Η ματαιοδοξία της ουτοπίας

Το περιστατικό που θα διηγηθώ παρακάτω κλωθογυρίζει εδώ και μέρες στο μυαλό μου. Η πρώτη αφορμή για να το ανακαλέσω στη μνήμη μου ήταν κάτι αοριστολογίες του προέδρου του ΠΑΣΟΚ Νίκου Ανδρουλάκη σε συνάντηση με εργαζομένους της ΛΑΡΚΟ. Τύπου «…να βρεθεί άμεσα λύση εξυγίανσης, να διασφαλιστούν οι θέσεις εργασίας», τα γνωστά, ανούσια ευχολόγια δηλαδή. Αλλά κάτι έγινε, κάπως η ειδησεογραφία προσπέρασε την αφορμή και δεν το έγραψα. Η δεύτερη ήταν η επέτειος του θανάτου της Κικής Δημουλά – το περιστατικό έχει σχέση με τη μεγάλη μας ποιήτρια – αλλά έμεινε έξω από το κείμενο που έγραψα εις μνήμην της λόγω περιορισμένου χώρου. Να όμως που η επικαιρότητα μού δίνει κι άλλες ευκαιρίες.

Νομίζω ότι ήταν φθινόπωρο του 2015, την εποχή δηλαδή που είχε κορυφωθεί η προσφυγική κρίση. Δεν θυμάμαι ποιος είχε οργανώσει τη σχετική ημερίδα σε μεγάλο βιβλιοπωλείο της Αθήνας, πάντως κεντρική καλεσμένη στο πάνελ ήταν η Κική Δημουλά. Αφού μίλησε η ίδια, ξεκίνησε μια συζήτηση με το κοινό για το πώς, πέρα από τις επίσημες πολιτικές, θα μπορούσε ο απλός πολίτης να γίνει μέρος της λύσης του προβλήματος και να βοηθήσει ουσιαστικά τους πρόσφυγες. Ακούγονταν ενδιαφέρουσες απόψεις αλλά κάποιος, στο βάθος της αίθουσας, φαινόταν να δυσφορεί. Ενας μεσήλικας που η εμφάνισή του ήταν άκρως δηλωτική των πολιτικών του πεποιθήσεων – σαν να είχε έρθει, με ένα άλμα στον χρόνο, κατευθείαν από πορεία διαμαρτυρίας του ΠΑΜΕ ενάντια στην είσοδό μας στο ευρώ.

«Σε βλέπω τόση ώρα που δυσανασχετείς» του είπε η Δημουλά «πες κι εσύ αυτό που θέλεις». «Αυτά που λέτε εδώ είναι ημίμετρα» αποφάνθηκε ο τύπος. «Η μόνη λύση είναι η παγκόσμια ειρήνη. Τέλος!». «Ναι, εντάξει, να ευχηθούμε για παγκόσμια ειρήνη» απάντησε η ποιήτρια «αλλά μέχρι να πιάσουν οι ευχές μας, τι θα γίνει με αυτούς τους ανθρώπους;». «Τίποτε δεν μπορεί να γίνει αν δεν επιτευχθεί παγκόσμια ειρήνη» συνέχισε απτόητος. «Χρυσέ μου άνθρωπε, μέχρι να επιτευχθεί αυτό που δεν έχει επιτευχθεί ποτέ μέχρι τώρα στον κόσμο, τι κάνουμε;». Και, για να μην πολυλογώ, έτσι συνεχίστηκε για λίγα λεπτά ο διάλογος, με τη Δημουλά, που δεν μασούσε τα λόγια της, να αρχίσει να εκνευρίζεται με την εμμονή του άλλου στην ουτοπία. Μέχρι που εκείνος, πήρε την ουτοπία του και αποχώρησε, θυμωμένος με το πάνελ που δεν έκανε «σημαία» και δεν πρόβαλε την παγκόσμια ειρήνη ως τη μοναδική λύση.

Give peace a chance

Πώς να μη συσχετίσω εκείνο το ρεσιτάλ γραφικότητας με τα φιλειρηνικά μηνύματα κάποιων δημοσιολογούντων με αφορμή την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία; Που μας λένε πόσο κακό πράγμα είναι ο πόλεμος (έλα βρε, εμείς νομίζαμε τόσα χρόνια ότι ήταν κάτι το ωραίο), ότι τα θύματα είναι πάντα οι λαοί (τρομερό κι αυτό), κάποιοι ξεθάβουν τσιτάτα, ανάλογα με το δημόσιο προφίλ τους, είτε της gauche caviar είτε του Μπρεχτ είτε του Καζαντζάκη, βάζουν μέσα και ολίγη Γιουγκοσλαβία μπας και ξεχάσουμε ότι είναι εναντίον του ΝΑΤΟ και από κάπου ακούγεται «All we are saying is give peace a chance» (που μπορεί να έχει ωραία μουσική αλλά επί της ουσίας είναι τόσο «βαθυστόχαστο» όσο και ο στίχος του Πυθαγόρα στην «Αλβανία» του Κατσαρού: «Τώρα κοιμάστε αγκαλιασμένοι όπως το θέλησε ο Θεός / να ‘ναι οι λαοί αδελφωμένοι, μαύροι, λευκοί ένας λαός»).

Μόνο που τώρα ο πόλεμος είναι ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Και τον πόλεμο κάποιος τον κάνει, δεν γίνεται έτσι από μόνος του. Το να καταδικάζεις λοιπόν γενικώς τον πόλεμο με λανγκάζ παιδιού των λουλουδιών και όχι τον Πούτιν που τον κάνει είναι σαν να παίρνεις το μέρος του. Τόσο απλά, τόσο ξεκάθαρα.