Ενας σταρ στο ουκρανικό μέτωπο

Τον περασμένο Νοέμβριο, ο αμερικανός ηθοποιός και σκηνοθέτης Σον Πεν απαθανατίστηκε από την Υπηρεσία Τύπου της Ουκρανικής Επιχείρησης Μεικτών Δυνάμεων ενώ βρισκόταν στην Ουκρανία με στόχο την προετοιμασία ενός ντοκιμαντέρ για τη χώρα που σήμερα βρίσκεται σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης λόγω της επίθεσης που δέχθηκε από τη Ρωσία. Το «Newsweek» ανέφερε ότι τον Νοέμβριο ο Πεν επισκέφτηκε το Γραφείο του προέδρου Ζελένσκι και συνομίλησε με την αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Ιρίνα Βερεστσούκ καθώς επίσης με ντόπιους δημοσιογράφους και μέλη του ουκρανικού στρατού. «Ο Σον Πεν ανήκει σε εκείνους που υποστηρίζουν την Ουκρανία» ανέφερε σε ανακοίνωσή του το Γραφείο του προέδρου της Ουκρανίας. «Ηρθε ειδικά στο Κίεβο για να καταγράψει όλα τα γεγονότα που συμβαίνουν αυτή τη στιγμή στην Ουκρανία και να πει στον κόσμο την αλήθεια για την εισβολή της Ρωσίας στη χώρα μας».

«Ο πρόεδρος Ζελένσκι και ο ουκρανικός λαός έχουν αναδειχθεί ως ιστορικά σύμβολα θάρρους και αρχής» είπε από τη δική του πλευρά ο Πεν. «Η Ουκρανία είναι η αιχμή του δόρατος για τη δημοκρατική αγκαλιά των ονείρων. Αν της επιτρέψουμε να πολεμήσει μόνη της, η ψυχή μας ως Αμερική έχει χαθεί».

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο 61χρονος σήμερα Σον Πεν (17 Αυγούστου 1960, Σάντα Μόνικα Καλιφόρνια) βρίσκεται στο επίκεντρο αντιπολεμικών και ανθρωπιστικών επιχειρήσεων. Αρκεί να παρακολουθήσει κανείς το ντοκιμαντέρ του Discovery Plus «Citizen Penn» («Πολίτης Πεν», 2020) και θα δει μια καταγραφή των αλλεπάλληλων προσπαθειών του για τη δημιουργία της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης Community Organized Relief Effort (CORE), με στόχο τη βοήθεια των πληγέντων από τους σεισμούς στην Αϊτή το 2010. Η CORE έχει επίσης αναπτύξει ομάδες ανθρωπιστικής βοήθειας σχετικές με την αντιμετώπιση του ιού COVID-19 και τις δοκιμές των εμβολίων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Πόσο παράξενα τα φέρνει η ζωή. Στην αρχή της καριέρας του Σον Πεν, στα χρόνια της δεκαετίας του 1980, το ξεκάθαρο υποκριτικό ταλέντο του υποβαθμιζόταν διαρκώς από τον οξύθυμο, δύσκολο χαρακτήρα του. Βιαιοπραγούσε απέναντι στη σύζυγό του, τη Μαντόνα (παντρεύτηκαν το 1985 και χώρισαν το 1989) και πιανόταν στα χέρια με τους παπαράτσι. Οι μηνύσεις έπεφταν σύννεφο, ο Πεν ήταν συχνός επισκέπτης των δικαστηρίων. Το 1987 εξέτισε ποινή φυλάκισης ενός περίπου μηνός επειδή έδειρε έναν κομπάρσο σε κινηματογραφικά πλατό. Ως εκ τούτου, ελάχιστοι, πλην κάποιας μερίδας των κριτικών, έδιναν σημασία στις πραγματικά πολύ καλές ερμηνείες του σε ταινίες όπως ο «Πυροβολισμός εξ επαφής», «Racing with moon» και «Το γεράκι και ο χιονάνθρωπος». Ο,τι και αν έκανε μπροστά στην κάμερα, ο Σον Πεν είχε στιγματισθεί. Παρέμενε ένα ακόμη από τα «κακά παιδιά» του Χόλιγουντ.

Ωσπου στις αρχές της δεκαετίας του 1990 τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν. Αποδεσμευμένος από τη σκιά της Μαντόνα, ο Σον Πεν άρχισε να παρουσιάζει έναν διαφορετικό χαρακτήρα εκτός πλατό, σε συνάρτηση με τη δουλειά του, που επίσης ωρίμαζε. Βεβαίως, οφείλει πολλά στη δεύτερη σύζυγό του (από το 1996 ως το 2010), επίσης ηθοποιό Ρόμπιν Ράιτ. Δίπλα της ηρέμησε και τα δυο παιδιά που απέκτησαν, η Ντίλαν και ο Χόπερ, ίσως συνέβαλαν στη ριζική αλλαγή του. Σύντομα ο Πεν άρχισε να εκφράζει έντονες καλλιτεχνικές ανησυχίες σκηνοθετώντας «βαριές», αντιεμπορικές αλλά και ποιοτικές ταινίες, όπως ο «Ινδιάνος δρομέας» (1991), οι «Τρεις μέρες διορία» (1997), η «Υπόσχεση» (2001) και το αριστούργημά του ίσως, «Ταξίδι στην άγρια φύση» (2007). Ως ηθοποιός κατάφερε να κερδίσει δύο Οσκαρ Α’ ρόλου για το «Σκοτεινό ποτάμι» (2003) του Κλιντ Ιστγουντ και το «Milk» (2008) του Γκας βαν Σαντ.

Η παραδοξότητα είναι ότι όταν ο Πεν άρχισε σιγά-σιγά να «αλλάζει», έζησε ένα από τα πιο δυσάρεστα επεισόδια της ζωής του: τον Νοέμβριο του 1993, η έπαυλή του στο Μάλιμπου της Καλιφόρνιας καταστράφηκε ολοσχερώς από πυρκαγιά. Σε συνέντευξή του αργότερα δήλωσε ότι η πυρκαγιά του σπιτιού του υπήρξε για κείνον μια «απελευθερωτική εμπειρία» η οποία διαμόρφωσε ριζικά τις απόψεις του για τη ζωή. Σύντομα μετακόμισε από το Χόλιγουντ στο Σαν Φρανσίσκο αρνούμενος το κοσμοπολίτικο κλίμα της Μέκκας του κινηματογράφου.

Συγχρόνως άρχισε να ωριμάζει και ο πολιτικοποιημένος χαρακτήρας του. Συμμετείχε ως εκπρόσωπος της Αμερικής στη δημιουργία της ταινίας «11.09.01» που αποτελείτο από έντεκα φιλμ συμβολικής διάρκειας εννέα λεπτών το καθένα, από έντεκα διαφορετικής εθνικότητας σκηνοθέτες οι οποίοι σχολίαζαν ο καθένας με τον τρόπο του την τραγωδία των Δίδυμων Πύργων της Νέας Υόρκης. Στα 42 του ο Πεν ήταν ένας από τους τελευταίους «φωστήρες» τού διαρκώς αυξανόμενου γκρουπ των Αμερικανών που είχαν λάβει μέρος στην αντιπολεμική καμπάνια για την ειρήνη στο Ιράκ. Επισκέφθηκε τη Βαγδάτη έχοντας συνυπογράψει μαζί με παραπάνω από εκατό συναδέλφους του «ανοιχτό γράμμα» διαμαρτυρίας προς την αμερικανική κυβέρνηση με το οποίο γινόταν έκκληση στον πρόεδρο Μπους να μην λάβει «προληπτικά» μέτρα βομβαρδίζοντας το Ιράκ. «Ως πατέρας, κινηματογραφιστής και πατριώτης, οφείλω να πω ότι η επίσκεψή μου στο Ιράκ είναι μια φυσική προέκταση απέναντι στην υποχρέωση που νιώθω ότι έχω απέναντι στον εαυτό μου· επιδιώκω να ανακαλύψω τη φωνή που μου ταιριάζει σε θέματα συνειδήσεως» είχε πει τότε πληρώνοντας καταχώριση ύψους 56.000 δολαρίων στην εφημερίδα «The Washington Post» μέσω της οποίας ζητούσε από τον πρόεδρο Μπους να μην επιτεθεί κατά ενός ανεξάρτητου, προνομιακού έθνους, όπως το Ιράκ.

Είκοσι περίπου χρόνια αργότερα παραμένει σταθερός στις επάλξεις και υπερασπίζεται τις ανθρωπιστικές αξίες του. «Επιδεικνύει τη γενναιότητα που λείπει από πολλούς άλλους, ιδιαίτερα από ορισμένους πολιτικούς της Δύσης» όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η προαναφερθείσα ουκρανική ανακοίνωση.