«Οι δρόμοι είναι άδειοι… ακούγονται εκρήξεις»

Μαριούπολη. Μια πόλη στην κόψη του ξυραφιού. Με έντονο ελληνικό στοιχείο. Μια κοινότητα ομογενών που την επόμενη μέρα του πολέμου θα κληθεί να ζήσει ενδεχομένως σε ένα νέο καθεστώς και που μέχρι τώρα έχει υποστεί τις συνέπειες ενός ακήρυχτου πολέμου που βρισκόταν επί σειρά ετών σε εξέλιξη στην περιοχή. Η επίσκεψη του Νίκου Δένδια στην περιοχή στις 30 Ιανουαρίου και η συμβολική κατάθεση στεφάνου στο μνημείο νεκρών ομογενών στο χωριό Σαρτανά είχαν στόχο να υπογραμμίσουν το ενδιαφέρον της ελληνικής πολιτείας για την Ομογένεια των 120.000 ανθρώπων.

Το υπουργείο Εξωτερικών εγκαθιστά στη Μαριούπολη τον νέο γενικό πρόξενο Μανώλη Ανδρουλάκη, ενώ αποφασίζει για την έμπρακτη στήριξη προς την ελληνική Ομογένεια την ενίσχυση του προξενείου και με τον πρέσβη Φραγκίσκο Κωστελλένο. Παλιός γνώριμος, με δεσμούς στην κοινότητα και τους ανθρώπους της, αφού είχε υπηρετήσει εκεί την περίοδο 2005-8. Γνωρίζει δε και την απέναντι πλευρά, αφού ήταν γενικός πρόξενος και στο Νοβοροσίσκ (2013-17).

Ο Κωστελλένος έφτασε στη Μαριούπολη με μια συγκεκριμένη αποστολή με δύο σκέλη, όπως είπε ο ίδιος στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», «να ενισχύσουμε την παρουσία μας και την Ομογένεια και να προετοιμάσουμε δυνητική επιχείρηση εκκένωσης των ελλήνων πολιτών προς την Ελλάδα». Η πρώτη επιχείρηση προετοιμάστηκε και ξεκίνησε την Τετάρτη το πρωί. Μια πομπή 21 αυτοκινήτων, στα οποία επέβαιναν 82 άνθρωποι, προσωπικό του προξενείου, έλληνες πολίτες και δημοσιογράφοι. Πρώτος σταθμός η Ζαπορίζιε το βράδυ της ίδιας μέρας. Ενα ταξίδι 1.000 χιλιομέτρων που υπολογιζόταν ότι θα κρατήσει τρεις μέρες. Σε ιδιαίτερα δύσκολες και επικίνδυνες συνθήκες.

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ. Ο πρέσβης είναι εξαιρετικά προσεκτικός στα όσα επιλέγει να πει, αλλά και σε όσα επιλέγει να μην πει, μιλώντας στα «ΝΕΑ» για την κατάσταση στη Μαριούπολη, πριν από την απόφαση για την πρώτη επιχείρηση εκκένωσης και ενώ κάθε μέρα οι συνθήκες γίνονταν και πιο δύσκολες. Το ελληνικό προξενείο – το μόνο που λειτουργεί ακόμα – την περασμένη Δευτέρα είχε ήδη υποχρεωθεί να μεταφερθεί για λόγους ασφαλείας στις εγκαταστάσεις όπου στεγαζόταν η Ειδική Αποστολή Επιτήρησης του ΟΑΣΕ, η οποία είχε αποχωρήσει. Ηδη από τη Δευτέρα η κατάσταση έχει γίνει επικίνδυνη και οι εικόνες που μεταφέρει ο πρέσβης είναι ανησυχητικές. Πριν αναχωρήσει από τη Μαριούπολη, ο διάλογος δεν έκρυβε την ένταση των στιγμών: «Ολη τη μέρα, με μία ανάπαυλα το μεσημέρι τριών – τεσσάρων ωρών, ακούγονταν σποραδικοί βομβαρδισμοί και από τις δύο πλευρές, καθώς είναι περικυκλωμένη η πόλη από ρωσικά στρατεύματα. Δεν μπορούμε να κρίνουμε αν οι μάχες είναι σε μικρότερη ή μεγαλύτερη απόσταση από ό,τι ήταν την προηγούμενη μέρα. Και τώρα ακούγονται εκρήξεις από άρματα μάχης. Νωρίτερα ήχησαν οι σειρήνες για αεροπορική επιδρομή. Δεν ήμασταν σε θέση να δούμε αν πέταξαν αεροπλάνα».

Το τηλεφώνημά μας γίνεται ενώ έχει ξεκινήσει η απαγόρευση κυκλοφορίας. «Οι δρόμοι είναι άδειοι. Ελάχιστα καταστήματα – μόνο τα σουπερμάρκετ – είναι ανοιχτά. Οι ελλείψεις έχουν ήδη αρχίσει και δεν αναπληρώνονται. Δεν είναι δυνατόν να αναπληρωθούν», αναφέρει ο έλληνας πρέσβης περιγράφοντας την εικόνα της πόλης, λέγοντας ότι οι άνθρωποι προσπαθούν να βγουν κατά τη διάρκεια της ημέρας να προμηθευτούν τα απαραίτητα και να επιστρέψουν άμεσα στα σπίτια τους και στα καταφύγια.

Τελευταία ερώτηση, οι έλληνες πολίτες και οι ομογενείς έχουν εκδηλώσει πρόθεση να εγκαταλείψουν την περιοχή;

«Εχουμε περίπου 150 αιτήματα για εκκένωση ελλήνων πολιτών και συγγενών πρώτου βαθμού. Προετοιμάζουμε τις λεπτομέρειες της επιχείρησης εκκένωσης, η οποία θα πρέπει να σχεδιαστεί έτσι ώστε να λάβει χώρα όταν οι συνθήκες ασφαλείας το επιτρέψουν. Και αυτό το εξηγούμε και σε αυτούς που θέλουν να απομακρυνθούν». Η πρώτη προσπάθεια απομάκρυνσης που ξεκίνησε την Τετάρτη, με ίδια μέσα, είναι ήδη σε εξέλιξη, ενώ αναμένεται και δεύτερη όταν οι συνθήκες ασφαλείας το επιτρέψουν. Ωστόσο η απόφαση μοιάζει ιδιαίτερα δύσκολη για τους ανθρώπους εκεί, με τον πρέσβη να σημειώνει ότι μέχρι στιγμής «οι ομογενείς δεν εκδήλωσαν ενδιαφέρον να φύγουν από την περιοχή, γιατί παρά τους κινδύνους και την εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση προτιμούν να μείνουν εδώ, στις περιουσίες, στα σπίτια, στους συγγενείς τους, και δεν επιθυμούν να φύγουν για την Ελλάδα».