Θύελλα από τις δηλώσεις Μπάιντεν για τον Πούτιν

Ηταν μια από τις τελευταίες φράσεις που ο Τζο Μπάιντεν ανέφερε δημόσια στην Ευρώπη πριν κατευθυνθεί στο Air Force One για την πτήση της επιστροφής στην Αμερική – μια τελευταία επίθεση στον Βλαντίμιρ Πούτιν για τον όλο και πιο βάναυσο πόλεμο στην Ουκρανία. «Για όνομα του Θεού, αυτός ο άνθρωπος δεν μπορεί να παραμείνει στην εξουσία», είπε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, έχοντας χαρακτηρίσει λίγο νωρίτερα τον Πούτιν «χασάπη». Τα λόγια αυτά ολοκλήρωσαν μια ασυνήθιστα επιθετική ομιλία στη λιθόστρωτη αυλή του Βασιλικού Κάστρου της Βαρσοβίας, στο τέλος μιας βιαστικά οργανωμένης τριήμερης επίσκεψης στο Βέλγιο και την Πολωνία με στόχο τη κοινή στάση της δυτικής συμμαχίας απέναντι στη Ρωσία. «Δεν θα αποφασίσει ο Μπάιντεν ποιον πρόεδρο εκλέγουν οι Ρώσοι», ήταν η άμεση αντίδραση του Κρεμλίνου.

Εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου έσπευσε να κάνει διευκρινίσεις για το σχόλιο, που χαρακτηρίστηκε από τους δημοσιογράφους ως γκάφα, χωρίς όμως να πει αν ήταν προσχεδιασμένο ή αυθόρμητο. «Ο πρόεδρος Μπάιντεν δεν υποστηρίζει την αλλαγή καθεστώτος», είπε, επισημαίνοντας απλώς ότι στον  Πούτιν δεν μπορεί «να επιτραπεί να ασκεί εξουσία» στους γείτονές του. Ομως αυτή η έντονη στιγμή μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής στην προσέγγιση της Αμερικής για τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη σύγκρουση με τη Ρωσία – μια μετατόπιση προς ακόμη μεγαλύτερη αντιπαράθεση, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα και σκληρό στρατηγικό ανταγωνισμό όσο ο Πούτιν παραμένει στο Κρεμλίνο.  Ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν θέλοντας να κρατήσει απόσταση, δήλωσε ότι «εγώ δεν θα χρησιμοποιούσα τέτοια διατύπωση επειδή θέλω να συνεχίσω να συνομιλώ με τον πρόεδρο Πούτιν».

«Με τη δέσμευση σε έναν μακροχρόνιο πόλεμο και με ελάχιστες αναφορές στην ειρήνη, η ομιλία Μπάιντεν υποδηλώνει σε μεγάλο βαθμό ότι αυτός ο πόλεμος είναι πλέον απίθανο να επιλυθεί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», σχολιάζει ο Ντέιβιντ Γκέργκεν, πρώην σύμβουλος του Λευκού Οίκου και καθηγητής στη Σχολή Κένεντι του Χάρβαρντ. «Ηταν τόσο σκληρή που πλέον σκεφτόμαστε όλο και περισσότερο ότι βρισκόμαστε μπροστά σε έναν νέο Ψυχρό Πόλεμο και ότι ο πρόεδρος Μπάιντεν επέλεξε να είναι ο δυτικός ηγέτης του».

Κατευθυνόμενα στον τελευταίο σταθμό στη Βαρσοβία, κορυφαία στελέχη της κυβέρνησης Μπάιντεν πίστεψαν ότι ο πρόεδρος είχε καταφέρει αυτό που είχε σκοπό να κάνει στο ταξίδι στην Ευρώπη. Ενας στόχος ήταν η σταθεροποίηση των σχέσεων και ο συντονισμός της στρατηγικής με τους συμμάχους του ΝΑΤΟ ενόψει των σκληρότερων αποφάσεων που θα ληφθούν εάν ο Πούτιν κλιμακώσει τον πόλεμο, μεταξύ άλλων μέσω της χρήσης όπλων μαζικής καταστροφής. Ενα άλλο ήταν να εκπονηθεί σχέδιο για τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από τις ρωσικές εισαγωγές ενέργειας. Το τρίτο ήταν να δείξει περισσότερη υποστήριξη στην Ουκρανία και την κυβέρνησή της, συναντώντας κορυφαίους αξιωματούχους από το Κίεβο και στη συνέχεια επισκεπτόμενος πρόσφυγες σε στάδιο της πολωνικής πρωτεύουσας.  Καθ’ όλη τη διάρκεια, δήλωσε με έμφαση και επανέλαβε ότι η Αμερική θα προστατεύσει «κάθε ίντσα» του εδάφους του ΝΑΤΟ – μια υπόσχεση που ήταν ιδιαίτερα σημαντική για τους οικοδεσπότες του στη Βαρσοβία. Ο Τζέικ Σάλιβαν, σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Λευκού Οίκου, είπε στους δημοσιογράφους ότι ο Μπάιντεν φαινόταν γεμάτος ενέργεια από την αποστολή. «Απλώς πιστεύει με πάθος στο ΝΑΤΟ, στη διατλαντική σχέση», σχολίασε ο Σάλιβαν. Ο 79χρονος πρόεδρος των ΗΠΑ εμφανίστηκε επίσης ενθαρρυμένος από τη μεταβαλλόμενη στρατιωτική δυναμική στο έδαφος στην Ουκρανία, με τις ρωσικές δυνάμεις να αποτυγχάνουν να αποκτήσουν τον έλεγχο των μεγαλύτερων πόλεων και να επικεντρώνονται ξανά στην πλήρη κατάληψη της ανατολικής περιοχής του Ντονμπάς.

«Ο Πούτιν πίστευε ότι οι Ουκρανοί θα κυλούσαν και δεν θα πολεμούσαν. Οι ρωσικές δυνάμεις αντιμετώπισαν το ταίρι τους με γενναία και σκληρή ουκρανική αντίσταση», είπε ο Μπάιντεν, ακόμη και όταν εκρήξεις συγκλόνισαν τη δυτική πόλη Λβιβ, 402 χιλιόμετρα μακριά, ενώ μιλούσε. Ωστόσο, παρά την εμπιστοσύνη του Μπάιντεν, εξακολουθεί να υπάρχει τεράστια αβεβαιότητα σχετικά με την πορεία του πολέμου καθώς και τις προθέσεις του Πούτιν και την ικανότητα των ευρωπαίων συμμάχων να διατηρήσουν την οικονομική πίεση στη Μόσχα μακροπρόθεσμα.