Υπολογισμός

Οι κυρώσεις δαγκώνουν πολύ σκληρά, λέει η πρόεδρος της Κομισιόν. Οι κατασχέσεις υπερπολυτελών ρωσικών γιοτ από τις ευρωπαϊκές οικονομικές αστυνομίες είναι ισχυρό όπλο για τον ψυχολογικό πόλεμο που έχει αποφασίσει να κάνει η Ενωση στον κύκλο των πιο στενών υποστηρικτών του πουτινικού καθεστώτος, πιστεύουν οικονομολόγοι και πολιτικοί. Η Δύση ποντάρει πολλά στην πίεση που προβλέπει ότι θα ασκήσουν οι ολιγάρχες στον ρώσο πρόεδρο εξαιτίας εκείνης που δέχονται οι ίδιοι από τα κράτη στα οποία προτιμούν να απολαμβάνουν το λάιφσταϊλ που τους εξασφαλίζουν οι αμύθητες περιουσίες τους. Είναι, όμως, σωστός ο υπολογισμός; Μπορούν πράγματι οι σούπερ πλούσιοι επιχειρηματίες της Ρωσίας να επηρεάσουν τον σύγχρονο τσάρο της; Σύμφωνα με την Ολγκα Τσίιρ, επίκουρη καθηγήτρια στο τμήμα Πολιτικών Επιστημών του πανεπιστημίου του Τορόντο – με εξειδίκευση στην πολιτική βία και τα αυταρχικά καθεστώτα -, οι Δυτικοί διαβάζουν το ρωσικό σύστημα εξουσίας χρησιμοποιώντας αναλυτικά εργαλεία που ταιριάζουν σε φιλελεύθερα πολιτεύματα. Με αποτέλεσμα να υπερεκτιμούν την επίδραση των κυρώσεων στο στάτους κβο του Κρεμλίνου. Οι ολιγάρχες, γράφει στην «Guardian», δεν είναι ομοιογενής ομάδα. Χωρίζονται σε δύο κατηγορίες.

Πολεμοφόδια

Η μια αποτελείται από επιχειρηματίες που διοικούν κρίσιμες βιομηχανίες. Η άλλη από κυβερνητικούς αξιωματούχους. Οποιοι ανήκουν στην πρώτη έχουν περιορισμένη – αν όχι ανύπαρκτη – πολιτική επιρροή. Η διατήρηση του πλούτου τους εξαρτάται απόλυτα από τις προεδρικές διαθέσεις. Η έκφραση της παραμικρής διαφωνίας συνεπάγεται απώλεια των προνομίων τους, και συνήθως εξορία – όπως συνέβη στον Μπόρις Μπερεζόφσκι ή στον Μιχαήλ Χοντορκόφσκι. Τα μέλη της δεύτερης πάλι, ως οι φανατικότεροι ιδεολογικοί πολέμιοι της Δύσης, είναι οι πιο ένθερμοι πουτινιστές. Αρα, δεν έχουν πρόβλημα με την απομόνωση και την «αυτάρκεια» που προκαλεί ο οικονομικός αποκλεισμός, αφού ενισχύουν τη θέση τους. Πάντως, ακόμη κι αν ο Πούτιν έχει τη δύναμη να πονέσει τους ολιγάρχες περισσότερο απ’ όσο τους πληγώνουν οι κυρώσεις, οι τελευταίες παραμένουν τα αποτελεσματικότερα δυτικά πολεμοφόδια. Γιατί η ύφεση της ρωσικής οικονομίας σημαίνει πως τελικά το κράτος θα καταλήξει να δυσκολεύεται να πληρώσει τους αναρίθμητους κάθε ειδικότητας υπαλλήλους του, ενώ η μεσαία τάξη – που έχει πολλά χρέη και λίγες αποταμιεύσεις – θα χτυπηθεί σκληρότερα απ’ όλους. Στην αντίδραση αυτών ίσως εναποτίθενται οι ελπίδες για πολιτική αλλαγή στη Μόσχα.