Ο φαιοκόκκινος αντιδυτικισμός

Το 2015, λίγες μέρες μετά τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές του 2015 και τον σχηματισμό της πρώτης κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ (με υπουργό Οικονομικών τον Γιάνη Βαρουφάκη, Εξωτερικών τον Νίκο Κοτζιά και Αμυνας τον Πάνο Καμμένο), ο Κοτζιάς προσέρχεται στο έκτακτο συμβούλιο εξωτερικών υποθέσεων της ΕΕ για την Ουκρανία. Σχεδόν έναν χρόνο μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία, η Ευρώπη συζητά ακόμα μία φορά την επιβολή νέων κυρώσεων. Η Ελλάδα, με κυβέρνηση Τσίπρα, δεν αποδέχεται αυτή την πρακτική. Και με το τέλος του συμβουλίου ο Κοτζιάς πανηγυρίζει. «Η φράση που προέβλεπε νέες κυρώσεις για τη Ρωσία αφαιρέθηκε», δηλώνει στους δημοσιογράφους. Εκανε, λέει, σκληρές διαπραγματεύσεις. Επειδή δεν θέλαμε «μια τσακισμένη Ρωσία», που θα σήμαινε «πολύ πόνο για όλη την Ευρώπη». Και επειδή θα υπονομευόταν η ειρήνη!

Στην Αθήνα, η εφημερίδα «Kontra News» που στηρίζει τις επιλογές των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ πανηγυρίζει. «ΟΧΙ», γράφει πρωτοσέλιδα, με μισής σελίδας ξύλινα γράμματα. Και συμπληρώνει: «Αρνήθηκε να υπογράψει τις κυρώσεις εναντίον του Πούτιν. Η πρώτη περήφανη απάντηση του Αλέξη στην Ευρωπαϊκή Ενωση». «Αρχισαν να μαθαίνουν να χορεύουν πεντοζάλη οι ευρωπαίοι ηγέτες από τον Τσίπρα», συμπεραίνει ο σχολιαστικός πλαγιότιτλος. Δεν θα αργούσαν και τα νταούλια.

Η στάση του Κοτζιά επικροτήθηκε από τη Χρυσή Αυγή – αλλά δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Είχε αναγγελθεί στην τελετή παραλαβής – παράδοσης του υπουργείου του, όπου παραλαμβάνοντας από τον Ευάγγελο Βενιζέλο είχε δηλώσει ότι η νέα ηγεσία δεν θα δεχόταν την επιβολή τετελεσμένων από την ΕΕ όσον αφορά τη σχέση της Ελλάδας με χώρες όπως η Ρωσία. Πριν γίνει υπουργός, άλλωστε, ο Κοτζιάς είχε υποδεχτεί στο Πανεπιστήμιο Πειραιά, όπου δίδασκε, και είχε παραχωρήσει χρόνο για να κάνει μια διάλεξη στον Αλεξάντρ Ντούγκιν, που ήταν και συνεχίζει να είναι ο ιδεολογικός εκφραστής του Πούτιν.

Ο Ντούγκιν είναι ο ιδρυτής του ρεύματος σκέψης που υποστηρίζει την ευρασιατική επέκταση της Ρωσίας και έναν αντιδυτικισμό, εχθρικό της νεωτερικότητας και, προφανώς, της δημοκρατίας. Είναι οι δύο σταθερές, πιστεύει, που οδηγούν στη μετατροπή της Ρωσίας σε υπερδύναμη αυτοκρατορικού τύπου. Ο αντιδυτικισμός, ως έχθρα όχι μόνο στις ανοιχτές δημοκρατικές κοινωνίες του δυτικού κόσμου αλλά και ως απαξίωση της ευμάρειας και της προόδου τους (που για πολλούς εκφραστές αυτής της αντίληψης θεωρούνται ένδειξη κοινωνικής και πολιτισμικής παρακμής), είναι η βασική ιδεολογική σταθερά που συνδέει τέτοιες θέσεις όχι μόνο με την Ακρα Δεξιά αλλά και με την Ακρα Αριστερά. Σε αυτό το σημείο συγκροτείται το λεγόμενο φαιοκόκκινο μέτωπο, που εκφράστηκε δυναμικά στη χώρα μας σε όλες τις κρίσεις της ελληνικής Μεταπολίτευσης και σε όλες τις παγκόσμιες κρίσεις (διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, υπόθεση Οτζαλάν, στάση της ελληνικής κοινής γνώμης μετά την 11η Σεπτεμβρίου, αντισυστημική «Αγανάκτηση» μετά τη χρεοκοπία, κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, αντιεμβολιαστικό μέτωπο…).

Πρέπει, ακόμα, να υπενθυμίσω ότι, κατά αδιάψευστα δημοσιεύματα, ο Ντούγκιν είναι ιδεολογικά συγγενής με τον περίφημο ρώσο ολιγάρχη Μαλοφέγεφ, ο οποίος προσπαθούσε να φτιάξει τηλεόραση και στην Ελλάδα που να προβάλει τη ρωσική οπτική (με τα γνωστά πρόσωπα που εμπλέκονται). Καταλαβαίνω ότι, στην αδυναμία της, η χώρα μας κάποια στιγμή θεωρήθηκε δούρειος ίππος για την υπονόμευση της ευρωπαϊκής ενότητας και της ισχύος της. Σύμφωνοι, δεν παραδοθήκαμε αμαχητί, αλλά είχαμε και τύχη. Ασφαλέστεροι σήμερα, ας εργαστούμε αποδομώντας τους εχθρούς της Δύσης, τους εχθρούς της δημοκρατίας. Για να μην τη χάσουμε σε επόμενη ευκαιρία.

Δεν θα γυρίσουμε πίσω
Η παρέμβαση της εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών της Ρωσίας, Μαρίας Ζαχάροβα, κατά της ελληνικής πολιτικής στάσης, εκτός από ιταμή για τα διπλωματικά ειωθότα, είναι και προσβλητική για δημοκρατίες όπως η Ελλάδα. Η ρωσίδα εκπρόσωπος μιλάει τον λόγο της προπαγάνδας, αλλά η ανάλυσή της υπαγορεύεται μόνο από τις χονδροειδείς βεβαιότητές της.
Η αναφορά στην κοινή ιστορική μας κληρονομιά, για παράδειγμα, υπαινίσσεται την Ορθοδοξία και τον ρόλο της στη συγκρότηση της νεοελληνικής εθνικής ιδεολογίας. Αφαιρώ τη διαρκή τριβή (για να το πω κομψά) της Ρωσικής Εκκλησίας με το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης, και παραμένω στον ρόλο της θρησκείας στη δημοκρατία. Η Ελλάδα είναι κοσμικό κράτος, η επικρατούσα θρησκεία και ο ιστορικός ρόλος της έχουν καθορίσει τις συνήθειες της καθημερινότητας αλλά ούτε την πολιτική επηρεάζει ούτε την ανεξιθρησκεία δύναται να υπονομεύσει. Η τελευταία απόπειρα ιδεολογικοπολιτικής παρέμβασης της Εκκλησίας έγινε από τον μακαριστό Χριστόδουλο και την προσπάθειά του να συσχετίσει την πορεία της χώρας με κάποια ελληνορθόδοξη ταυτότητα. Η παρέμβαση αυτή κατέπεσε, επειδή δεν απαντούσε στις σύγχρονες απαιτήσεις της ζωής.
Η ελληνική κοινωνία έχει απαντήσει πολλές φορές, ρητά και με σαφήνεια, ότι «δεν θα γυρίσουμε πίσω». Αυτό είναι δημοκρατική κατάκτηση – και η Ελλάδα έχει πληρώσει μεγάλο τίμημα στη διεκδίκηση και στη στερέωση της δημοκρατίας.