Ο μόνος δρόμος

Στα 97 του, ο Αλέν Τουρέν είναι ίσως ο πιο διαυγής διανοούμενος της Ευρώπης. Για τη νίκη του Μακρόν δεν έχει καμιά αμφιβολία: «Είναι πεντακάθαρη, κι όταν σημειώνεται στην εποχή του Τραμπ, του Brexit και της εξέγερσης κατά της παγκοσμιοποίησης, γράφει πολιτική ιστορία», λέει σε συνέντευξή του στην Corriere della Sera.

Για τους νέους που γράφουν στους τοίχους της Σορβόνης «Ούτε Μακρόν ούτε Λεπέν», δεν ανησυχεί: «Η Σορβόνη είναι ένα χείριστο πανεπιστήμιο, ο τελευταίος φοιτητής που κέρδισε κάτι από εκεί ήταν ο Δάντης. Ο αιώνας αυτός ανήκει στα «ερευνητικά πανεπιστήμια», ο Μακρόν πρέπει λοιπόν να ρίξει το βάρος εκεί. Θα εκπληρωθεί έτσι το όνειρο του συναδέλφου μου στην Εcole Normale, του Μισέλ Φουκό, ο οποίος έλεγε ότι το πανεπιστήμιο πρέπει να είναι ο τόπος όπου ένας νέος μετατρέπεται σε ανθρώπινο ον».

Ανησυχεί, αντιθέτως, για το ενδεχόμενο ταραχών στη Γαλλία, που δεν θα είναι όμως κοινωνικού, αλλά θρησκευτικού χαρακτήρα: «Ο χριστιανισμός, για τον οποίο ο άνθρωπος δημιουργήθηκε κατ’ εικόνα και ομοίωση του Θεού, δεν μπορεί να συνεννοηθεί με το ισλάμ, για το οποίο ο Θεός είναι τα πάντα και ο άνθρωπος τίποτα».

Οσο για το μέλλον της ηπείρου μας, ο Τουρέν πιστεύει ότι ο Μακρόν πρέπει να εργαστεί για τις Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης, ή τουλάχιστον έναν σκληρό πυρήνα που περιλαμβάνει τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ισπανία και την Ολλανδία. Η στιγμή είναι κατάλληλη, καθώς η Γερμανία δεν είναι πολύ ισχυρή: η Μέρκελ αποχώρησε από τη σκηνή, ο απολογισμός της αμφισβητείται έντονα και στο θέμα των όπλων προς την Ουκρανία ο διάδοχός της είναι διστακτικός.

Ο Γκίντεον Ράχμαν συμφωνεί, αν και επισημαίνει ότι το όραμα του γάλλου προέδρου για «στρατηγική αυτονομία» της Ευρώπης περνάει σε δεύτερη μοίρα λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και της ενίσχυσης του ΝΑΤΟ. Στους συμμάχους δε του Μακρόν στην εκστρατεία για μια καλύτερη Ευρώπη, ο αρθρογράφος των Financial Times περιλαμβάνει την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν (που μοιράζεται μαζί του την επιθυμία για μια «γεωπολιτική» Ευρώπη), τον Μάριο Ντράγκι (που ήταν κι αυτός επενδυτικός τραπεζίτης) και τον Κυριάκο Μητσοτάκη (που υπέγραψε με τον Μακρόν ένα διμερές αμυντικό σύμφωνο, καθώς και οι δύο ηγέτες ανησυχούν για τις βλέψεις της Τουρκίας).

Αυτό που δεν μπόρεσε λοιπόν να κάνει ο Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος τον Ιανουάριο του 2015 υποσχόταν να αλλάξει τους κανόνες «ώστε να αλλάξουν η Ευρώπη και το ευρώ» και κόντεψε να βγάλει την Ελλάδα από την ευρωζώνη, καλείται να το κάνει ο σημερινός Πρωθυπουργός, θεσμικά, συλλογικά, οργανωμένα. Θα χρειαστεί υπομονή, καθώς ο πόλεμος φαίνεται ότι θα κρατήσει καιρό. Θα χρειαστεί ευελιξία, καθώς ο λαϊκισμός είναι πάντα παρών. Θα χρειαστεί ενσυναίσθηση, καθώς η Ευρώπη θυμάται την αλληλεγγύη μόνο στις μεγάλες κρίσεις κι ύστερα την ξεχνάει.

Αλλά δεν υπάρχει άλλος δρόμος.