Σε μια μικρή βαλίτσα στρίμωξαν τις ξεριζωμένες ζωές τους

Δεν μπορεί να βλέπει τη μητέρα του να κλαίει. Με τα λευκά του χεράκια της σκουπίζει τα δάκρυα. Τα μάτια της όμως τρέχουν ποτάμια κι ο μικρός δεν προλαβαίνει να τα σταματήσει. Της πιάνει το πρόσωπο, της ισιώνει το σκουφάκι, την πιάνει από τους ώμους σαν να της λέει:

«Μην ανησυχείς για τίποτα, εγώ είμαι εδώ!». Για λίγα λεπτά οι ρόλοι αλλάζουν, δεν είναι ο κακομαθημένος μπόμπιρας που ρωτάει «Πότε θα πάμε σπίτι;». Τώρα είναι ο άνδρας του σπιτιού, άλλωστε ο μπαμπάς έμεινε πίσω. Εκείνη μιλάει στο τηλέφωνο, μάλλον με τον άνδρα της. Είναι κουκουλωμένη και κάθεται πάνω στη μικρή της βαλίτσα.

Με μια μικρή βαλίτσα φτάνουν στην Πολωνία όλοι οι Ουκρανοί. Εγιναν πρόσφυγες από τη μια στιγμή στην άλλη κι είχαν λίγα 24ωρα για να στριμώξουν τις ζωές τους.

Η Πολωνία δέχτηκε το μεγαλύτερο κύμα, περισσότερους από 1.430.000 ξεριζωμένους μέχρι στιγμής. «Μακάρι να είχε ανοίξει με τόση θέρμη τα σύνορά της και για τους Σύρους και τους Αφγανούς» λέει μια Ελληνίδα εθελόντρια που έφτασε στη Medyka με τον σύζυγό της για να μεταφέρουν φάρμακα στην ουκρανική πλευρά.

Οι πρόσφυγες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες, στους τυχερούς και τους άτυχους. Τυχεροί είναι όσοι έχουν έστω και έναν τριτοξάδερφο σε κάποια χώρα της Ευρώπης που δέχτηκε ή πρότεινε – ακόμα καλύτερα – να τους φιλοξενήσει. Οι περισσότεροι πηγαίνουν στη Γερμανία, στη Δανία ή στην Τσεχία. «Ατυχοι» είναι όσοι έφυγαν για να γλιτώσουν από την κόλαση του πολέμου αλλά δεν έχουν κανέναν να τους περιμένει. Αυτοί θα πρέπει να φιλοξενηθούν σε παλιά εμπορικά κέντρα που μετατράπηκαν σε κέντρα υποδοχής και να κοιμηθούν σε ράντζα με κουβέρτες εθελοντών.

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ. Η Βλάντα είναι 21. Ο,τι έχει είναι στην Ουκρανία, οι γονείς της και το αγόρι της. Το σπίτι της είναι στη Ζαπορίζια, δίπλα στο πυρηνικό εργοστάσιο. Ο ήχος των βομβαρδισμών και των σειρήνων δεν της άφησαν πολλά περιθώρια, έπρεπε να φύγει. Αρχικά μετακόμισε νοτιότερα και έπειτα πήρε τον δρόμο για την Πολωνία. Ολομόναχη. Οι γονείς της μένουν στα καταφύγια. Το αγόρι της υπερασπίζεται την πατρίδα. Τα μάτια της βουρκώνουν.

Εφτασε, αλλά δεν την περιμένει κανένας. Προσφέρθηκε να τη φιλοξενήσει μια κοπέλα που γνώρισε μέσω Instagram! Κάποιες φορές οι άνθρωποι βασίζονται στην καλοσύνη των ξένων…

Διστάζει να μου μιλήσει. Σχεδόν την παρακαλάω αφού δεν υπάρχουν πολλές Ουκρανές που να μιλάνε τόσο καλά αγγλικά. Μου αποκαλύπτει πως ο λόγος που δεν θέλει να βγει στην τηλεόραση είναι γιατί δεν φοράει make up! Βγάζει το σκουφάκι της και αποφασίζει να απαντήσει στις ερωτήσεις μου. Μετά τη συνέντευξη μου δείχνει φωτογραφίες στο Facebook για να μου αποδείξει ότι όταν είναι βαμμένη είναι πιο όμορφη, αλλά κάνει λάθος, όπως οι περισσότερες γυναίκες με αυτό το θέμα.

Στην ίδια ουρά θα γνωρίσω τον Βαλερί. Είναι 26 χρόνων και κανονικά θα έπρεπε να πολεμά. Η υγεία του όμως δεν του το επιτρέπει. Εχει καρκίνο και χρειάζεται χημειοθεραπείες. Ενα αγόρι που θέλει να πάρει το όπλο αλλά αντί γι’ αυτό ταξιδεύει με τη μαμά και τη γιαγιά του σε μια ουρά γεμάτη γυναίκες και παιδιά.

Ο Βολοντίμιρ, 64 ετών, στην ίδια ουρά, έχει διάθεση για χιούμορ. «Εχω το όνομα του Ζελένσκι» λέει και γελάει. Η γυναίκα του όμως, η Σβετλάνα, δεν έχει την ίδια διάθεση. Ηρθαν όλοι μαζί, παππούς, γιαγιά, μαμά, εγγονή. Ο μπαμπάς λείπει…

Σήμερα δεν μπορώ να κάνω καμία συνέντευξη, οι άνθρωποι βάζουν τα κλάματα κι εγώ σταματάω. Η Τζούλια ήρθε με την αδελφή της και τα 7 τους παιδιά, ένα από αυτά ο μικρός Λαζάρ με το ψωμάκι στο χέρι, η Αννα, η Μαρία, η Ναστάζια.. Οταν ρωτάω αν το ταξίδι τους έχει επιστροφή, ξεσπούν σε κλάματα, κι εγώ σταματάω. Ευτυχώς τα παιδάκια είναι ενθουσιαμένα με τις γυιαλιστερές κουβέρτες έκτακτης ανάγκης και έχουν ξεχαστεί.

ΜΕ ΤΟΝ ΦΟΒΟ ΤΩΝ ΡΩΣΩΝ. Το βράδυ στον σταθμό των τρένων γίνεται το αδιαχώρητο. Κόσμος πάει και έρχεται.

Η Αννα έχασε τον άνδρα της το 2014 στην Κριμαία, ήταν από τους πρώτους εθελοντές. Η Κίρα, η κόρη τους, ήταν τότε 3 ετών. Πριν φύγει της είχε πει: «Αν οι Ρώσοι μπουν στη χώρα μας κι εγώ δεν είμαι εδώ, να πάρεις το παιδί και να φύγετε. Δεν αστειεύονται. Δεν θα σταματήσουν πουθενά».

«Τα παιδιά στην Ουκρανία μεγαλώνουν με τον φόβο των Ρώσων;» τη ρωτάω. «Στη δική μου οικογένεια σίγουρα ναι» μου απαντάει.

«Τι είπες στην μικρή; Πού της είπες ότι θα πάτε;» αναρωτιέμαι. «Εχουμε μια αρχή στην οικογένεια. Να λέμε πάντα την αλήθεια. Της είπα ότι αυτό που γίνεται στη χώρα μας είναι πόλεμος κι εμείς πρέπει να φύγουμε».

Εκατομμύρια άνθρωποι, εκατομμύρια ιστορίες, όλες διαφορετικές. 6.500.000 έχουν μεταναστεύσει σε πόλεις που βρίσκονται πιο κοντά στα σύνορα και περιμένουν την κατάλληλη στιγμή να τα περάσουν. Είναι η μεγαλύτερη μετακίνηση πληθυσμού σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι εκτιμήσεις μιλούν για 10.000.000 ξεριζωμένους Ουκρανούς προσεχώς. Περίπου 6.000 έχουν φτάσει ήδη και στη χώρα μας.