Παράγοντες

Ποιος ή τι έχει πραγματικές πιθανότητες να σταματήσει τον Βλαντιμίρ Πούτιν; Η ερώτηση διατυπώνεται ολοένα και συχνότερα τόσο στους κόλπους των πολιτικών ελίτ όσο και μεταξύ πολιτών, οι οποίοι παρακολουθούν τις εξελίξεις στην Ουκρανία. Για ορισμένες διπλωματικές πηγές, και για ανθρώπους που έχουν μελετήσει τη ρωσική πραγματικότητα των τελευταίων δεκαετιών, υπάρχει μια απάντηση στην απορία: η πορεία που έχει διαλέξει ο ρώσος πρόεδρος μπορεί να ανακοπεί μόνο από τα μέσα, από το εσωτερικό της χώρας του δηλαδή. Σύμφωνα με αυτή την ανάλυση, δύο είναι οι παράγοντες που ενδεχομένως έχουν τη δυναμική να ανατρέψουν τα σχέδιά του. Ο ένας είναι οι ολιγάρχες. Αυτοί, εξαιτίας της υπερβολικής οικονομικής τους έκθεσης στη Δύση, είναι απόλυτα ευάλωτοι στις κυρώσεις που η τελευταία επιβάλλει – κατά το Bloomberg Billionaires Index, οι 21 πλουσιότεροι ανάμεσά τους έχουν ήδη χάσει 84 δισ. δολάρια από τότε που ξεκίνησε η επίθεση στο ουκρανικό έδαφος. Για λόγους αυτοσυντήρησης, λοιπόν, πολλοί εκτιμούν ότι αναπόφευκτα κάποια στιγμή θα ασκήσουν πιέσεις στον ένοικο του Κρεμλίνου. Ο άλλος είναι όλοι οι υπόλοιποι Ρώσοι.

Ρωγμές

Το δεύτερο σκέλος της υπόθεσης εργασίας ακούγεται κάπως ναΐφ, δεδομένων των συνθηκών που έχει δημιουργήσει εντός ρωσικών συνόρων το πουτινικό καθεστώς. Μια ματιά, ωστόσο, στις αντιδράσεις της κοινωνίας των πολιτών στη Ρωσία από την εισβολή κι έπειτα αποκαλύπτει κάποιες ρωγμές στη φαινομενικά μπετοναρισμένη αφοσίωση της κοινής γνώμης στην ηγεσία της. Στις αντιπολεμικές συγκεντρώσεις κατέβηκαν μερικές χιλιάδες από τα 140 εκατ. του πληθυσμού. Εφόσον – κατά τον πολιτικό αναλυτή Αμπάς Γκαλιάμοφ – ληφθούν υπόψη τα κρατικά αντίποινα σε όποιους διαδήλωναν υπέρ του Ναβάλνι, η συμμετοχή ήταν σημαντική. Ταυτόχρονα, δημόσια πρόσωπα και σελέμπριτι πήραν ανοιχτά θέση εναντίον του πολέμου. Αλλά και νωρίτερα, σε δημοσκόπηση που έγινε σε Ρωσία και Ουκρανία, την οποία δημοσίευσε το CNN στις 23 Φεβρουαρίου, το 43% των Ρώσων δήλωνε ότι θα ήταν λάθος να επανενωθούν με στρατιωτική βία οι δύο χώρες και το 36% πως θα ήταν σωστό – παρότι το 50% έχει πειστεί πως πρέπει να χρησιμοποιήσουν όπλα προκειμένου να αποτρέψουν την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ. Ο θυμός, η ντροπή κι η δυσπιστία μιας «αναγκαστικά παθητικής» κοινωνίας αρχίζουν πλέον να διακρίνονται περισσότερο.