«Συμφωνήσαμε να πουλάμε το σουβλάκι πάνω από €3»

Λίγο μετά τη 1 τη νύχτα, σε μια γειτονιά του κεντρικού τομέα Αθηνών, οι ιδιοκτήτες των σουβλατζίδικων της περιοχής, αφού έβγαλαν το ημερήσιο «Ζ» στις ταμειακές, κατέβασαν τα ρολά των μαγαζιών τους κάπως βιαστικά. Από την προηγούμενη είχαν δώσει ραντεβού μετά τη λήξη του ωραρίου στην πλατεία. Εκεί θα έθεταν επί τάπητος το φλέγον ζήτημα της ακρίβειας στα προϊόντα που αγοράζουν από τους προμηθευτές τους, το ράλι ανόδου στην τιμή του ηλιέλαιου που τους ανάγκασε να οδηγηθούν στο βαμβακέλαιο, την εκτόξευση του κόστους της ενέργειας, τις ελλείψεις σε πρώτες ύλες που ήδη εκδηλώνονται στην αγορά λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.

Ο πυρήνας της συζήτησης, με λίγα λόγια, θα είχε χαρακτήρα υπαρξιακό, κατά πόσο θα μπορούσαν να συνεχίσουν να υπάρχουν επιχειρηματικά, τη στιγμή που βάλλονται από παντού. Η ιδέα που έπεσε στην επιχειρηματική ομήγυρη ήταν να αυξηθούν σε πρώτη φάση οι τιμές στα προϊόντα. Απαντες συμφώνησαν από την επομένη να αναπροσαρμόσουν τον τιμοκατάλογό τους έως ότου φανεί τι μέλλει γενέσθαι. «Συμφωνήσαμε να πωλούμε το σουβλάκι 3 ευρώ», παραδέχτηκε ένας εξ αυτών σε τακτικό πελάτη της επιχείρησης, ο οποίος εντόπισε αμέσως την αλλαγή στην τιμή της καθιερωμένης παραγγελίας του. Η συμφωνία άφηνε ελεύθερο τον καθένα να προσθέσει ό,τι ήθελε στην «τιμή εκκίνησης» που θεσπίστηκε άτυπα, ανάλογα με τα έξοδα της επιχείρησής του. Ετσι, οι μαυροπίνακες πάνω από τις σούβλες, στο ένα μαγαζί έγραφαν για το τυλιχτό 3,10 ευρώ, στο απέναντι 3,20, ενώ στα άλλα δύο από 3,40 και 3,60 αντίστοιχα. Μια λεκτική συμφωνία, με άρωμα… καρτέλ, είχε μόλις λάβει σάρκα και οστά.

Σε μια άλλη πλατεία της Αττικής, όχι σε μεγάλη απόσταση από την πρώτη, οι τιμές στο σουβλάκι έχουν επίσης αλλάξει προς τα επάνω. Ισως εκεί να μην προηγήθηκε συζήτηση μεταξύ των μαγαζατόρων, όμως η οπτική επαφή σίγουρα έπαιξε ρόλο. Αλλιώς δεν εξηγείται πώς οι νέες τιμές είναι πανομοιότυπες, ενώ δεν ήταν οι αρχικές στα φυλλάδια που διανέμουν για παραγγελίες κατ’ οίκον. Δύο αντικριστά σουβλατζίδικα, διαμόρφωσαν την τιμή στο τυλιχτό στα 3,20, ενώ στη μία επιχείρηση κόστιζε πριν 2,80 και στην άλλη 2,20. Το ίδιο συνέβη και με τις τηγανητές πατάτες που στη μία περίπτωση η τιμή ανέβηκε στα 3 ευρώ από 2,80, ενώ στην άλλη στα 3,20 από 2,20. Και στο χοιρινό καλαμάκι φαίνεται να υπήρξε η ίδια «σύμπνοια» ως προς την τιμή που έφτασε στα 2 ευρώ από 1,80 για τη μία επιχείρηση και για την άλλη στα 2 από 1,50. «Το ηλιέλαιο πήγε από 8 ευρώ στα 30, το ρεύμα ήρθε 1.800, τι να κάνουμε», λένε οι ιδιοκτήτες στο σουβλατζίδικο που προχώρησε στη μεγαλύτερη αύξηση, ενώ όλοι ανεξαιρέτως νιώθουν την ανάγκη να απολογηθούν μόλις κάποιος ζητήσει κατάλογο για το σπίτι. «Εχουν αλλάξει οι τιμές, δεν είναι οι αναγραφόμενες, περιμένουμε τους νέους καταλόγους μας άμεσα, να, μπορείτε να τις δείτε εδώ, στον πίνακα», αναφέρουν με… ενοχικό ύφος.

Ο καφές. Παρόμοιο σκηνικό, όμως, φαίνεται να διαμορφώνεται και γύρω από άλλα προϊόντα που η τιμή τους έχει επηρεαστεί από την παγκόσμια οικονομική συγκυρία, όπως είναι ο καφές. Και εκεί παρατηρείται το φαινόμενο να ποικίλλει η τιμή πώλησης ανά περιοχή, ενώ εμφανίζει απόλυτη σύγκλιση εντός της ίδιας περιοχής. Για παράδειγμα, στο Κουκάκι ένας πελάτης μπορεί να απολαύσει τον καφέ του σε ένα από τα ηλιόλουστα τραπέζια στα 3,20 ευρώ (φρέντο εσπρέσο), ενώ αν επιλέξει να τον πάρει πακέτο θα πληρώσει 2 ευρώ. Ο ίδιος πελάτης, αν επιλέξει να πιει τον καφέ του σε ένα από τα τραπέζια στους ασφυκτικά γεμάτους πεζόδρομους του Κολωνακίου, θα πληρώσει 4 ευρώ (φρέντο εσπρέσο), ενώ αν φτάσει στο Περιστέρι, θα πληρώσει για τον ίδιο καφέ 3,80 στο τραπέζι και 2 ευρώ για take away.

Ακόμη ένα προϊόν που η τιμή του αυξάνεται, προς απογοήτευση των καταναλωτών, είναι το ψωμί. Μια επιτόπια έρευνα σε δύο εκ διαμέτρου αντίθετες γεωγραφικά γειτονιές του λεκανοπεδίου δεν έδειξε μεγάλες αποκλίσεις. Ο λόγος για το χωριάτικο  (φραντζόλα) η τιμή του οποίου κυμαίνεται στα ίδια επίπεδα και στις δύο περιοχές, στη μία από 0,90 έως 1,10 ευρώ και στην άλλη 1,10 ευρώ, ενώ και στις δύο η αρχική τιμή προ εβδομάδων ήταν 0,80.

Οι λαϊκές. Αφήνοντας τους φούρνους και βγαίνοντας μια βόλτα στις λαϊκές αγορές της Αττικής, η περιρρέουσα αίσθηση της επικράτησης άτυπων καρτέλ επανέρχεται. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το γεγονός ότι την ίδια μέρα, οι τιμές στα ίδια προϊόντα σε δύο διαφορετικές συνοικίες της Αθήνας ήταν διαφορετικές μεταξύ τους αλλά σχεδόν ίδιες μεταξύ των πάγκων σε διαφορετικούς δρόμους της ίδιας περιοχής. Στον Βύρωνα, για παράδειγμα, οι ντομάτες πωλούνταν προς 2,30 ευρώ το κιλό, ενώ την ίδια στιγμή σε πάγκους στην Ανθούπολη από 1,20 έως 1,80 ευρώ το κιλό. Εντύπωση επίσης προκαλεί η διαφορά στην τιμή του καρότου μεταξύ όμορων δήμων, με τη μία γειτονιά να το αγοράζει 1 ευρώ και την άλλη 0,80. Ο πρόεδρος των Λαϊκών Αγορών Αττικής Δημήτρης Μουλιάτος, μιλώντας στα «ΝΕΑ», σημειώνει: «Θα είμαστε ειλικρινείς. Οντως ο δυτικός τομέας που είναι σε πιο χαμηλή οικονομική κλίμακα ο καταναλωτής απολαμβάνει χαμηλότερες τιμές. Οταν θα πάμε στα βόρεια προάστια μπορεί να δούμε 20 λεπτά ακριβότερο το καρότο που λέτε. Αλλά παίζει ρόλο ότι ένας πωλητής μπορεί να πετύχει καλύτερη τιμή τη μια ημέρα και να χαμηλώσει τις τιμές του κι αυτός. Και την άλλη να είναι λίγο ακριβότερο και να αυξήσει κι εκείνος την τιμή του».