Η νέα στρατηγική διαχείρισης της πανδημίας

Υστερα από δύο έτη πανδημίας έχουν ξεκινήσει οι συζητήσεις ποιο θα είναι το μοντέλο διαχείρισης το επόμενο διάστημα και ποιες παράμετροι θα καθορίσουν τις αποφάσεις μας. Μερικοί πολιτικοί ηγέτες έχουν ήδη ανακοινώσει ότι η πανδημία έχει λήξει και μερικοί ακόμα όπως στο Ηνωμένο Βασίλειο, έχουν καταργήσει όλα τα περιοριστικά μέτρα συμπεριλαμβανομένων ακόμα και της απομόνωσης των θετικών περιστατικών. Οι διεθνείς οργανισμοί δημόσιας υγείας όπως ο ΠΟΥ και το ECDC τονίζουν ότι η πανδημία δεν έχει λήξει ακόμα, αλλά θα πρέπει να τροποποιήσουμε τη διαχείριση της κατάστασης ανάλογα με τις συνθήκες που ισχύουν κάθε φορά.

Αναλογιζόμενοι το ποιες είναι αυτές οι συνθήκες, θα πρέπει να συμπεριλάβουμε τα επίπεδα εμβολιαστικής κάλυψης στην κοινότητα και ειδικά στις ευπαθείς ομάδες, το επιδημικό φορτίο και τον βαθμό κορεσμού του συστήματος υγείας, κλιματολογικοί παράγοντες, η εμφάνιση νέων μεταλλαγμένων στελεχών και οι ιδιότητές τους, καθώς και παραμέτρους που αφορούν την παγκόσμια εικόνα, όπως για παράδειγμα η παγκόσμια εμβολιαστική κάλυψη. Βάσει της εμπειρίας μας αλλά και της πορείας της πανδημίας μέχρι τώρα θα πρέπει να σχεδιάσουμε τη μελλοντική διαχείριση της πανδημίας έχοντας υπόψη διαφορετικά σενάρια με την έλευση, ή μη έλευση νέων μεταλλαγμένων στελεχών με διαφορετικές ιδιότητες. Στην περίπτωση που δεν αλλάξει κάτι ριζικά στην πορεία της πανδημίας, θα πρέπει να αναθεωρήσουμε τους περιορισμούς ανάλογα με τους δείκτες της επιδημίας και ανά χρονική περίοδο μικρού ή μεγάλου κινδύνου για τη διασπορά του ιού (π.χ. θερινή και χειμερινή περίοδος) για τους εμβολιασμένους και εν μέρει και για τους ανεμβολίαστους, ειδικά τη θερινή περίοδο. Κατά το φθινόπωρο που αναμένεται να υπάρχει νέο πανδημικό κύμα λόγω της μεγάλης εμβολιαστικής κάλυψης στον πληθυσμό εκτιμάται ότι το κύμα θα είναι σχετικά ήπιο στη χώρα μας σε σχέση με άλλες περιόδους, αλλά λόγω ότι ο εμβολιασμός είναι περίπου στο 90% στις ευπαθείς ομάδες και όχι στο 100%, εκτιμάται ότι θα είναι αναγκαία η εφαρμογή και μερικών περιοριστικών μέτρων με έμφαση στα άτομα που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες. Γενικότερα η διαχείριση δεν θα απαιτεί εκτεταμένους διαγνωστικούς ελέγχους ασυμπτωματικών αλλά, κυρίως, στα άτομα με συμπτώματα.

Μέχρι σήμερα ο κορωνοϊός συνεχίζει να μας εκπλήσσει και αξίζει να σημειωθεί ότι σε περίοδο ενός έτους έχουν αναδυθεί τουλάχιστον τρία μεταλλαγμένα στελέχη που κυριάρχησαν και το καθένα από αυτά είχε αυξημένη μολυσματικότητα σε σχέση με τα προηγούμενα. Η βασική προϋπόθεση για τα νέα δεδομένα διαχείρισης θα είναι η μη εμφάνιση κάποιου στελέχους που θα αλλάξει ριζικά την πορεία της πανδημίας. Η εκτίμησή μας είναι ότι ακόμα και στην περίπτωση που εμφανιστεί ένα στέλεχος με πολλές νέες μεταλλάξεις, τα εμβόλια, όπως και με το στέλεχος Ομικρον, πιθανόν θα συνεχίζουν να μας προστατεύουν σημαντικά έναντι σοβαρής νόσου ή θανάτου.

Η νέα εποχή θα αφορά τροποποιήσεις λόγω του πιο ήπιου χαρακτήρα της νόσου που προκαλεί ο κορωνοϊός λόγω της ανοσίας που μας προσφέρει το εμβόλιο. Η λήψη αποφάσεων θα βασίζεται στον βαθμό εμβολιαστικής κάλυψης και προστασίας που θα μας παρέχει το εμβόλιο σε σχέση με τα υπάρχοντα στελέχη του κορωνοϊού και η μετάβαση στη νέα εποχή θα θυμίζει πολύ τη διαχείριση της γρίπης. Προς το παρόν τα βήματά μας θα είναι προσεκτικά και θα βασίζονται σε κάθε περίπτωση στα επιδημιολογικά στοιχεία για κάθε περιοχή.

Ο Θεοκλής Ζαούτης είναι πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ)
Ο Δημήτρης Παρασκευής είναι αναπληρωτής καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής, επιστημονικός συνεργάτης του ΕΟΔΥ