Θα κοπεί ο ομφάλιος λώρος μεταξύ Σόφιας και Μόσχας;

Στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, αρκετοί χαρακτήριζαν τη Βουλγαρία ως τη «16η σοβιετική Δημοκρατία». Μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ και του «υπαρκτού σοσιαλισμού», ειδικά δε αφότου η Βουλγαρία έγινε πλήρες μέλος της ΕΕ το 2017, δεν ήταν λίγοι εκείνοι που έκαναν λόγο για τον «Δούρειο Ιππο του Βλαντίμιρ Πούτιν» στην Ευρώπη. Τώρα, στο φόντο της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, πληθαίνουν αυτοί που πιστεύουν ότι ήρθε η ώρα να κοπεί ο ομφάλιος λώρος που συνδέει τη Σόφια με τη Μόσχα σε όλα τα επίπεδα – κοινωνία, πολιτική και οικονομία.

Η προαναγγελία της μη ανανέωσης του δεκαετούς συμβολαίου με την Gazprom για την προμήθεια αερίου, όταν αυτό λήξει στο τέλος του έτους, ενισχύει την παραπάνω εκτίμηση. Σε πολιτικό επίπεδο, ωστόσο, όπως σημειώνει πρόσφατη ανάλυση της «Deutsche Welle», το σίγουρο είναι ότι οι εξελίξεις «έχουν αναδείξει τις βαθιές διαχωριστικές γραμμές στην κυβέρνηση, η οποία ανέλαβε καθήκοντα τον περασμένο Δεκέμβριο». Εξηγεί δε ότι μετά τη ρωσική εισβολή «γίνεται ολοένα πιο δύσκολο για τον πρωθυπουργό της χώρας, Κίριλ Πετκόφ, να διαχειριστεί τις εντάσεις ανάμεσα στους εταίρους του συνασπισμού του οποίου ηγείται. Κυρίως δε τους φιλοδυτικούς του σχηματισμού «Συνεχίζουμε την Αλλαγή», το οποίο ίδρυσε ο ίδιος και το Σοσιαλιστικό Κόμμα, που θεωρείται φιλορωσικό.

Σημειώνεται πως οι Σοσιαλιστές, παρότι έλαβαν μόλις 10% στις τελευταίες εκλογές, κατέχουν τη θέση του αναπληρωτή πρωθυπουργού με την επικεφαλής τους, Κορνέλια Νίνοβα, ενώ από τις τάξεις τους προέρχεται και ο πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ρούμεν Ράντεφ. Επίσης δεν στήριξαν την επιβολή κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας από την ΕΕ, όπως έκανε και το ακροδεξιό κόμμα Αναγέννηση, του Κοσταντίν Κοσταντίνοφ.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Πετκόφ απέπεμψε στις 28 Φεβρουαρίου (τέσσερις ημέρες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία) τον σοσιαλιστή υπουργό Αμυνας, Στέφαν Γιάνεφ, επειδή επέμενε να κάνει λόγο για «επιχείρηση» και όχι για πόλεμο, ενώ δήλωνε αντίθετος στην ανάπτυξη δυνάμεων του ΝΑΤΟ στη Βουλγαρία. Δύο ημέρες αργότερα, σε μια ένδειξη ότι η εσωτερική αντιπαράθεση κλιμακώνεται, ένας (ακόμη) στρατηγός συνελήφθη με τις κατηγορίες της κατασκοπίας υπέρ της Ρωσίας – ενώ την περασμένη Παρασκευή η Σόφια προχώρησε στην απέλαση δέκα ρώσων διπλωματών.

Σε αυτό το φόντο, ακούγονται πιο δυνατά φωνές που ζητούν την απομάκρυνση ενός μνημείου από τη Σόφια που είναι αφιερωμένο στον Κόκκινο Στρατό (και ολοένα πιο συχνά βανδαλίζεται), καθώς και άλλες που θέλουν να αλλάξει η εθνική εορτή της 3ης Μαρτίου που σηματοδοτεί την απελευθέρωση από την Οθωμανική Αυτοκρατορία με τη βοήθεια των Ρώσων.

Παρ’ όλα αυτά, οι συμπαθούντες τη Μόσχα και τον Πούτιν συνεχίζουν να αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό τμήμα της κοινωνίας. Ετσι, το έργο του Πετκόφ είναι πολύ πιο δύσκολο σε σύγκριση με εκείνο του ηγέτη του κεντροδεξιού GERB, Μπόικο Μπορίσοφ, ο οποίος είχε καταφέρει να τηρήσει τις λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ από τη μία και τον Πούτιν από την άλλη.

Οπως σημειώνει μιλώντας στο Politico ο Ντίμιταρ Μπέτσεφ, του Oxford School of Global and Area Studies, μεγάλο μέρος του πληθυσμού τείνει παραδοσιακά να βλέπει θετικά τη Ρωσία. Δεν είναι παρά «κανονικοί Βούλγαροι που στηρίζουν την ΕΕ και οδηγούν Volkswagen, όμως έχουν καλή άποψη για τη Ρωσία. Ωστόσο, η ίδια ανάλυση εκτιμά πως «ο πόλεμος του Κρεμλίνου στην Ουκρανία ενδέχεται να αναγκάσει τους μετριοπαθείς φιλορώσους να αναθεωρήσουν τη στάση τους». Επικαλείται δε, όπως και άλλα Μέσα, μια δημοσκόπηση της Alpha Research, η οποία έδειξε ότι μόλις τέσσερις ημέρες μετά την εισβολή, το ποσοστό όσων στηρίζουν τον Πούτιν είχε υποχωρήσει στο 32%, έναντι του 55% που είχε μετρηθεί τον Ιούλιο του 2021.

«Οι Βούλγαροι αντιμετωπίζουν τον Πούτιν ως έναν θαρραλέο, ισχυρό και αποφασιστικό ηγέτη ο οποίος είναι έτοιμος να σταθεί απέναντι στη Δύση και τις Ηνωμένες Πολιτείες, ως παγκόσμιας εμβέλειας δύναμη» σχολιάζει η Μποριάνα Ντιμίτροβα, διευθυντικό στέλεχος του ινστιτούτου, για να προσθέσει: «Με την εισβολή στην Ουκρανία, όμως, αρκετοί είδαν μια ευθεία επίθεση στην Ευρώπη και την εξέλαβαν ως απειλή».