Αρωμα συναίνεσης αλλά με πολλούς… αστερίσκους

Την Κυριακή το μεσημέρι ο έλληνας Πρωθυπουργός και ο τούρκος πρόεδρος ατένιζαν μαζί τον Βόσπορο από τα Θεραπειά. Τη Δευτέρα το απόγευμα ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε ήδη ξεκινήσει να ενημερώνει τηλεφωνικά τους πολιτικούς αρχηγούς για όσα διημείφθησαν στο τετ-α-τετ. Δεν ήταν, όμως, μόνο η ταχύτητα με την οποία η αντιπολίτευση έμαθε από πρώτο χέρι τις στιχομυθίες των δύο ηγετών πίσω από τις κλειστές πόρτες που εξέπληξε τους παροικούντες το πολιτικό σύστημα. Ηταν και το ύφος των διαρροών από κάποια αρχηγικά γραφεία που διέφερε από τα ειωθότα στην ελληνική πολιτική σκηνή. Σε ένα κομματικό σύστημα το οποίο δεν φημίζεται για την ακλόνητη πίστη του στην αξία της συναίνεσης, μπορεί άραγε η ουκρανική κρίση να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια μίνιμουμ έστω συμφωνία στα μεγάλα θέματα της εξωτερικής πολιτικής σαν τα ελληνοτουρκικά;

ΚΟΙΝΗ ΣΤΑΣΗ. Εκ πρώτης όψεως ίσως φαίνεται εφικτό. Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, ας πούμε, στο τηλεοπτικό του μήνυμα την Τετάρτη είπε ότι συνομιλώντας με τους αρχηγούς διαπίστωσε πως στα εθνικά «η στάση των περισσότερων δυνάμεων είναι κοινή». Οι δε πληροφορίες από Κουμουνδούρου και Χαριλάου Τρικούπη ανέφεραν πως τα τηλεφωνήματα έγιναν σε «θετικό κλίμα». Ηταν μια επισήμανση που δεν διατυπώνεται συχνά έπειτα από επαφές σε ανώτατο επίπεδο, ενώ τόσο ο Αλέξης Τσίπρας όσο κι ο Νίκος Ανδρουλάκης παρουσιάστηκαν από τα επιτελεία τους ως θετικοί στο ραντεβού per se – για την ακρίβεια, στον «διάλογο» ο πρώτος, στους «διαύλους συνεννόησης και αποκλιμάκωσης» ο δεύτερος.

Δημήτρης Κουτσούμπας και Γιάνης Βαρουφάκης ήταν εκείνοι που – κατά τα γραφόμενα των ανακοινώσεων των κομματικών τους εδρών – προτίμησαν να εκφράσουν στον Πρωθυπουργό τη διαφωνία τους στους χειρισμούς του. Ο μεν γ.γ. του Περισσού καταθέτοντας τις γνωστές αντινατοϊκές θέσεις των κομμουνιστών, ο δε γραμματέας του ΜέΡΑ25 τασσόμενος κατά των διμερών διαπραγματεύσεων «που αποτελούν παγίδα για την Ελλάδα» και υπέρ μιας Περιφερειακής Διάσκεψης όλων των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου.

Παρότι η στάση των μικρότερων κομμάτων της κοινοβουλευτικής μειοψηφίας ήταν μέσα στο αντιπολιτευτικό ρεπερτόριο, αυτή των δύο με τα υψηλότερα ποσοστά δημιούργησε την αίσθηση πως κάτι ενδέχεται να αλλάξει στον τρόπο διεξαγωγής της πολιτικής συζήτησης γύρω από τις σχέσεις με τη γειτονική χώρα.

Για τους γνώστες των παρασκηνίων, παρ’ όλα αυτά, η περιγραφή των συνθηκών που διαμορφώθηκαν με τον όρο «συναίνεση» είναι «μάλλον υπερβολικά αισιόδοξη». Οπως χαρακτηριστικά το θέτει στενός συνεργάτης αντιπολιτευόμενου αρχηγού: «Το κλίμα είναι ήπιο, γιατί η συγκυρία είναι τέτοια που επιβάλλει αντιπαράθεση επί τη βάσει πολιτικών προτάσεων, όχι επικοινωνιακές αντιδικίες».

Οι πιο ρεαλιστές, από την άλλη, υποστηρίζουν πως το ύφος που υιοθετήθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΙΝΑΛ ήταν απροσδόκητα μετριοπαθές «επειδή ο πήχης είναι χαμηλά τώρα» – εννοούν ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν έχει λόγο να προκαλέσει εντάσεις, μια και δεν βρίσκεται ακόμη σε προεκλογική περίοδο. Βέβαια, οι λάτρεις των λεπτομερειών πρόσεξαν ότι ο κεντροαριστερός πρόεδρος χρησιμοποίησε «πιο έντονους τόνους», ζητώντας να μη «δίνεται περιθώριο στην Τουρκία να συνεχίζει το γαϊτανάκι των προκλήσεων». Ωστόσο, οι κιναλίτες επιμένουν πως είναι σταθερά υπέρ της εθνικής συνεννόησης σε βασικά ζητήματα.

Η ΔΙΑΦΟΡΑ. Πηγές του ΣΥΡΙΖΑ σημειώνουν ότι δεν είχαν λόγο να ανεβάσουν τα ντεσιμπέλ «αφού ο Πρωθυπουργός κινήθηκε προς τη δική μας κατεύθυνση. Εδώ και έναν χρόνο, εισηγούμαστε μια στρατηγική διαλόγου και ύφεσης με στόχο να οδηγηθούν κάποια στιγμή οι δύο χώρες στη Χάγη». Σύμφωνα με τους ίδιους ανθρώπους, η αξιωματική αντιπολίτευση έχει πλέον – από την εκλογή Μπάιντεν κι έπειτα – εγκαταλείψει τη σκληρή γραμμή, και δεν μιλά για «μία και μόνη διαφορά» αλλά για «ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα».

Στόχος της, μάλιστα, είναι – όπως συμπληρώνουν – να πιέσει τον Μητσοτάκη ώστε η περιλάλητη «ηρεμία» μεταξύ των απέναντι πλευρών του Αιγαίου να μην είναι περιστασιακή ή αφηρημένη, αντίθετα «να γίνει συγκεκριμένη, με βήματα στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης π.χ.». Η αληθινή συριζαϊκή συναίνεση, με άλλα λόγια, θα έρθει εφόσον «η Αγκυρα όντως δεθεί σε έναν διάλογο».