Φαστ-φουντ παροχή τίτλων χωρίς επιστημονικό αντίκρισμα

Πρόσφατα η κυρία Κεραμέως ανακοίνωσε σημεία σχετικά με επερχόμενη νομοθετική πρωτοβουλία για την ανώτατη εκπαίδευση. Χρησιμοποίησε εκφράσεις που φαίνεται να αποσκοπούν στην πρόοδο της εκπαίδευσης, π.χ. «αναβάθμιση της ποιότητας», «βελτίωση της λειτουργικότητας», «απελευθέρωση του πλαισίου της έρευνας». Εύκολα διαπιστώνεται, όμως, ότι κάτω από το περιτύλιγμα κρύβεται η σταθερή πολιτική της κυβέρνησης στον χώρο των πανεπιστημίων.

Προβάλλεται η «απελευθέρωση» των όποιων ρυθμίσεων σχετικά με τα μεταπτυχιακά. Ομως, η πλήρης έλλειψη κανόνων στα μεταπτυχιακά θα οδηγήσει σε φαινόμενα που είχαμε δει και στο παρελθόν, όπου τμήματα με ελάχιστα μέλη ΔΕΠ συντόνιζαν δεκάδες μεταπτυχιακά με εκατοντάδες φοιτητές κάθε χρόνο. Αν αυτό δεν είναι φαστ-φουντ παροχή τίτλων χωρίς επιστημονικό αντίκρισμα, τότε τι είναι;

Στο προπτυχιακό επίπεδο θα δίνεται δυνατότητα στα τμήματα να ιδρύουν νέα, πολλαπλά, προγράμματα σπουδών. Χωρίς, όμως, καμία πρόβλεψη ενίσχυσης του μόνιμου διδακτικού και ερευνητικού προσωπικού των πανεπιστημίων, με προσλήψεις που γίνονται με το σταγονόμετρο, πώς θα μπορέσουν να προσφερθούν με αξιοπιστία αυτά το προγράμματα; Προφανώς γενικεύοντας τον θεσμό των έκτακτων διδασκόντων, όπου η ανασφάλεια και η εξάρτηση είναι το κύριο εργασιακό χαρακτηριστικό. Χωρίς προσλήψεις και ενίσχυση των υποδομών τα ωραία λόγια μένουν κούφια.

Ομως, πρόσφατα η υπουργός προέβη σε μια βαριά επέμβαση στο αυτοδιοίκητο των πανεπιστημίων, με τη νομοθετικώς επιβληθείσα αναβολή εκλογών στην πλειοψηφία τους. Προφανής σκοπός να μην εκλεγούν πια πρυτάνεις, αλλά τα αδιαφανούς σύνθεσης και αναποτελεσματικά συμβούλια ιδρύματος που τεχνηέντως δεν περιέλαβε στην πρόσφατη ενημέρωσή της η κυρίας Κεραμέως.

Ακόμη αποκαλυπτικότερη, όμως, ήταν η δήλωση, σύμφωνα με την οποία, η εφαρμογή της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ) θα συνεχισθεί και θα μειωθούν ακόμη περισσότερο οι θέσεις εισακτέων στα κεντρικά πανεπιστήμια. Ο στόχος αύξησης της πελατείας στα ιδιωτικά κολλέγια καλά κρατεί. Επιπλέον, του αποκλεισμού δεκάδων χιλιάδων φοιτητών που έγινε πέρσι, φέτος αυτό θα επαναληφθεί, αλλά και όσοι πετύχουν, δύσκολα θα μπορέσουν να μπουν σε πανεπιστήμιο μεγάλων αστικών κέντρων, όπου ζει η πλειονότητα του πληθυσμού. Χωρίς καμία στήριξη, με την ακρίβεια που μαστίζει τα ελληνικά νοικοκυριά, αυτό απλά συνεπάγεται αδυναμία σπουδών.

Στον αντίποδα αυτών των σχεδίων, που τελικά οδηγούν σε μαρασμό και συρρίκνωση, ο ΣΥΡΙΖΑ πρόσφατα ανακοίνωσε μια σειρά προτάσεων για την ενίσχυση και αναβάθμιση της ανώτατης εκπαίδευσης. Το κύριο χαρακτηριστικό τους είναι η στήριξη του δημόσιου πανεπιστημίου με πόρους και η παροχή της δυνατότητας σπουδών στον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό νέων. Προφανώς απαιτείται η κατάργηση του πλέγματος ρυθμίσεων που έχουν νομοθετηθεί από την κυβέρνηση της ΝΔ, όσον αφορά ΕΒΕ, αστυνομοκρατία, εξίσωση πτυχίων κολλεγίων και πανεπιστημίων κ.ά.

Το κύριο, όμως, είναι οι θετικές ρυθμίσεις που προβλέπουμε. Ενδεικτικά: Ανανέωση του πανεπιστημίου με προσλήψεις νέων επιστημόνων σε μόνιμες θέσεις. Μέριμνα για τις ανισότητες και τις γεωγραφικές ιδιομορφίες με νομοθετικές παρεμβάσεις και χρήση εθνικών μηχανισμών. Καθιέρωση της δυνατότητας ελεύθερης πρόσβασης σε πανεπιστημιακά τμήματα στα οποία η ζήτηση και οι προσφερόμενες θέσεις το επιτρέπουν. Δωρεάν φοίτηση στα μεταπτυχιακά με κάλυψη με δημόσια δαπάνη των ανελαστικών τους εξόδων και παράλληλη κατάργηση κάθε επιπλέον αμοιβής των διδασκόντων. Διετή προγράμματα επαγγελματικής εκπαίδευσης χωρίς εξετάσεις σε όλα τα ΑΕΙ για τη φοίτηση αποφοίτων των Επαγγελματικών Λυκείων. Συστηματική μελέτη και συζήτηση για τους τρόπους εμπλοκής των πανεπιστημίων  στην παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας. Αυτά είναι λίγα από ένα πλήρως μελετημένο και κοστοληγμένο πρόγραμμα για την ανάταξη των πανεπιστημίων μας.

Ο Νίκος Φίλης είναι βουλευτής και τομεάρχης Παιδείας ΣΥΡΙΖΑ, πρώην υπουργός Παιδείας