Ο πόλεμος «γκρεμίζει» την οικοδομή

Καθώς εξελίσσεται ο πόλεμος στην Ουκρανία, εδώ μέρες τα γεγονότα τρέχουν με κινηματογραφική ταχύτητα. Ετσι είναι εύλογο να αναρωτιόμαστε όλοι για το τι μέλλει γενέσθαι, ειδικά στην οικονομία και ειδικότερα στην αγορά ακινήτων. Είναι προφανώς αδύνατον να προβλεφθεί το μέλλον, ωστόσο έχουμε ιστορικά ανάλογα που μας βοηθούν να σχηματίσουμε υποθέσεις εργασίας και να διατυπώσουμε πιθανά σενάρια.

Το βασικότερο πρόβλημα που προκαλεί ο πόλεμος τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, εκτός των πεδίων των μαχών είναι η επίδρασή του στις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων καθώς οι εμπλεκόμενοι είναι μείζονες παραγωγοί ή/και διακινητές μέσω των εδαφών τους και στους δύο τομείς. Αν όπως φαίνεται, οι κυρώσεις αυξήσουν τις πιέσεις στις τιμές, τότε τα ιστορικά προηγούμενα μας δείχνουν ότι το άμεσο οικονομικό μέλλον δεν προδιαγράφεται ρόδινο.

Η κατάσταση μοιάζει με τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970. Τότε η ανθρωπότητα γνώρισε την πρώτη μεγάλη ενεργειακή κρίση με αφορμή τον πόλεμο του 1973 στη Μέση Ανατολή και τον επακόλουθο πολλαπλασιασμό της τιμής του πετρελαίου από τον ΟΠΕΚ. Κατόπιν το 1979, με την ιρανική επανάσταση είχαμε δεύτερη κρίση που συνεχίστηκε με τον πόλεμο Ιράν – Ιράκ. Αν και εκείνα τα γεγονότα δεν ήταν τόσο κοντά στην Ευρώπη, τα αποτελέσματα ήταν σαφή: κάθε απότομη άνοδο της τιμής της ενέργειας ακολουθούσε βαθιά ύφεση, ανεργία και πληθωρισμός.

Σε εκείνη τη φάση, το κόστος των πρώτων υλών αυξήθηκε δραματικά και αντιστοίχως αυξήθηκε το κόστος κατασκευής, κάτι που πέρασε στην καθημερινότητα με ορατά μειωμένη ποιότητα. Μπορώ μάλιστα να πω από την εμπειρία μου ότι οι κατασκευές ανάμεσα στην πρώτη πετρελαϊκή κρίση του 1973 έως τις αρχές της δεκαετίας του ’80 ξεχωρίζουν για την εμφανώς χαμηλότερη ποιότητά τους που διαφοροποιείται ξεκάθαρα μετά τον οικοδομικό κανονισμό του 1985. Επίσης πολλές επιχειρήσεις του κατασκευαστικού τομέως δεν άντεξαν και οδηγήθηκαν σε χρεοκοπία. Αν πάμε σε ευρύτερη ενεργειακή κρίση, αντίστοιχες καταστάσεις θα μπορούσαμε να ζήσουμε και τώρα.

Αναλόγως προς τη διάρκεια του πολέμου και το αν θα επηρεαστούν οι καλλιέργειες των σιτηρών ή η παραγωγή και διακίνηση πετρελαίου και αερίου θα επηρεαστεί και η άνοδος του πληθωρισμού. Σε ένα μέσο σενάριο που ο πόλεμος διαρκέσει και επηρεαστούν δραματικώς οι τιμές των πρώτων υλών, δυστυχώς δεν μπορούμε παρά να περιμένουμε οικονομική επιβράδυνση ή και ύφεση με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Σε περίπτωση υψηλού πληθωρισμού, μπορεί να δούμε ονομαστικές αυξήσεις τιμών και στα ακίνητα, όπως είχε συμβεί και στο παρελθόν. Ωστόσο, αναλόγως με το υφεσιακό βάθος ή/και τις παρεμβάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αναμένουμε επίσης ανακοπή της οικοδομικής δραστηριότητος και προβλήματα έως και χρεοκοπίες σχετικών επιχειρήσεων.

Τέλος, έχουμε τα διαφορά σενάρια Αρμαγεδδώνος, εκρήξεως των τιμών της ενέργειας και τροφίμων, βαθιάς και μακροχρόνιας ύφεσης, ανεξέλεγκτου πληθωρισμού, γενικευμένης πολεμικής εμπλοκής κ.ο.κ. όποτε περνάμε σε πολεμική οικονομία. Προφανώς τέτοιες καταστάσεις θα είχαν βαριές και απρόβλεπτες συνέπειες και τις απευχόμαστε.

Ο Κοσμάς Θεοδωρίδης είναι αντιπρόεδρος του Συλλόγου Μεσιτών Αστικών Συμβάσεων Αθηνών – Αττικής