Γιατί η παχυσαρκία είναι νόσος

Η παχυσαρκία είναι νόσος και όχι επιλογή ζωής, επισημαίνουν οι ειδικοί, καθώς σχετίζεται με μία σειρά απειλητικών για τη ζωή ασθενειών. Είναι ενδεικτικό ότι το 44% του διαβήτη τύπου 2, το 23% της ισχαιμικής καρδιοπάθειας και μεταξύ 7% και 41% ορισμένων τύπων καρκίνου οφείλονται ή αποδίδονται στο υπερβολικό βάρος και την παχυσαρκία. Το αποτέλεσμα; Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έως και το 7% των εθνικών προϋπολογισμών υγείας στην Ευρωπαϊκή Ενωση δαπανώνται κάθε χρόνο σε ασθένειες που σχετίζονται με την παχυσαρκία. Σε αυτό προστίθεται το ευρύτερο οικονομικό κόστος που προκαλείται από τις ημέρες απώλειας εργασίας λόγω ασθένειας, τον κοινωνικό αποκλεισμό και την πρόωρη θνησιμότητα.

Για παράδειγμα, το άμεσο κόστος σχετιζόμενο με την παχυσαρκία κυμαίνεται από 1,5% ως 4,6% των συνολικών δαπανών για την υγεία στη Γαλλία και έως περίπου 7% στην Ισπανία. Είναι σημαντικό όμως να υπογραμμιστεί πως οι ασθένειες που αποδίδονται στην παχυσαρκία συχνά μειώνονται ή εξαφανίζονται εντελώς όταν θεραπεύεται η παχυσαρκία.

Εν τούτοις οι εθνικές δράσεις και τα μέτρα που λαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο με σκοπό την αντιμετώπιση του προβλήματος είναι ανεπαρκή, σύμφωνα με την Ελληνική Εταιρεία Παχυσαρκίας, που αντλεί σημαντικά δεδομένα από την Ευρωπαϊκή Ενωση για τη Μελέτη της Παχυσαρκίας (EASO).

Αναλυτικότερα και σύμφωνα με έρευνα που διενέργησε το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο το 2016, έως τότε μόνο 19 χώρες-μέλη της ΕΕ υποστήριξαν πως είχαν χαράξει και εφαρμόσει ή καταστρώσει στρατηγικές για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Είναι σημαντικό δε να σημειωθεί πως από αυτές μόλις οι 10 ήταν σε θέση να περιγράψουν ή να προσδιορίσουν μια πλήρη στρατηγική ή τουλάχιστον δέσμες μέτρων – μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Αυστρία και η Λετονία.

Ασάφειες. Συνεπακόλουθα και υπό τα δεδομένα αυτά, το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο υποστηρίζει ότι τα σχέδια «συχνά αποτελούν κάτι περισσότερο από μια συλλογή ασαφών και γενικόλογων στόχων». Αρκεί δε κανείς να αναλογιστεί ότι επτά από τα 28 υπουργεία Υγείας των χωρών, ερωτώμενα σχετικά, δεν είχαν να δώσουν απαντήσεις αναφορικά με τις δράσεις τους στο μείζον πρόβλημα της παχυσαρκίας (Βέλγιο, Κροατία, Δημοκρατία της Τσεχίας, Ελλάδα, Γαλλία, Λιθουανία και Πολωνία).

Οπως όμως τόνισε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της Ελληνικής Ιατρικής Εταιρείας Παχυσαρκίας, Ευθύμιος Καπάνταης, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας που εορτάστηκε στις αρχές του μήνα, «υπάρχει επείγουσα ανάγκη για να γίνει ευρύτερα αντιληπτό γιατί η παχυσαρκία είναι μια νόσος και ποιες είναι οι αιτίες και οι συνέπειές της». Πρόσθεσε δε με νόημα πως είναι ώρα για δράση. «Οι επαγγελματίες υγείας μπορούν να κάνουν τη διαφορά με την καλύτερη ενημέρωσή τους για τη νόσο και καταβάλλοντας προσπάθειες για την αντιμετώπιση των αναγκών και των ανησυχιών των ασθενών».

Τα δεδομένα άλλωστε δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού και ολιγωρίας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ο επιπολασμός της παχυσαρκίας σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχει τριπλασιασθεί από τη δεκαετία του 1980. Στην Ελλάδα, 50% των γυναικών και 70% των ανδρών έχουν σωματικό βάρος πάνω από το φυσιολογικό. Εν τω μεταξύ, οι εκτιμήσεις είναι ακόμη πιο ανησυχητικές: Προβλέπεται ότι έως το 2030 περισσότεροι από το 50% του ευρωπαϊκού πληθυσμού θα είναι παχύσαρκοι. Σε μερικές ευρωπαϊκές χώρες έως 89% του πληθυσμού θα είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι.

Εως τότε, υπολογίζεται ότι τουλάχιστον 2,8 εκατομμύρια άνθρωποι θα πεθαίνουν κάθε χρόνο λόγω του αυξημένου τους βάρους ή της παχυσαρκίας τους.

Προτάσεις. Τα καίρια μηνύματα της Ελληνικής Ιατρικής Εταιρείας Παχυσαρκίας είναι τα ακόλουθα:

– Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κρίση παχυσαρκίας που παίρνει διαστάσεις επιδημίας, η οποία παρουσιάζει αυξανόμενες οικονομικές επιβαρύνσεις στα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης.

– Η ανταπόκριση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων στο πρόβλημα της παχυσαρκίας δεν λειτουργεί, και έτσι προκύπτει η ανάγκη για μια νέα προσέγγιση.

– Η πρόληψη της παχυσαρκίας πρέπει να παραμείνει προτεραιότητα. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη αύξηση του επιπολασμού της παχυσαρκίας αποδεικνύει ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη θεραπεία αλλά και στην πρόληψη.

– Η παχυσαρκία πρέπει να αναγνωρίζεται ευρύτερα στην Ευρώπη ως χρόνια νόσος.

– Η ΕΕ έχει ήδη αναγνωρίσει ότι η παχυσαρκία μπορεί να αποτελέσει αναπηρία.