Αντανακλάσεις

Το πιο αποτυχημένο σύνθημα του λεγόμενου ειρηνιστικού κινήματος μετά τη μεταπολίτευση ήταν ένα σύνθημα της ΑΚΕ, της κίνησης ειρήνης που εξέφραζε όσους βρίσκονταν κοντά στον ανανεωτικό χώρο της Αριστεράς και στο ΚΚΕ εσωτερικού. «Ούτε ΝΑΤΟ ούτε Βαρσοβία, εθνική ανεξαρτησία», έλεγε το σύνθημα. Οσοι το φώναζαν νόμιζαν ότι διαφοροποιούνται από το σκληρό σύνθημα της ΕΕΔΥΕ (που μεταπολεμικά ελέγχθηκε από το ΚΚΕ), το «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο». Στην ουσία, όμως, διά της επιλογής των ίσων αποστάσεων, κυρίως δήλωναν μια πολιτική αποδοκιμασία στο στρατόπεδο του δυτικού κόσμου, στο οποίο βρέθηκε η χώρα μετά τη Συμφωνία της Γιάλτας – χωρίς το στάτους αυτό να διαταραχθεί λόγω του εμφυλίου.

Το σύνθημα εκείνο ήταν, ασφαλώς, ευγενικό. Τι ζητούσαν (τι ζητούσαμε) οι αφελείς που το εκφωνούσαμε; Ειρήνη! Να μη γίνεται πόλεμος. Κάναμε όμως το φοβερό λάθος να πιστεύουμε ότι η ειρήνη είναι μια κατάκτηση σχεδόν μεταφυσική. Δεν μπορούσαμε να καταλάβουμε, δεν μας άφηνε η ιδεοληψία να καταλάβουμε ότι η ειρήνη ήταν κατάκτηση του δυτικού στρατοπέδου διά της ισχύος του – και η πρόοδος, επίσης παράλληλη κατάκτηση διά της δημοκρατίας και της ελεύθερης αγοράς.

Η λογική των ίσων αποστάσεων, που είχε υιοθετήσει η ανανεωτική Αριστερά, επιστρέφει στον χώρο που νέμεται την παράδοσή της με αφορμή την εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία. Αν εξαιρέσεις τον Τσίπρα, που πρακτικός με τη γραμμή και την πολιτική ιδιοτέλεια καταδικάζει για να ξεμπερδεύει προκειμένου να τα χώσει στην Ευρώπη και στην κυβέρνηση για την ακρίβεια (ώστε να το παίξει φίλος του λαού), όλες οι ριζοσπαστικές φωνές του κόμματός του, από τον Σωτήρη Βαλντέν ως τον Αντώνη Λιάκο, κι από τη νεολαία (που μπέρδεψε τη Μερσέντες με την ειρήνη) μέχρι καλοπληρωμένους ευρωβουλευτές του (Κούλογλου, Αρβανίτης), είναι των ίσων αποστάσεων: η απαίτηση της ειρήνης, δηλαδή, και η αντίρρηση «των ιμπεριαλιστικών σχεδιασμών των μεγάλων δυνάμεων». Μπλα-μπλα-μπλα, δηλαδή, από συμπαθούντες τον Πούτιν ή, ακόμα πιο σωστά, από αντιπαθούντες τη Δύση, τον ελεύθερο κόσμο. Ποιος αισθάνεται έκπληξη;

Για την κομμουνιστική και την κομμουνιστογενή Αριστερά, ο αντιδυτικισμός είναι κάτι σαν θρησκευτικό δόγμα, αντανακλαστικός. Ανέκαθεν. Ελάχιστες ήταν οι γενναίες μορφές που στάθηκαν λογικά απέναντι – και πρώτοι, το 1968, οι ηγέτες του ΚΚΕ εσωτερικού, που καταδίκασαν την εισβολή των σοβιετικών τανκς στην πρωτεύουσα της τότε σοσιαλιστικής Τσεχοσλοβακίας, για να καταστείλουν την «Ανοιξη της Πράγας», τη δημοκρατική εξέγερση. Ο Μπάμπης Δρακόπουλος και ο Μήτσος Παρτσαλίδης, μάλιστα, επανέλαβαν τη θέση εκείνη στο στρατοδικείο της χούντας. Αλλά ποια σχέση μπορεί να έχει μια ιστορική ηγεσία που έζησε διά πυρός και σιδήρου με τους σημερινούς κληρονόμους και εκφραστές του αριστερού λαϊκισμού – και των ιδεολογικών αντανακλαστικών του;