Ο πόλεμος έχει το δικό του dress code

Μπορούμε, την ώρα του πολέμου, να μιλάμε για ρούχα; Κι όμως, γίνεται – γιατί τα ρούχα που εξελίσσονται σε ηγετικό dress code δεν είναι απλώς ενδυματολογικές επιλογές. Το θυμόμαστε ίσως πιο χαρακτηριστικά από τις εικόνες των αρχών του 21ου αιώνα: αμέσως μετά την 11η Σεπτεμβρίου, σε μια επίσημη συνάντηση με τον Τόνι Μπλερ, ο Τζορτζ Μπους εμφανίστηκε με το γνωστό δερμάτινο τζάκετ που πολλοί αντέγραψαν έκτοτε. Δεν υπήρχε αμφιβολία για όσους τον είδαν – η απάντηση των ΗΠΑ θα ήταν στρατιωτική.

Μερικές φορές τα ρούχα (και ειδικά αυτά που επιλέγονται στις κρίσιμες, ιστορικές στιγμές, ως φόντο) βοηθούν σε σημαντικά συμπεράσματα. Και για τη μία, αλλά και για την άλλη πλευρά:  στη δήλωση με την οποία ο Βλαντίμιρ Πούτιν δίνει εντολή για την εισβολή στην Ουκρανία, φοράει το ίδιο σακάκι, πουκάμισο και γραβάτα που φορούσε λίγες μέρες νωρίτερα, στο διάγγελμα της μίας ώρας στο οποίο ξεδίπλωσε την αναθεωρητική οπτική του για την ευρύτερη περιοχή. Για πολλούς αυτή η λεπτομέρεια έδειχνε πως η απόφαση για εισβολή είχε έρθει πολύ νωρίτερα – και πιθανόν μαγνητοσκοπήθηκε την ίδια μέρα με το διάγγελμα.

Η εικόνα έχει τη δική της σημασία και στη Δύση. Ο αξύριστος Εμανουέλ Μακρόν που φοράει αθλητικό φούτερ λίγο πριν από τη συνομιλία του με τον Πούτιν συζητήθηκε πολύ τις τελευταίες μέρες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης – κυρίως γιατί ο γάλλος πρόεδρος έμοιαζε πολύ με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τον ουκρανό ομόλογό του, που από την πρώτη μέρα της ρωσικής εισβολής έχει εγκαταλείψει τα καλοσιδερωμένα πουκάμισα, επιλέγοντας μπλουζάκια και παντελόνια παραλλαγής ακόμα κι όταν πρόκειται να μιλήσει στο Στρασβούργο ή στη Βουλή των Κοινοτήτων. Ο ουκρανός πρόεδρος πέταξε τα σακάκια με λόγο. Πέραν του πρακτικού του θέματος, ο Ζελένσκι έχει επιλέξει να δείχνει στον κόσμο πως αυτό που συμβαίνει στην Ουκρανία δεν είναι κανονικό – δεν είναι μια στιγμή που ο ηγέτης κρίνεται από το χρώμα της γραβάτας του. Η παρουσία του με τα φούτερ και τα κοντομάνικα μπλουζάκια του έχουν προσδώσει και ένα κύρος που τα «κανονικά» ρούχα ενός πολιτικού δεν του έδωσαν.

Αυτή την αίσθηση του έκτακτου γεγονότος αντικατοπτρίζει και η επιλογή Μακρόν: τα πρωτόκολλα μπαίνουν στην άκρη μπροστά στον πόλεμο, ακόμα και όταν το φόντο δεν είναι ένα καταφύγιο στο Κίεβο, αλλά το Ελιζέ. Τη χαλαρότητα του πρωτοκόλλου είδαμε και στην Κωνσταντινούπολη, ανάμεσα στον Κυριάκο Μητσοτάκη και στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ο έλληνας Πρωθυπουργός έκανε την έκπληξη, καθώς έχει συνδυάσει την επιστροφή στις γραβάτες (σε αντίθεση με τον προκάτοχό του, Αλέξη Τσίπρα) με την επιστροφή στην κανονικότητα. Η κυριακάτικη κουβέντα, στην οποία αποδόθηκε και από την τουρκική πλευρά η απουσία γραβάτας, προσέδωσε στη συνάντηση πιο χαλαρό χαρακτήρα – δεδομένων των διεθνών συνθηκών, είχε μεγαλύτερη σημασία να τονιστούν τα σημεία στα οποία οι δύο πλευρές συμφωνούν παρά σε αυτά στα οποία διαφωνούν. Κι αυτό φάνηκε και στην εικόνα τους.