποσοστό πτώσης του ΑΕΠ το 2011, η ανεργία να κλιμακώνεται στα επίπεδα του 25% στα μέσα του 2012, το δημοσιονομικό έλλειμμα πάνω από -10% του ΑΕΠ (€21 δισ.) το 2011, και η αξιοπιστία της χώρας στο ναδίρ.

Η οικονομική πίεση στον πληθυσμό ήταν έντονη. Η Ελλάδα αδυνατούσε να βγει στις αγορές. Η συμμετοχή μας στην ευρωπαϊκή οικογένεια και τον πυρήνα του ευρώ βρισκόταν υπό διαρκή αμφισβήτηση με την πιθανότητα εκδίωξής μας από την ευρωζώνη σε ιστορικό έως τότε υψηλό.

Σε αυτές τις ανεξέλεγκτες συνθήκες εντός της χώρας και εχθρικές εκτός αυτής, με έντονη την καχυποψία και πλήρη έλλειψη εμπιστοσύνης έναντι της Ελλάδας, η κυβέρνηση Παπαδήμου κατόρθωσε να πείσει τους ευρωπαίους εταίρους για την πρόθεση της χώρας να βάλει τάξη στην οικονομία της. Εθεσε υπό έλεγχο τη συζήτηση περί εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ και έκλεισε νέα συμφωνία με τους δανειστές, το 2ο Πρόγραμμα Οικονομικής Προσαρμογής, που είχε ημερομηνία λήξεως το τέλος του 2014. Και η κυβέρνηση ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΔΗΜΑΡ που ακολούθησε, κλήθηκε να εφαρμόσει το πρόγραμμα.

Η συμφωνία του Μαρτίου του 2012 συνδυάστηκε με το PSI, τη μεγαλύτερη αναδιάρθρωση χρέους παγκοσμίως. Με κούρεμα 52,5% στην ονομαστική αξία (και 78% στην παρούσα ή πραγματική αξία) των ελληνικών ομολόγων. Διαγράφηκε χρέος ύψους 106 δισ. ευρώ, ενώ το πλαίσιο της συμφωνίας με τους δανειστές προέβλεπε και τη λήψη νέων δανείων ύψους 130 δισ. ευρώ. Και έτσι δόθηκε χρόνος στην ελληνική οικονομία να ανακάμψει, όπως και συνέβη δύο χρόνια αργότερα, όταν ο ρυθμός μεταβολής του ΑΕΠ στη διάρκεια του 2014 έγινε θετικός και η ανεργία άρχισε να μειώνεται. Τότε μάλιστα η κυβέρνηση κατάφερε να βγει και στις αγορές και να εκδώσει ομόλογο πενταετούς διάρκειας με επιτόκιο 4,95%.

Το 2ο Πρόγραμμα Οικονομικής Προσαρμογής δεν περιορίστηκε απλώς σε θέματα δημοσιονομικής πολιτικής, αλλά επεκτάθηκε και σε ζητήματα χρηματοοικονομικής σταθερότητας, δημιουργίας θεσμών στη λειτουργία του κράτους, και εφαρμογής μεταρρυθμίσεων σε πολλούς τομείς της οικονομίας, όπως υγεία, παιδεία, εργασιακές σχέσεις, κλειστά επαγγέλματα και, γενικότερα, σε πεδία βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας. Το Πρόγραμμα έγινε ο οδικός χάρτης για την κυβέρνηση που συγκροτήθηκε τον Ιούνιο του 2012 και ανέλαβε το μεγάλο βάρος της εξόδου από την κρίση.

Ετσι, έπειτα από τόσα χρόνια σκληρών θυσιών των ελλήνων πολιτών, χρέος μας σήμερα είναι να μην επιτρέψουμε να ζήσουν και τα παιδιά μας σε συνθήκες κρίσης.

Ο Γκίκας Χαρδούβελης είναι καθηγητής στο Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής του Πανεπιστημίου Πειραιώς και πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος. Διετέλεσε υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας από τον Ιούνιο του 2014 έως τον Ιανουάριο του 2015.