Ευρωπαϊκό σχέδιο 10,42 δισ. για την υποδοχή των ουκρανών προσφύγων

Στη δημιουργία ενός ενιαίου σημείου, ενός one stop shop όπου θα υποβάλλουν τα κράτη – μέλη της ΕΕ τις αιτήσεις για πλήρη αποπληρωμή των δαπανών στις οποίες προβαίνουν σε σχέση με τους ουκρανούς πρόσφυγες, θα προχωρήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διαθέτοντας για τον στόχο αυτό το ποσό των 10,42 δισ. ευρώ. Το σχέδιο περιλαμβάνεται στις προτάσεις που παρουσιάζει σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τίτλο «Υποδεχόμενοι όσους διαφεύγουν από τον πόλεμο: προετοιμασία της Ευρώπης για να ανταποκριθεί στις ανάγκες», προκειμένου να είναι δυνατή η εφαρμογή στην πράξη των δικαιωμάτων που έχουν δοθεί στους ουκρανούς πρόσφυγες βάσει της Οδηγίας περί Προσωρινής Προστασίας (Temporary Protection Directive).

«Η ανακοίνωσή μας εξετάζει βαθύτερα τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ μπορεί να υποστηρίξει τα κράτη – μέλη να δώσουν ζωή στα νέα δικαιώματα που δικαιούνται οι δικαιούχοι προσωρινής προστασίας. Σε όλα τα μέτωπα, ειδική προστασία για τα παιδιά, πρόσβαση στην εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη και την απασχόληση, τη διαμονή και τη στέγαση» δήλωσε ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν Μαργαρίτης Σχοινάς, μιλώντας σε μικρή ομάδα ανταποκριτών ευρωπαϊκών εντύπων στις Βρυξέλλες, ανάμεσά τους και «ΤΑ ΝΕΑ».

«Είναι σημαντικό να μη χαθεί η δυναμική αυτού του πρωτοφανούς, ιστορικού καθεστώτος προσωρινής προστασίας. Θα ήταν λάθος για την Ευρώπη να ενεργήσει τόσο γρήγορα στο νομικό ρυθμιστικό πλαίσιο και στη συνέχεια να επιτρέψει να μην ακολουθηθεί στην πράξη» δήλωσε ο έλληνας αντιπρόεδρος, αναφερόμενος στο δικαίωμα προσωρινής προστασίας, η οποία είχε θεσμοθετηθεί το 2001 για την αντιμετώπιση καταστάσεων μαζικής εισροής εκτοπισμένων ατόμων, αλλά ενεργοποιήθηκε για πρώτη φορά μετά τη ρωσική εισβολή για τους ουκρανούς πρόσφυγες. «Θα ευθυγραμμίσουμε το δικαίωμα στην πραγματικότητα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο προχωράμε γρήγορα με υπερηχητικές ταχύτητες με αυτήν την ανακοίνωση» επεσήμανε ο κ. Σχοινάς.

Στόχος της Κομισιόν είναι να μπορέσουν όλες οι χώρες της ΕΕ, και όχι μόνο οι τέσσερις που έχουν ήδη επιβαρυνθεί με τις προσφυγικές ροές από την Ουκρανία, να ανταποκριθούν στις άμεσες ανάγκες των Ουκρανών, που προβλέπει η Οδηγία Προσωρινής Προστασίας. Η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει την πλήρη κάλυψη των σχετικών δαπανών από το ποσό των 10,42 δισ. ευρώ [420 εκατ. ευρώ που δεν έχουν δαπανηθεί από τον προηγούμενο επταετή προϋπολογισμό (ΠΔΠ) και 10 δισ. ευρώ από React EU), ενώ μέσω του one stop shop θα μπορούν όλα τα κράτη – μέλη να υποβάλλουν αιτήσεις για κάλυψη των σχετικών δαπανών. Αυτό σημαίνει ότι κάθε κράτος – μέλος που έχει επιβαρυνθεί από δαπάνες θα ζητά πλήρη στήριξη ή επιστροφή χρημάτων υποβάλλοντας σχετικό αίτημα στο ενιαίο αυτό «σημείο».

Οσον αφορά τους άξονες για την προστασία των ουκρανών προσφύγων, σύμφωνα με τις προτάσεις που παρουσιάζει σήμερα η ευρωπαϊκή Επιτροπή, δίνεται προτεραιότητα, πρώτον, στην προστασία των παιδιών, καθώς οι μισοί από τους 3,5 εκατ. πρόσφυγες, που βρίσκονται ήδη στην ΕΕ, είναι παιδιά, ανάμεσά τους πολλά ασυνόδευτα. Προβλέπεται παροχή προστασίας έναντι κινδύνων, όπως εμπορία ανθρώπων, παροχή ψυχοκοινωνικής προστασίας, βασικών υπηρεσιών, καθώς και ειδικότερη μέριμνα για ορφανά και για παιδιά με ειδικές ανάγκες. Επίσης προβλέπεται να υπάρξει άμεση πρόσβαση των παιδιών στην εκπαίδευση και παροχή εκπαιδευτικού υλικού, που διευκολύνεται χάρη στην ψηφιακή υποδομή που είχαν ήδη οι Ουκρανοί.

Σχετικά με το δικαίωμα της πρόσβασης στην υγεία θα δοθεί προτεραιότητα σε εμβολιασμούς, καθώς οι Ουκρανοί έχουν χαμηλά ποσοστά εμβολιασμού, στην ψυχική υγεία, όπου αναμένεται η συνδρομή από ΜΚΟ. Για όσους χρειάζονται άμεση περίθαλψη θα υπάρξει μηχανισμός ενδοευρωπαϊκής ιατρικής μεταφοράς, ενώ στα σχέδια της Επιτροπής βρίσκεται η παροχή 2.000 κλινών νοσηλείας, που θα χρηματοδοτηθεί από τον Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας.

Τέλος, όσον αφορά την πρόσβαση σε εργασία, θα υπάρξουν οδηγίες αναγνώρισης των ουκρανικών πανεπιστημιακών και επαγγελματικών τίτλων, ενώ η Κομισιόν επιδιώκει να διασφαλιστεί ότι θα υπάρχει ίση μεταχείριση σε αμοιβές και συνθήκες εργασίας με τους Ευρωπαίους. «Η προσωρινή εγγύηση προστασίας είναι η απόλυτη και η πιο γενναιόδωρη οδός που παρέχει άμεση και άνευ όρων πρόσβαση σε όλα αυτά τα δικαιώματα» τόνισε ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν και αρμόδιος σε συνεργασία με την αντιπρόεδρο Ντούμπραβκα Σουίτσα για την ανακοίνωση, η οποία περιλαμβάνει επίσης το ζήτημα της πρόσβασης σε διαμονή και στέγαση για τους ουκρανούς πρόσφυγες, παρότι προς το παρόν δεν φαίνεται να έχουν πολλά προβλήματα ίσως χάρη στην ύπαρξη ουκρανικών κοινοτήτων σε κράτη της ΕΕ. Τα απαραίτητα κονδύλια θα διατεθούν από διάφορα Ταμεία (Κοινωνικό Ταμείο, Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης κ.λπ.), προκειμένου να καλυφθούν οι άμεσες ανάγκες, αλλά και πιο δομικές ανάγκες.

Θα χρειαστεί ενδεχομένως χρόνος μέχρι να αποκρυσταλλωθούν οι μετακινήσεις των ουκρανών προσφύγων – για τους οποίους πάντως, παρότι δεν εγγράφονται στο Eurodac, γίνεται καταγραφή κατά την είσοδό τους στην ΕΕ – μεταξύ των κρατών – μελών της ΕΕ. Εκτιμάται ότι οι μετακινήσεις θα γίνουν κυρίως με δική τους επιλογή και σίγουρα χωρίς επιβεβλημένη μετεγκατάσταση, ζήτημα που βρίσκεται εκτός συζήτησης. Ακόμη και αν δεν μετακινηθούν από μόνοι τους σε διάφορα κράτη – μέλη, δεν θα κινηθεί κανένας μηχανισμός υποχρεωτικής μετεγκατάστασης, αλλά τότε ενδεχομένως να υπάρξουν εθελοντικές μετεγκαταστάσεις, ενώ θα εξεταστεί ξεχωριστά πώς θα μετακινηθούν οι ευάλωτοι ή όσοι χρειάζονται περίθαλψη.