Αλληλεγγύη σε όλους

Ανεξαρτήτως των προθέσεων που έχουν οι οργανωτές της αποψινής συναυλίας στα Προπύλαια του Πανεπιστημίου, τις οποίες αφήνω εκτός συζήτησης, πρέπει να παραδεχθούμε ότι η φράση «αλληλεγγύη σε όλους» στέκεται μόνο ως αστείο εις βάρος εκείνου που την εκστομίζει. Υποθέτω ότι θα συμφωνούν και οι οργανωτές της συναυλίας, που υποστηρίζεται εμφανώς από τον ΣΥΡΙΖΑ. Ειδάλλως, δεν θα την αντικαθιστούσαν με κάποια άλλη, ανώδυνη, στην αφίσα της συναυλίας. Σε έναν πόλεμο, είναι από γελοίο έως εξοργιστικό να μιλάς για αλληλεγγύη σε όλους, διότι έτσι καταργείς αυτομάτως τη διάκριση μεταξύ δικαίου και αδίκου.

Η έκκληση για αλληλεγγύη σε όλους είναι όσο κωμική και η ευχή για «καλή επιτυχία σε όλους», που απευθύνεται από τους επισήμους στους υποψηφίους των εισαγωγικών εξετάσεων. Θα μου πείτε ότι, παρ’ όλα αυτά, έχει καθιερωθεί και λέγεται πια, χωρίς να ξενίζει ή να ενοχλεί. Ναι, διότι έγινε συνήθεια, δεδομένου ότι, μέχρι το 2019 και επί δεκαετίες, η επίσημη, η διακομματικά αποδεκτή πολιτική μείωνε τις βάσεις εισαγωγής σε εξευτελιστικό επίπεδο, ενώ συγχρόνως έσπερνε πανεπιστημιακές σχολές και τμήματα ανά την επικράτεια. Κάποιας μορφής επιτυχία, λοιπόν, ήταν εξασφαλισμένη για την συντριπτική πλειονότητα των υποψηφίων.

Για να επιστρέψω στο θέμα μου, όμως, πίσω από τη στάση της αφελούς ουδετερότητας, που εκφράζεται με το σύνθημα «αλληλεγγύη σε όλους», βρίσκεται η υποκρισία: «Μας φλομώνουν στην υποκρισία ή, για να το πω αλλιώς μας δουλεύουν κανονικά», όπως το έθεσε ο Στάθης Καλύβας σε θυμωμένη ανάρτησή του στο Facebook. Είναι όμως και κάτι επιπλέον, που αφορά μάλιστα τους περισσότερους από εκείνους που συμφωνούν με το σύνθημα και το οποίο ο καλός καθηγητής παρέλειψε ― από ευγένεια και μόνο, είμαι βέβαιος. Εννοώ την απλοϊκότητα, τη «sancta simplicitas», που θαύμασε κάποτε ο θεολόγος Γιαν Χους, πρόδρομος της Μεταρρύθμισης.

Τη συναντάμε σε ποικίλες μορφές και, γι’ αυτό, δεν είναι σωστό να τσουβαλιάζουμε όλους τους εκπροσώπους της ως όργανα της προπαγάνδας του Πούτιν. Οι περισσότεροί τους είναι μάλλον «χρήσιμοι ηλίθιοι», κατά την αποδιδόμενη στον Λένιν έκφραση. Και δεν είναι τόσο ότι δεν μπορούν να καταλάβουν, αλλά ότι δεν θέλουν. Οχι από κακία. Δεν είναι «κακοί άνθρωποι» και δεν θέλουν, όχι! Απλώς, όπως και πάρα πολλοί άλλοι, όπως οι περισσότεροι γύρω μας, δεν μπορούν να αντέξουν πολλή πραγματικότητα. Δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα με την ποικιλία των αποχρώσεων του γκρίζου, θέλουν ξεκάθαρες επιλογές, στις οποίες το δίκιο και το άδικο να είναι αμέσως αναγνωρίσιμα από μακριά: Από εδώ ο Ντόναλντ με τα τρία ανιψάκια του, από εκεί οι κακοί λύκοι…

Επιπλέον, αυτοί οι άνθρωποι, παρότι δεν καταλαβαίνουν, τι, πώς, κ.λπ., εντούτοις ειλικρινά στενοχωριούνται με τη σφαγή στην Ουκρανία και θέλουν κάτι να κάνουν, συμβολικό έστω, για να δείξουν την αντίθεσή τους. Αν μάλιστα είναι και καλλιτέχνες, εκτός από την ψυχολογική πίεση που αισθάνονται ως εξ αντικειμένου καλοί άνθρωποι, έχουν και την επαγγελματική. Αφού λοιπόν δεν μπορούν να κάνουν τίποτε, το ρίχνουν στην προσευχή. Γιατί, ας μην κοροϊδευόμαστε μεταξύ μας, με προσευχή ισοδυναμεί η αγαθή επιθυμία τους να σταματήσουν όλα ως δια μαγείας και να επικρατήσει ειρήνη.

Εχω την υποψία ότι, στην πραγματικότητα, αυτοί οι καλοί άνθρωποι δεν παρακινούνται τόσο από το δράμα των θυμάτων του πολέμου όσο από την ανάγκη να προσφέρουν στον εαυτό τους την ικανοποίηση ότι βοηθούν. Οπως ο καλός χριστιανός με την ελεημοσύνη: δίνει μεν στον άλλο, αλλά αυτό που κάνει είναι κυρίως μια κατάθεση στον λογαριασμό που έχει στην τράπεζα του Θεού. Παρομοίως ήταν και το 1985, όταν ξεκίνησε η μόδα των συναυλιών για καλό σκοπό, με το «Live Aid». Ηταν ένα υποκατάστατο θρησκευτικής λειτουργίας. Οι καλοί άνθρωποι ύψωναν το χέρι με τον αναμμένο αναπτήρα (βλέπετε, τότε ακόμη κάπνιζαν οι κοσμικοί χίπστερ της εποχής…) και νόμιζαν ότι κάτι έκαναν για τα παιδιά που πέθαιναν από πείνα στην Αιθιοπία. Αδιαφορούσαν, όμως, αν τα τρόφιμα που συγκεντρώνονταν με τη δική τους γενναιοδωρία δεν κατέληγαν στους λιμοκτονούντες της Αιθιοπίας, αλλά στον δικτάτορα που είχε προκαλέσει τον λιμό. Σε νοιάζει μήπως πού θα πάει το κέρμα για το κερί που ανάβεις; Σε νοιάζει μόνο να πιάσει η ευχή…

Βέβαια, για να είμαστε δίκαιοι, ο κύριος οργανωτής του «Live Aid», Μπομπ Γκέλντοφ, υποστηρίζει πάντα ότι η συναυλία πέτυχε να βάλει στην ατζέντα της πολιτικής το ζήτημα του λιμού. Κάτι όμως πρέπει να πει κι αυτός ο κακομοίρης, γιατί έκτοτε πέρασε τη ζωή του μετέωρος ανάμεσα στην ιδιότητα του οργισμένου επαναστάτη και του φιλάνθρωπου σελέμπριτι.