Η επιστροφή

Οι πιο σουρεαλιστικές δηλώσεις των τελευταίων ημερών είναι δύο. Και έρχονται αμφότερες από την Τουρκία. Η μία ανήκει στον πρόεδρο Ερντογάν. «Οπως δεν μπορούμε να εγκαταλείψουμε την Ουκρανία, έτσι δεν μπορούμε να δεχθούμε κι ένα κυνήγι μαγισσών εναντίον του λαού, της λογοτεχνίας, των φοιτητών ή των καλλιτεχνών της Ρωσίας» είπε, χαρακτηρίζοντας την απόλυση του Βαλερί Γκεργκίεφ από τη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Μονάχου «φασιστική». Να λοιπόν που, εκτός από τους συριζαίους, ανέβηκε και ο Ερντογάν στα κάγκελα υπέρ της ελεύθερης έκφρασης – των απολογητών του Πούτιν.

Η δεύτερη δήλωση ανήκει σε έναν φίλο του τούρκου προέδρου και της συζύγου του, τον δισεκατομμυριούχο πρώην δημοσιογράφο Ετχέμ Σαντζάκ. «Οταν πουλήσαμε τα Μπαϊρακτάρ, δεν γνωρίζαμε ότι θα χρησιμοποιούνταν με αυτόν τον τρόπο. Είμαστε σύμμαχοι με τη Ρωσία» είπε αναφερόμενος στα τουρκικά drones χάρη στα οποία έχει σταματήσει η προέλαση των ρωσικών αρμάτων μάχης προς το Κίεβο. Μάλλον θεωρούσε ότι τα drones πουλήθηκαν για να βγάζουν φωτογραφίες των ακτών της Ουκρανίας και να προωθούν την τουριστική της βιομηχανία.

Τα δύο αυτά παραδείγματα δείχνουν πόσο δύσκολη είναι η προσπάθεια της Τουρκίας να ισορροπήσει ανάμεσα στην Ουκρανία και τη Ρωσία. Οταν το Συμβούλιο της Ευρώπης αποφάσισε να αναστείλει τη συμμετοχή της Ρωσίας, η Τουρκία απέσχε. Και αμέσως μετά υποστήριξε ένα ψήφισμα των Ηνωμένων Εθνών που καταδικάζει τη ρωσική εισβολή. Oσο περισσότερο παρατείνεται ο πόλεμος στην Ουκρανία και εντείνονται οι οικονομικές πιέσεις της Δύσης στη Μόσχα τόσο λιγότερο βιώσιμη θα γίνεται αυτή η «στρατηγική αοριστία». Δεν υπάρχει αμφιβολία όμως ότι προς το παρόν αποφέρει καρπούς.

Πράγματι, αν πριν από έναν χρόνο η Τουρκία εμφανιζόταν απομονωμένη στο διεθνές πεδίο, κάτι που αποτυπωνόταν και στον εκνευρισμό του προέδρου της, σήμερα επιστρέφει δυναμικά. Ο Ερντογάν αποκαθιστά θεαματικά τις σχέσεις της χώρας του με το Ισραήλ και συζητεί με τον πρόεδρο Χέρτζογκ την αναβίωση του αγωγού EastMed, αλλά με τη συμμετοχή αυτή τη φορά της Τουρκίας. Ο Ερντογάν συζητεί με τον Μπάιντεν τρόπους μεσολάβησης στον πόλεμο και με την ευκαιρία του ζητεί να αρθούν οι κυρώσεις στην τουρκική πολεμική βιομηχανία. Κι αν οι σχέσεις της Αγκυρας με τη Μόσχα επιδεινωθούν, ο Ερντογάν θα προσεγγίσει τον Σι Τζινπίνγκ: τους ενώνει άλλωστε η πεποίθηση ότι η Δύση βρίσκεται σε δρόμο παρακμής.

Πώς επηρεάζουν όλα αυτά την αυριανή συνάντηση του Ερντογάν με τον έλληνα Πρωθυπουργό; Μας συμφέρει περισσότερο ένας ενισχυμένος ή ένας αποδυναμωμένος γείτονας; Η ερώτηση αυτή θα είχε νόημα αν υπήρχε αμοιβαίο ενδιαφέρον για την επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών. Κάτι τέτοιο προς το παρόν δεν ισχύει. Σημασία έχει λοιπόν να διατηρηθεί ένας ειλικρινής διάλογος μέχρι να έρθουν καλύτερες μέρες.