Τα φαντάσματα και {LF}οι αντοχές της Ευρώπης

Δεν είναι μυστικό πως οι φιλευρωπαίοι κάθονταν σε αναμμένα κάρβουνα τόσον καιρό, ανησυχώντας για την έκβαση των γαλλικών προεδρικών εκλογών. Ακόμα και μετά τη νίκη του Εμανουέλ Μακρόν, ωστόσο, οι βρετανοί πεσιμιστές ανησυχούν πως η ΕΕ ίσως να μην είναι ασφαλής για πολύ ακόμα. Είτε μιλάμε για τον πληθωρισμό, την κρίση του κόστους ζωής, τον απογαλακτισμό της Ευρώπης από τη ρωσική ενέργεια, τη διατήρηση μιας κοινής γραμμής απέναντι στον Βλαντίμιρ Πούτιν ή την προστασία των ευρωπαϊκών αξιών από τις επιθέσεις ακροδεξιών λαϊκιστών, η ΕΕ αντιμετωπίζει κάποιες από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο – με δομές ελάχιστα κατάλληλες.

Στη Γαλλία, ο Μακρόν δεν μπορεί βάσει Συντάγματος να διεκδικήσει τρίτη θητεία το 2027. Με την κατάρρευση των παραδοσιακών «ρεπουμπλικανικών» κομμάτων, μία Μαρίν Λεπέν ή κάποιος διάδοχός της απέναντι σε έναν αντίπαλο με λιγότερη μαγκιά και αίσθηση αποστολής από τον Μακρόν θα μπορούσε να έχει πραγματικές ελπίδες. Μεγάλο μέρος της γαλλικής πολιτικής εξαρτάται τώρα από το κατά πόσο οι βελτιούμενες οικονομικές επιδόσεις της Γαλλίας θα συνεχιστούν ώστε να επιδείξουν οφέλη επαρκώς ορατά – και από το κατά πόσο η ΕΕ θα δείχνει εξίσου ορατά ως μία πηγή δύναμης. Εδώ, ο νεοεκλεγμένος Μακρόν θα χρειαστεί την αποφασιστική στήριξη της Γερμανίας, μιας χώρας που επίσης ταλανίζεται, παρά τις βαθιές φιλοευρωπαϊκές πεποιθήσεις της, από τις δικές της εντάσεις και φαντάσματα.

Ομως, ο βρετανικός σχολιασμός της Ευρώπης πάντα δίνει έμφαση σε όσα δεν πάνε καλά. Ναι, υπάρχουν μεγάλες προκλήσεις στη Γαλλία, τη Γερμανία και την ΕΕ. Αν συγκρίνει ωστόσο κανείς την κατάσταση με τις ΗΠΑ, που αντιμετωπίζουν μία αναζωπύρωση του Τραμπισμού, και τη Βρετανία, που αντιμετωπίζει, λόγω του Brexit, μία κατάρρευση του εμπορίου της, μία επενδυτική κρίση, έναν ενδημικό στασιμοπληθωρισμό και ένα συνταγματικό αδιέξοδο, αυτές οι προκλήσεις μοιάζουν σχετικά αδιάφορες. Το εντυπωσιακό με την ΕΕ είναι πως, αντίθετα με τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο, το Κέντρο εκεί αντέχει. Οι mainstream γαλλικές και γερμανικές πολιτικές τάξεις, μαζί με εκείνες στην Ισπανία, την Ιταλία, την Ολλανδία και πέραν αυτών, γνωρίζουν πως η ΕΕ είναι μία κρίσιμη ασπίδα. Και στέκονται πλάι της.

Επειτα από μία αβέβαιη αρχή, η ΕΕ αντεπεξήλθε καλά στην Covid, από πολλές πλευρές καλύτερα από ό,τι η Βρετανία – ως ένας συλλογικός πολιτικός οργανισμός. Λιγότεροι θάνατοι, ισχυρότερα εμβολιαστικά προγράμματα, μεγαλύτερη στήριξη για τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες που επλήγησαν βάναυσα. Το σχέδιο ανάκαμψης της ΕΕ ήταν πράγματι – όπως είπε ο γερμανός καγκελάριο – μία «χαμιλτονική στιγμή» και αποδεικνύεται ότι δίνει κίνητρο για κάποιες από τις σοβαρότερες επενδυτικές πολιτικές των τελευταίων δεκαετιών.

Μπορεί η ΕΚΤ να μην εκτίμησε σωστά τις πληθωριστικές πιέσεις, το ίδιο όμως έκαναν και οι κεντρικές τράπεζες των ΗΠΑ και της Βρετανίας. Οι πιέσεις αυτές πιθανόν να χαλαρώσουν στην Ευρώπη, με τη βοήθεια της ισχύος του ευρώ. Η κατάρρευση του βρετανικού εμπορίου έχει δείξει την αξία της ευρωπαϊκής κοινής αγοράς. Επιπλέον, τα πιθανά κέρδη της Ρωσίας στη Νότια και την Ανατολική Ουκρανία υπογραμμίζουν την ανάγκη να μείνει η ΕΕ ενωμένη. Οι ευρωπαίοι ηγέτες τα γνωρίζουν όλα αυτά. Η νίκη του Μακρόν είναι ένα σημάδι πως η Ευρώπη αντέχει ακόμα και στα χειρότερά της – ενώ η Βρετανία δεν έχει ακόμα πιάσει πάτο.