Απόφαση-σταθμός για τους μισθούς των γιατρών

Με μια σημαντική απόφαση, που έχει τη «σφραγίδα» της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, κρίθηκαν αντισυνταγματικές οι περικοπές αποδοχών σε γιατρούς του ΕΣΥ με βάση τον μνημονιακό νόμο του 2012 και ανοίγει ο δρόμος για την αναδρομική επιστροφή ποσών που εκτιμάται ότι σε βάθος πενταετίας αγγίζουν ακόμα και τις 60.000 ευρώ.

Μετά τις Ολομέλειες του Ελεγκτικού Συνεδρίου και του Συμβουλίου της Επικρατείας και το τρίτο Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας έκρινε με απόφασή του ότι είναι αντισυνταγματικές οι περικοπές αποδοχών των γιατρών του ΕΣΥ που έγιναν σύμφωνα με τον μνημονιακό νόμο 4093/2012.

Συγκεκριμένα, οι αρεοπαγίτες έκριναν αντισυνταγματικό τον νόμο 4093/2012, καθώς αποφάνθηκαν οριστικά και αμετάκλητα ότι παράνομα καταβάλλονταν μειωμένες οι αποδοχές στους γιατρούς ΕΣΥ (Πρωτοβάθμια Υγεία) μετά το «ψαλίδι» που υπέστησαν λόγω μνημονίου.

Οι δικαστές που συμμετείχαν στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου έκριναν ότι ο επίμαχος μνημονιακός νόμος είναι αντισυνταγματικός και δεν πρέπει να εφαρμοστεί, καθώς:

α) Δεν προέβη σε «εκτιμήσεις για τις επιπτώσεις από τις εν λόγω μειώσεις», ούτε «αν το αναμενόμενο οικονομικό όφελος που θα προκύψει από τις μειώσεις είναι μικρότερο ή μεγαλύτερο από τις επιπτώσεις των μειώσεων». Δηλαδή νομοθετήθηκαν μειώσεις που μπορούσαν να προκαλέσουν συνολικά ζημία αντί για όφελος και πιθανότατα προκάλεσαν ζημία.

β) Δεν εξετάστηκε από τον νόμο «αν θα μπορούσαν να ληφθούν άλλα μέτρα ισοδύναμου αποτελέσματος» ως προς τη μείωση των δημοσίων δαπανών, αλλά με μικρότερο κόστος για τους γιατρούς του ΕΣΥ.

γ) Δεν εξετάστηκε αν οι αποδοχές των γιατρών του ΕΣΥ παραμένουν μετά τις νέες μειώσεις επαρκείς για την αντιμετώπιση του κόστους αξιοπρεπούς διαβίωσής τους και ανάλογες της αποστολής που τους έχει ανατεθεί με το άρθρο 5 παρ. 5 του Συντάγματος.

Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου απέρριψε την αναίρεση της πρώτης ΔΥΠΕ και στην πράξη επικύρωσε όλες τις αποφάσεις των δικαστηρίων της ουσίας, οι οποίες είχαν εκδοθεί με βάση μία σειρά από αγωγές που είχαν κατατεθεί στα αστικά δικαστήρια δικαιώνοντας τους γιατρούς του ΕΣΥ.

Ο δικηγόρος Γιάννης Τουτζιαράκης, ο οποίος εκπροσώπησε μέχρι το Ανώτατο Δικαστήριο τους προσφεύγοντες γιατρούς, σε δήλωσή του επισημαίνει: «Οι λόγοι για τους οποίους όλα τα ανώτατα δικαστήρια έκριναν τις διατάξεις και τις περικοπές του Ν. 4093/2012 ως αντίθετες με το Σύνταγμα και μη εφαρμοστέες αποτελούν προπατορικό και υπερκομματικό αμάρτημα και βαραίνουν και το ισχύον μισθολόγιο του Ν. 4472/2017. Και το ισχύον μισθολόγιο καταλήγει σε καθαρές αμοιβές των γιατρών ΕΣΥ ίδιες ή και μικρότερες, χωρίς να έχει υπάρξει συμμόρφωση προς τις υποδείξεις όλων των ανώτατων δικαστηρίων της χώρας. Χωρίς δηλαδή να υπάρξει σοβαρή εκτίμηση αν οι επιπτώσεις από το μειωμένο επίπεδο μισθών επιφέρουν τελικά οικονομική ζημία αντί για όφελος ή αν οι μη επαρκείς αποδοχές οδηγούν σε υπονόμευση της συνταγματικής υποχρέωσης να εξασφαλίζεται η παροχή υπηρεσιών υγείας υψηλού επιπέδου».

Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές τα αστικά δικαστήρια με προηγούμενες αποφάσεις τους επιδίκασαν για γιατρούς του ΕΣΥ  μεικτές μηνιαίες διαφορές περίπου 1.000 ευρώ. Κατά συνέπεια, τα επιδικασθέντα ποσά ανέρχονταν, όταν οι διαφορές αφορούσαν τέσσερα ή και πέντε έτη, σε συνολικά μεικτά ποσά μέχρι 50.000 ή και 60.000 ευρώ.

Μισθολογική μεταχείριση. Τέλος, αναμένεται η κρίση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας ως προς τη συνταγματικότητα του ισχύοντος Ν. 4472/2017, ενώ έχει ήδη αποφανθεί σειρά αστικών δικαστηρίων της ουσίας, τα οποία έκαναν και συνεχίζουν να κάνουν δεκτές τις αντίστοιχες αγωγές που στρέφονται πλέον κατά της συνταγματικότητας και του ισχύοντος νόμου.

Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας, με παλαιότερη απόφασή της, έκρινε ότι οι περικοπές των αποδοχών των γιατρών του ΕΣΥ που έγιναν αναδρομικά από 1ης Αυγούστου 2012, σε εφαρμογή του Ν. 4093/2012, του Ν. 4046/2012 και της από 14.11.2012 απόφασης του αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών, αντίκεινται στο Σύνταγμα.

Η Ολομέλεια του ΣτΕ έκανε τότε – το 2018 –  δεκτή την αίτηση των τεσσάρων γιατρών διευθυντών του ΕΣΥ, κρίνοντας ότι τόσο οι προαναφερόμενοι νόμοι όσο και η επίμαχη υπουργική απόφαση με τις οποίες αναδρομικά από 1.8.2012 μειώθηκαν οι αποδοχές τους «αντίκειται στο άρθρο 21 παράγραφος 3 του Συντάγματος», όπως και στις αρχές: α) της ιδιαίτερης μισθολογικής μεταχείρισης των γιατρών του ΕΣΥ, β) της αναλογικότητας και γ) της ισότητας στα δημόσια βάρη.