Ενα Πάσχα που μιλά γαλλικά

Το περιμέναμε πώς και πώς. Δύο χρονιές γιορτάσαμε το Πάσχα σε στενό οικογενειακό κύκλο, αιχμάλωτοι εν άστει, με τις λαμπάδες στα μπαλκόνια. Επιτέλους, ένα Πάσχα κανονικό. Για τη χαρά της γιορτής. Μα και για τον συμβολισμό της περίφημης «επιστροφής στην κανονικότητα».

Το Πάσχα επέστρεψε, λοιπόν. Η κανονικότητα όχι.

Το Πάσχα επέστρεψε, έστω κι αν το γιορτάζουμε σε «φάση συνύπαρξης με τον κορωνοϊό». Εστω κι αν το γιορτάζουμε με το μυαλό αλλού. Την Εβδομάδα των Παθών την εικονογραφούσε καθημερινά το ουκρανικό δράμα, για το οποίο κανείς μας δεν ξέρει αν και πότε θα υπάρξει αναστάσιμη έκβαση. Και το βράδυ της Κυριακής, οι οθόνες μας θα πρέπει να συντονιστούν όχι με τα εορταστικά στιγμιότυπα που θα πλημυρίσουν τους λογαριασμούς γνωστών και αγνώστων στα social media, αλλά με την αγωνία των εκλογικών αποτελεσμάτων από το Παρίσι. Οχι από εξεζητημένο κοσμοπολιτισμό. Ούτε απλώς από το ενδιαφέρον που έχουν πάντα οι γαλλικές εκλογές για τα ελληνικά πολιτικά πράγματα. Μα από τη βεβαιότητα ότι το αποτέλεσμα αυτών των εκλογών δεν κρίνει απλώς τη μοίρα της Γαλλίας για τα επόμενα πέντε χρόνια. Αλλά και τη μοίρα της Ευρώπης. Και τη δική μας μοίρα.

Πάνω από τις γαλλικές κάλπες θα πλανιέται το ερώτημα – που αυτή τη φορά δεν είναι απλώς θεωρητικό, με προεξοφλημένη απάντηση, όπως τις προηγούμενες δύο φορές που η Ακροδεξιά βρέθηκε στον δεύτερο γύρο προεδρικών εκλογών, είναι αγωνιωδώς υπαρκτό και δημοσκοπικά όχι εντελώς απίθανο, παρά την προφανή και πάλι ήττα της στην τηλεοπτική μονομαχία της Πέμπτης: Κι αν η Λεπέν κερδίσει;

Οσο και να θέλει κανείς να αποδραματοποιήσει το ερώτημα και την απάντησή του, αδύνατον. Αν η Λεπέν κερδίσει, οι συνέπειες θα είναι κατακλυσμικές. Θα ισοδυναμούν, όπως έχει ήδη ειπωθεί, με ένα Frexit. Μια ιδιότυπη, προσωρινή πιθανόν, μερική και άτυπη έστω, έξοδο της Γαλλίας από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Σε μια στιγμή που, όπως όλοι νιώθουμε, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αλλάζει τις διεθνείς ισορροπίες και απειλεί τόσο τη θέση της Ευρώπης στον κόσμο όσο και το επίπεδο της ευημερίας της αλλά και την υγεία των δημοκρατικών της θεσμών. Η κατάσταση είναι ήδη δύσκολη. Φανταστείτε πόσο χειρότερη μπορεί να γίνει χωρίς την πολιτικά σημαντικότερη χώρα της Ενωσης παρούσα, μ’ έναν Γάλλο Τραμπ στο τιμόνι που θα λέει «η Γαλλία πρώτα» και θα οδηγεί σε παράλυση τις ευρωπαϊκές διαδικασίες λήψης απόφασης. Φανταστείτε πόσο χειρότερη μπορεί να γίνει για τις πιο αδύναμες χώρες της Ενωσης, εκείνες που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, ειδικά τώρα, την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη.

Κι ύστερα, αν η Λεπέν κερδίσει, αυτό θα σημαίνει ότι το μικρό διεθνές κλαμπ των θαυμαστών του Πούτιν θα αποκτήσει ένα νέο μέλος, στην καρδιά της Ευρώπης, στην καρδιά της ιστορικά και συμβολικά σημαντικότερης ευρωπαϊκής δημοκρατίας, στην «πατρίδα των φώτων», όπως είπε προχθές ο Μακρόν. Θα ήταν υπερβολή να πει κανείς ότι μια νίκη της Λεπέν στο Παρίσι θα ήταν σημαντικότερη για τον Πούτιν από τη νίκη των ρωσικών όπλων στο Ντονμπάς;

Μα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας έναν αέρα αισιοδοξίας που οι μέρες επιτρέπουν, αν δεν επιβάλλουν. Ας υποθέσουμε ότι το βράδυ της Κυριακής, όταν αφήσουμε τις σούβλες και τα κόκκινα αβγά για να μετρήσουμε ψήφους στις γαλλικές κάλπες, το χειρότερο θα έχει αποφευχθεί, ο εφιάλτης Λεπέν θα έχει, και πάλι, αποκρουστεί. Βαθύς αναστεναγμός ανακούφισης. Και μετά;

Μετά θα πρέπει να βρούμε μια απάντηση στα ερωτήματα: Πώς έγινε και βρεθήκαμε ένα βήμα πριν αναστηθεί ο Τραμπ στις όχθες του Σηκουάνα; Πώς έγινε και στον επίλογο μιας δοκιμασίας όπως η πανδημία, η δυσπιστία απέναντι στην Ευρώπη και τη λειτουργία της δημοκρατίας θέρισε τόσες ψήφους σε μια από τις πλουσιότερες χώρες του κόσμου; Πώς έγινε και δύο μήνες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, δύο μήνες καθημερινής καταγραφής της βαρβαρότητας αυτού του πολέμου, μια υποψήφια που δήλωνε πριν από πέντε χρόνια ότι ο Πούτιν είναι ένα από τα δύο πολιτικά της ινδάλματα (ο Τραμπ ήταν το άλλο) βρέθηκε ένα βήμα πριν από το παλάτι των Ηλυσίων; Πώς και γιατί σωρεύτηκε τόση οργή στο γαλλικό εξάγωνο; Πώς και γιατί, σε όλον τον κόσμο, η εμπιστοσύνη στη δημοκρατία βρέθηκε στο χαμηλότερο σημείο της από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου;

Δεν είναι εύκολες οι απαντήσεις. Μα ας αρχίσουμε από τους αριθμούς. Η Μetron περιέλαβε στην τελευταία της ανάλυση μια ερώτηση: «Ας φανταστούμε τον κόσμο σαν μια πόλη προστατευμένη από ένα κάστρο που περικλείεται από μια έρημο. Υπάρχουν άνθρωποι προστατευμένοι μέσα στο κάστρο και άνθρωποι απροστάτευτοι έξω από αυτό. Εσείς πού θα λέγατε πως βρίσκεστε; Μέσα ή έξω από το κάστρο;». Και, καμιά έκπληξη, οι απαντήσεις μάς εμφανίζουν μοιρασμένους στα δύο. Οι μισοί, περίπου, νιώθουμε εντός και οι μισοί εκτός. Αυτό που παλιότερα ονομαζόταν κοινωνία των δύο τρίτων έχει εξελιχθεί σε κοινωνία του ενός δεύτερου. Ενας στους δύο αισθάνεται απροστάτευτος, αποκλεισμένος. Οι λόγοι μπορεί να είναι, όπως έχει πολλές φορές αναλυθεί, καθαρά οικονομικοί (η αβυσσαλέα διεύρυνση των ανισοτήτων έπειτα από κάθε μία από τις αλλεπάλληλες κρίσεις της τελευταίας δωδεκαετίας) ή πολιτιστικοί. Μα το δεδομένο είναι αναμφισβήτητο. Και οι συνέπειές του προφανείς σ’ έναν κόσμο που δοκιμάζεται ήδη στην τρικυμία μιας μετάβασης προς το άγνωστο. Και όπου η οργή που ήδη ξεχειλίζει – όχι μόνον στη Γαλλία – θα συναντηθεί αναπόφευκτα με τις πλήρεις συνέπειες του πολέμου, την «κρίση πείνας», που προβλέπει η Παγκόσμια Τράπεζα.

Ας γιορτάσουμε, λοιπόν, ένα όσο γίνεται πιο «κανονικό» Πάσχα. Το αξίζουμε. Αλλά ας το πάρουμε απόφαση, η «επιστροφή στην κανονικότητα», ό,τι κι αν σημαίνει ο όρος, είναι μια μεγάλη χίμαιρα. Χρόνια Πολλά.