Το ΔΞ/ΔΑ είναι θέση

Πριν από λίγες ημέρες έγραψα σε αυτόν τον χώρο κάτι εκ πρώτης (ή και εκ δεύτερης, δεν θα τσακωθούμε) όψεως αφελές: ότι θα ήθελα από τον Θεόδωρο Κουρεντζή να πάρει το μικρόφωνο στο τέλος της συναυλίας του στο Μέγαρο και να ζητήσει από τον πρόεδρο Πούτιν, δηλωμένο θαυμαστή του έργου του, να σταματήσει τα ρωσικά τανκς. Ενας αναγνώστης αντέδρασε. «Αν ο Κουρεντζής έλεγε όσα θα ήθελες», μου έγραψε, «θα έφερνε μέσα στην αίθουσα την παραφροσύνη της αληθινής ζωής. Ας κρατήσουμε αμόλυντες μερικές στιγμές».

Κάτι αντίστοιχο με τον αναγνώστη είπε το περασμένο Σάββατο και η διάσημη ρωσίδα σοπράνο Ανα Νετρέμπκο: «Είμαι αντίθετη σε αυτόν τον πόλεμο, αλλά δεν είμαι πολιτικό ζώο. Και θεωρώ λάθος να υποχρεώνονται καλλιτέχνες, ή οποιαδήποτε πολιτικά πρόσωπα, να εκφράζουν δημοσίως τις πολιτικές τους απόψεις και να καταγγέλλουν την πατρίδα τους». Παρόλο που δεν είναι πολιτικό ζώο, βέβαια, η Νετρέμπκο υποστήριξε το 2012 τον Πούτιν στην εκστρατεία επανεκλογής του, ενώ δεν δίστασε να φωτογραφηθεί δύο χρόνια αργότερα με τον αρχηγό των αυτονομιστών του Ντονέτσκ Ολεγκ Τσαριόφ, κρατώντας μάλιστα μια αυτονομιστική σημαία. Εντελώς συμπτωματικά, επίσης, γιόρτασε πέρυσι τα γενέθλιά της στο Κρεμλίνο.

Αλλά και ο διάσημος μαέστρος Βαλέρι Γκεργκίεφ, για τον οποίο τόσος ντόρος έγινε επειδή απολύθηκε από τη Φιλαρμονική του Μονάχου, έδωσε ειδική συναυλία στη Νότια Οσετία το 2008, αμέσως μετά τον πόλεμο που οδήγησε στην απόσχισή της από τη Γεωργία, ενώ το 2014 υποστήριξε δημοσίως την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία.

«Τίποτα δεν ήταν ποτέ απολίτικο, και σίγουρα δεν είναι απολίτικη η τέχνη», έγραψε στο Twitter ο γνωστός γερμανός σατιρικός παρουσιαστής Γιαν Μπέμερμαν. «Το να είσαι μουσικός δεν σε απαλλάσσει από το να είσαι πολίτης, από το να έχεις ευθύνη», σχολίασε στο Instagram ο ρωσογερμανός πιανίστας Ιγκόρ Λέβιτ. Και μιας και το ‘φερε η κουβέντα, δεν μπορώ να βρω κάποια δήλωση του Κουρεντζή για την εισβολή που διέταξε ο θαυμαστής του στην Ουκρανία. Δεν το ‘μαθε; Δεν τον αφορά; Δεν θέλει να μοιραστεί τις σκέψεις του μαζί μας; Εντάσσεται κι αυτό στην «προπαγάνδα της Δύσης κατά της Ρωσίας» για την οποία είχε μιλήσει σε μια παλιότερη συνέντευξή του; «Δεν είμαι πολιτικό ζώο», είπε κι αυτός σε μια άλλη του συνέντευξη που δημοσιεύτηκε την περασμένη Κυριακή στο ΒΗΜΑgazino, «αλλά αγαπώ τους ανθρώπους». Περιλαμβανομένων και των Ουκρανών;

Το ζήτημα είναι εν τέλει απλό, και δεν έχει να κάνει με λογοκρισίες, απαγορεύσεις ή, πολύ περισσότερο, «πυρπόληση βιβλίων». Οταν είσαι μια προσωπικότητα παγκόσμιου κύρους και εκτυλίσσεται δίπλα σου μια σφαγή, περιμένει κανείς να μάθει την άποψή σου. Αν, επιπλέον, γνωρίζεις τον σφαγέα ή χρηματοδοτείσαι από αυτόν, η προσδοκία γίνεται απαίτηση. Και το ΔΞ/ΔΑ δεν συνιστά ουδετερότητα – αλλά θέση.