Η Κύπρος και η σωστή πλευρά της ιστορίας

Η ανάγκη να βρεθούμε όλοι και όλες στη σωστή πλευρά της ιστορίας αποτελεί αναντίρρητα τον αυτόδηλο κοινό παρονομαστή στις δημόσιες τοποθετήσεις και στις κατ’ ιδίαν συζητήσεις των ημερών. Ποια είναι όμως αυτή; Αν συγκεντρωνόταν η ανάλυση της ιστορίας σε δύο μόνο λέξεις, αυτές θα ήταν «καταδίκη» – «εισβολή». Είναι κοινός τόπος πως η εισβολή με τη χρήση ένοπλης βίας συνιστά παραβίαση του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ [άρθρο 2(4)] και του αναγκαστικού διεθνούς δικαίου, όπως και ότι τα γεγονότα δεν συνηγορούν σε αιτιολόγηση της ρωσικής επίθεσης ως μορφής νόμιμης αυτοάμυνας. Δεν συγκεντρώνεται όμως η ιστορία σε δύο λέξεις και γι’ αυτό πέρα από την καταδίκη της ρωσικής εισβολής οφείλουμε να καταδικάσουμε και την προγενέστερη ενέργεια της Ρωσικής Ομοσπονδίας να αναγνωρίσει τις περιοχές Ντόνετσκ και Λουγκάνσκ, η οποία συνιστά παραβίαση των αρχών της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών, καθώς και υπαναχώρηση από τις Συμφωνίες του Μινσκ. Χωρίς να παραγνωρίζεται ως γεγονός η για χρόνια υπόσκαψή τους με τη συστηματική παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις εν λόγω περιοχές με ευθύνη της ουκρανικής κυβέρνησης.

Με δεδομένη λοιπόν την καθολική διαπίστωση ότι η Ρωσία υπέχει ευθύνη για την κατάφωρη παραβίαση της διεθνούς νομιμότητας και την απαίτηση της διεθνούς κοινότητας για αποχώρηση των ρωσικών στρατευμάτων από τα ουκρανικά εδάφη, η αναζήτηση της κατεύθυνσης που πρέπει να δοθεί στην ιστορία είναι αυτή που θα καθορίσει το ποιοι βρέθηκαν στη σωστή της πλευρά. Δυστυχώς αποφάσεις και πολιτικές που φαίνεται να προκρίνουν η ΕΕ και σειρά κρατών, όπως ανακοινώθηκαν τις προηγούμενες μέρες από αξιωματούχους του Οργανισμού και διατυπώθηκαν στο σχετικό ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αντιστρατεύονται ουσιαστικά τη διπλωματία, τον πολιτικό διάλογο, υποβαθμίζουν τον ειρηνευτικό ρόλο που θα έπρεπε να διαδραματίσουν και επενδύουν στην κλιμάκωση της εμπόλεμης σύρραξης. Ενδεικτική είναι η πρόθεση για αποστολή σημαντικών στρατιωτικών ενισχύσεων στην Ουκρανία, καθώς και οι πρωτοφανείς αυξήσεις στις στρατιωτικές δαπάνες.

Αντίθετα, μπροστά στις δραματικές εξελίξεις που συντελούνται στην Ουκρανία, μπροστά στις ανθρώπινες απώλειες και τις υλικές καταστροφές εκείνο που θα έπρεπε να αποτελέσει κεντρικό άξονα των επιδιώξεων της ΕΕ και της διεθνούς κοινότητας ευρύτερα είναι η υπαγόρευση της ανάγκης για άμεση κατάπαυση του πυρός και δέσμευση – και από την ουκρανική κυβέρνηση – για επαναφορά και εφαρμογή των Συμφωνιών του Μινσκ. Βάζοντας στην εξίσωση και τις πολυποίκιλες και θλιβερές συνέπειες που θα υποστεί ολάκερη η ανθρωπότητα και ειδικότερα οι λαοί της Ευρώπης από τη γενίκευση του πολέμου, η σωστή πλευρά της ιστορίας είναι αναντίλεκτα η προάσπιση του διαλόγου, του τερματισμού της ένοπλης χρήσης βίας και της ειρηνικής διευθέτησης των διαφορών. Οπως είναι επίσης και ο τερματισμός της επιλεκτικής ευαισθησίας και μεροληπτικής επίκλησης του διεθνούς δικαίου, η οποία υποσκάπτει τη διεθνή νομιμότητα, όπως στην περίπτωση της Σερβίας, του Ιράκ, της Παλαιστίνης. Οπως είναι και η εγκατάλειψη των δύο μέτρων και δύο σταθμών «φίλων και εταίρων» που επιτρέπουν στην Τουρκία να συνεχίζει σχεδόν ανενόχλητη να δημιουργεί διχοτομικά τετελεσμένα στην Κύπρο, να αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ελλάδας στον θαλάσσιο χώρο, να προχωρεί στο παράνομο άνοιγμα των Βαρωσίων και να καταπατεί κάθε αρχή δικαίου και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Χωρίς ψευδαισθήσεις για τον ρου που φαίνεται να παίρνει η ιστορία, είναι τα πιο πάνω που θα μπορούσαν να μας τοποθετήσουν στη σωστή της πλευρά.

Η Σταύρη Καλοψιδιώτου είναι διδάκτωρ Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής ΑΚΕΛ