Η Ουκρανία μετά τον πόλεμο

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχει αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον για την ιστορική διαδρομή αυτής της κρίσης. Η ένταση ανάμεσα στις δύο χώρες είναι ήδη καταγεγραμμένη από τον κινηματογραφικό φακό και η αφήγηση των ουκρανών δημιουργών βοηθά στην κατανόησή της.

Η πιο πρόσφατη αποτύπωση έρχεται από τον Βαλεντίν Βασιάνοβιτς και το «Reflection» (2021). Πρόκειται για μια από τις ξεχωριστές ταινίες που προβλήθηκαν πέρυσι στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας. Ο ουκρανός κινηματογραφιστής παρουσιάζει τη θλιβερή ιστορία ενός κοσμοπολίτη γιατρού στο πεδίο μάχης στην περιοχή του Ντονμπάς στην Ουκρανία. Ομως συλλαμβάνεται αμέσως από ρωσόφωνους στρατιώτες οι οποίοι παριστάνουν τους ντόπιους ενώ στην πραγματικότητα είναι ρώσοι μισθοφόροι που βοηθούν στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Ο Βασιάνοβιτς είχε διακριθεί στο Φεστιβάλ της Βενετίας το 2019, στην ενότητα «Ορίζοντες», για την ταινία του «Atlantis», συμπτωματικά την ίδια μέρα που ο φυλακισμένος ουκρανός σκηνοθέτης Ολεγκ Σέντσοφ αφέθηκε ελεύθερος από τη Ρωσία σε ανταλλαγή κρατουμένων. Η ιστορία του «Atlantis» μεταφέρει τους θεατές στο 2015, έναν χρόνο μετά τη νίκη της Ουκρανίας στον πόλεμο με τη Ρωσία. Ηρωάς της ένας στρατιώτης που πάσχει από διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD) και προσπαθεί να συνεχίσει τη ζωή του στην Ανατολική Ουκρανία που έχει ρημαχτεί από τον πόλεμο. Εχει χάσει το σπίτι και την οικογένειά του και εργάζεται σε χυτήριο, μαζί με έναν πρώην συμπολεμιστή του, ο οποίος αυτοκτονεί. Το χυτήριο κλείνει και ο ήρωας βρίσκει νέα δουλειά οδηγώντας υδροφόρο όχημα που διανέμει νερό σε περιοχές της χώρας όπου ο πόλεμος έχει μολύνει τις φυσικές πηγές. Στη συνέχεια γνωρίζει και ερωτεύεται μια πρώην αρχαιολόγο, η οποία τώρα εργάζεται για μια οργάνωση εθελοντών που πραγματοποιεί εκταφές θυμάτων του πολέμου από ομαδικούς τάφους προκειμένου να αναγνωριστούν. Πρόκειται για μια δυστοπική μετα-αποκαλυπτική ταινία γυρισμένη στη Μαριούπολη, στην οποία δεν συμμετέχουν ηθοποιοί, αλλά όλοι οι ρόλοι ερμηνεύονται από στρατιώτες, εθελοντές, γιατρούς και βετεράνους του ουκρανικού στρατού. Ηταν η επίσημη πρόταση της Ουκρανίας για τα 93α βραβεία Οσκαρ, αλλά δεν έφτασε μέχρι τις τελικές υποψηφιότητες.