Οι «άλλες» παρενέργειες

Η Ρωσία μόλις μπήκε στη διαδικασία απομάκρυνσης από το σύστημα Swift. Σε μια εποχή που διάφορες φωνές ζητούν σταθερότητα στις κυρώσεις που επιβλήθηκαν, είναι σημαντικό να υπεισέλθουμε σε λεπτομέρειες σχετικά με τις συνέπειες μιας πραγματικής αποβολής από το σύστημα χρηματοοικονομικών μηνυμάτων.

Ας ξεκινήσουμε υπενθυμίζοντας τι είναι το Swift. Είναι η υποδομή που επιτρέπει στα τραπεζικά ιδρύματα να επικοινωνούν μεταξύ τους και να ανταλλάσσουν τις βασικές πληροφορίες των συναλλαγών που επιθυμούν να πραγματοποιήσουν μεταξύ τους. Ιδρύθηκε στο Βέλγιο το 1973 και γεννήθηκε από την ανάγκη για φθηνότερες και ταχύτερες τεχνολογίες σε σχέση με τα τηλεγραφικά μηνύματα που χρησιμοποιούνταν προηγουμένως. Ωστόσο, το Swift έχει όλο και περισσότερους ανταγωνιστές, ιδίως λόγω των καινοτομιών στο fintechs.

Αυτή τη στιγμή, γεωπολιτικά, υπάρχουν δύο διαθέσιμες εναλλακτικές λύσεις. Η πρώτη είναι το SPFS, το οποίο αναπτύχθηκε στη Ρωσία μετά το κύμα κυρώσεων που γνώρισε η χώρα το 2014. Hδη εκείνη την εποχή, οι Δυτικοί απειλούσαν τους Ρώσους με αποβολή από το Swift, κάτι που τους ενθάρρυνε να αναπτύξουν το δικό τους σύστημα, δουλεύοντας για αυτή τη στιγμή μόνο στη Ρωσία.

Ο δεύτερος ανταγωνιστής είναι το κινεζικό CIPS, που αναπτύχθηκε αρχικά κυρίως για εσωτερικούς λόγους, αλλά είναι ικανό να πραγματοποιεί διασυνοριακές συναλλαγές. Γίνονται μάλιστα συζητήσεις μεταξύ Ρώσων και Κινέζων για την ενσωμάτωση περισσότερων τραπεζών στο εν λόγω σύστημα ώστε να γίνει συμβατό με το SPFS.

Γιατί η έξοδος των Ρώσων από το Swift θα ήταν επικίνδυνη για τη Δύση;

Πρώτον, διότι πίσω από τη Ρωσία κρύβεται η πραγματική γεωπολιτική πρόκληση για τα επόμενα χρόνια, που είναι η Κίνα. Η απομάκρυνση της Ρωσίας από το Swift, όπως επισημαίνει ο οικονομολόγος Andres Nölke σε άρθρο που δημοσιεύθηκε την 1η Φεβρουαρίου, θα προσέφερε μια τεράστια ευκαιρία στην Κίνα να μάθει στην πράξη πώς παρακάμπτεται αυτό το είδος κυρώσεων. Κι έτσι δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση της κινεζικής απειλής.

Η δεύτερη συνέπεια θα ήταν να προκαλέσει μια εξαιρετική επιτάχυνση στην ανάπτυξη εναλλακτικών λύσεων έναντι του Swift. Επομένως, η Δύση θα υπονόμευε την ηγεμονική της δύναμη στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Επιπλέον, η κυριαρχία του δολαρίου θα τεθεί εν τέλει υπό αμφισβήτηση από τον κατακερματισμό της χρηματοπιστωτικής παγκοσμιοποίησης. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους ο Τζο Μπάιντεν δήλωσε «αγνωστικιστής» για την απέλαση της Ρωσίας από το Swift.

Ωστόσο, ας φανταστούμε ότι οι Ρώσοι εκδιώκονται πραγματικά από το Swift και όχι με υποκριτικό τρόπο, όπως συμβαίνει σήμερα, λόγω του γερμανικού μπλοκαρίσματος που στοχεύει σχεδόν μόνο τράπεζες που υπόκεινται ήδη σε προηγούμενες κυρώσεις.

Τι θα μπορούσε να συμβεί;

Οι εισαγωγές φυσικού αερίου και πετρελαίου θα καταστούν σχεδόν αδύνατες. Αρκετές χώρες θα αντιμετώπιζαν μια έκρηξη στους ενεργειακούς λογαριασμούς ύστερα από λίγους μήνες: Ιταλία, Γερμανία, Αυστρία, Ουγγαρία, κι όχι μόνο. Η Ιταλία είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη σε άνοδο των τιμών του φυσικού αερίου. Επιπλέον, θα προκαλούσε πληθωριστική πίεση σε ολόκληρη την Ευρώπη και η ΕΚΤ πιθανότατα θα αναγκαζόταν να αυξήσει τα επιτόκιά της. Μεσοπρόθεσμα, θα βρισκόμασταν αντιμέτωποι με μια νέα κρίση στην ευρωζώνη, χωρίς η ΕΚΤ να έχει κανένα περιθώριο αντίδρασης λόγω του πληθωρισμού.

Συνοψίζοντας, μια πραγματική εκδίωξη της Ρωσίας από το Swift θα μπορούσε, με τον καιρό, να προκαλέσει εξάρθρωση της ευρωζώνης. Είναι, επομένως, πολύ επικίνδυνο και περιπετειώδες να ξεκινήσεις ένα τέτοιο έργο.

Ο Victor Woillet είναι αναλυτής και διευθυντής του LVSL