ΗχοΔύναμα

Αντον Μπρούκνερ: Οι Πλήρεις Συμφωνίες, Mass no. 3, Psalm 146, Εργα για όργανο. Γκερντ Σάλερ, Phiharmonie Festiva, Hanssler, 20 CD

Αν και βρισκόμαστε δύο χρόνια πριν από τη 200στή επέτειο της γέννησης του Αντον Μπρούκνερ, αρκετές εταιρείες ετοιμάζουν ήδη νέο υλικό, που έχει ορισθεί να ολοκληρωθεί μέχρι τότε. Οι συμφωνίες του Μπρούκνερ δεν είναι μία απλή υπόθεση από πλευράς απαιτήσεων σε μουσικές δυνάμεις, τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά. Και, από τη στιγμή που, πλέον, σχεδόν ό,τι εκδίδεται στο συμφωνικό ρεπερτόριο προέρχεται από ηχογραφήσεις συναυλιών και όχι από στούντιο, ο προγραμματισμός καθίσταται ακόμη πιο χρονοβόρος.

Υπάρχουν όμως και κάποιοι που δεν έχουν τόση ανάγκη να ηχογραφήσουν νέο υλικό, καθώς στους καταλόγους τους ο Μπρούκνερ είναι έτσι κι αλλιώς από καιρό κυρίαρχος. Στα παλιότερα χρόνια, η σκέψη θα πήγαινε απευθείας στους κολοσσούς. Κυρίως, δηλαδή, ΕΜΙ και Deutsche Grammophon (και στις δύο «αυτοκράτορας» ο Γιόχουμ με τους δύο κύκλους του), PHILIPS με τον Χάιτινκ, DECCA με τον Σόλτι, καθώς βέβαια και Βαντ σε διάφορες εταιρείες. Σήμερα, όμως, ένας νέος «παίκτης» έχει προστεθεί: η HANSSLER με τον Γκερντ Σάλερ.

Τόσο ο Σάλερ, όσο και η ορχήστρα του, η Phiharmonie Festiva, αποτελούν εντελώς ιδιαίτερη περίπτωση όχι μόνον στον ήδη ειδικό ορίζοντα του Μπρούκνερ, αλλά συνολικά στη δισκογραφία. Αυτό, καθώς πρόκειται για έναν μαέστρο που ο Μπρούκνερ τον απασχολεί μακράν περισσότερο από όλους τους άλλους συνθέτες μαζί. Και μία ορχήστρα που υπάρχει μόνον γι’ αυτόν τον σκοπό. Δεν πρόκειται για ένα σύνολο με συνεχή παρουσία, αλλά για ένα άθροισμα μουσικών από τις κορυφαίες βαυαρικές, κυρίως, ορχήστρες, που συγκροτούν ad hoc τη – σπουδαία – ορχήστρα του Σάλερ. Μαζί λοιπόν έχουν φτάσει σε τέτοια επίπεδα εμβάθυνσης του Μπρούκνερ, ώστε ηχογραφούν κάθε διαφορετική εκδοχή κάθε συμφωνίας, γεγονός που εκτοξεύει τον αριθμό τους σε πολύ μεγαλύτερο του γνωστού εννέα.

Γιατί τόσες εκδοχές; Επειδή ο Μπρούκνερ – ασύλληπτο τι μπορεί να κάνει ο νους του ανθρώπου – είχε τεράστια ανασφάλεια για τη γραφή του. Και, γύρω του, ήδη όσο ζούσε αλλά και μετά τον θάνατό του, αναπτύχθηκε ένας «στρατός» μαέστρων, συνθετών και ακαδημαϊκών της μουσικής που εισέφεραν ο καθένας τη δική του έκδοση με διάφορες παρεμβάσεις στα έργα. Τις πιο πολλές φορές βέβαια τόσο ελάσσονος σημασίας που μόνον ένας πολύ καλός γνώστης του έργου του συνθέτη θα μπορούσε να εντοπίσει και όχι το πιο γενικό κοινό.

Ο Σάλερ τα δούλεψε όλα αυτά. Και εξακολουθεί και τα δουλεύει και τα ηχογραφεί. Παράλληλα, παίζει ο ίδιος Μπρούκνερ στο Εκκλησιαστικό Οργανο, ενώ μεταγράφει και συμφωνίες για Οργανο. Ως προς την ερμηνευτική του, είναι ασφαλώς εντελώς ιδιαίτερη – θα μπορούσε κανείς να τον τοποθετήσει ίσως κάπως κοντά στον Γκίντερ Βαντ, αλλά πάλι θα αδικούσε και τους δύο. Η ουσία είναι η εξής: Εδώ υπάρχει πολύς και πολύ βαθιά μελετημένος Μπρούκνερ. Με έναν μαέστρο που τον κατανοεί σε πλήρη έκταση και μία ορχήστρα που είναι σε θέση να το αποδώσει. Και, φυσικά, με εξαιρετικό ήχο, που έχει και αυτός τη σημασία του, ειδικά εν προκειμένω. Οπότε, τελικά, μπορεί να το πει κανείς με ασφάλεια: αυτός είναι ο κύριος Μπρούκνερ της πρώτης περιόδου του 21ου αιώνα.