Από τον καναπέ της Ιστορίας

Πιάνω τη δικιά μου γενιά, εμάς που τσαλαβουτάμε ανάμεσα στα 50 και στα 60. Και τρέχω στα γρήγορα στο χρονολόγιο εμπειριών και αναμνήσεων. Στέκομαι στα τελευταία 33 χρόνια της ζωής μας, από τότε που έπεσε το τείχος στο Βερολίνο και κάποιος έγραψε ότι τελείωσε η Ιστορία.

Και μετράω γεγονότα.

Η κατάρρευση του ανατολικού μπλοκ και η διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης.
Ο πόλεμος στον Κόλπο.

Η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας. Οι βομβαρδισμοί του ΝΑΤΟ στη Σερβία.

Η 11η Σεπτεμβρίου, το Ιράκ και το Αφγανιστάν.

Το Brexit, ο Τραμπ, ο Πούτιν.

Ούτε θυμάμαι πόσες φορές είπαμε ότι τα πράγματα έχουν πλέον αλλάξει, ο κόσμος αποκτά καινούργιο σχήμα. Ναι, το «τέλος της Ιστορίας» ήταν ένα αστείο, μία παρανόηση. Οσο βαδίζουμε προς το μέλλον, οι παραστάσεις που ανεβαίνουν στο κοσμικό μας θέατρο έχουν περισσότερο δράμα και μεγαλύτερες ανατροπές.

Ομως τα παρακολουθούμε όλα από τον καναπέ μας. Ακόμα και όταν οι σφαίρες περνάνε ξυστά από δίπλα, εμείς παραμένουμε καθισμένοι αναπαυτικά, μπροστά στις τηλεοράσεις μας. Αν αφήσουμε στην άκρη την πανδημία, ζήσαμε τις μεγάλες θύελλες των καιρών μας ως τηλεθεατές. Δεν είναι θέμα τύχης. Είναι συνάρτηση των σωστών εθνικών επιλογών που έβαλαν τη χώρα στην ασφαλή, στη φωτεινή πλευρά της Ιστορίας.

Σκεφτείτε τι περνάει τώρα ένας Ουκρανός, κάτοικος Κιέβου, που δεν έχει επιστρατευτεί. Να μην ξέρει τι πρέπει να κάνει πρώτα: να βρει μετρητά, καύσιμα ή να χωθεί σε ένα σταθμό του μετρό υπό τον φόβο των βομβαρδισμών; Μας φαίνεται αδιανόητο το να βρεθούμε στη θέση του. Και αυτή, αλήθεια, είναι μία σπουδαία εθνική κατάκτηση. Η σπουδαιότερη.

Και αν κοντύνουμε τη ματιά, τη φέρουμε στα πιο πρόσφατα και στα δικά μας, μπορούμε να παρακολουθήσουμε υπό νέο πρίσμα την τελευταία συζήτηση στη Βουλή. Τότε που κάποιοι έλεγαν ότι τα επιπλέον Rafale ήρθαν out of the blue. Ξεχνούν ότι οι λόγοι για τους οποίους δεν μοιάσαμε στην Ουκρανία, είναι δύο. Πρώτον, ιστορικά η χώρα πήρε άλλη κατεύθυνση από εκείνη που οι ίδιοι πρότειναν. Και δεύτερον, στερήθηκε βασικά αγαθά για να επενδύσει σοβαρά στην άμυνά της.

Η επικοινωνία του πολέμου

Δοκιμάστε ένα ζάπινγκ στα ρωσικά κανάλια. Θα τα βρείτε online. Πόλεμο θα δείτε μόνο σε ένα, άντε δύο. Χωρίς πλάνα. Η παρουσιάστρια διαβάζει κυβερνητικές ανακοινώσεις, ο σκηνοθέτης μας δείχνει δύο φορές τον Πούτιν και μία τον Λαβρόφ. Και αυτό ήταν. Πλάνα με τα ρωσικά τανκς να μπαίνουν στην Ουκρανία δεν υπάρχουν για τον ρώσο τηλεθεατή. Μπορεί, βέβαια, να τα δει στον υπολογιστή του, αλλά οι άνθρωποι της τηλεόρασης, θα έχουν κάνει τη δουλειά τους. Και μετά γυρίστε το στα αμερικανικά ειδησεογραφικά. Που παίζουν συνέχεια πόλεμο. Και δεν διακόπτουν ούτε στις διαφημίσεις. Αριστερά στην οθόνη έπαιζαν κάτι παντόφλες και δεξιά το σκοτεινό Κίεβο. Αυτά είναι τα δύο άκρα. Αλλά έχω την αίσθηση ότι αυτός είναι ο πρώτος μεγάλος πόλεμος που το παιχνίδι της επικοινωνίας θα παιχτεί στα social. Εκεί, άλλωστε, που και εμείς σκοτωνόμαστε μεταξύ μας.

Δεκαπέντε λεπτά μετά

Ερευνητική ομάδα ανίχνευσε σε νεκρό άνθρωπο εγκεφαλική δραστηριότητα αντίστοιχη της ονειροπόλησης. Η λειτουργία συνεχίστηκε για δεκαπέντε λεπτά μετά τον θάνατο. Και άνοιξε μία τεράστια, πλην όμως ελαφριά, συζήτηση για την έννοια και την υπόσταση της «ψυχής». Η πρώτη  θεωρία που ακολούθησε την ανακοίνωση, λέει ότι ο θάνατος διεγείρει στο μυαλό μία διαδικασία προβολής ονείρων, ας πούμε ξαναβλέπεις την ταινία της ζωής σου, εστιάζοντας στις καλύτερες στιγμές. Ε, μετά ακούστηκαν και άλλα. Μεταφυσικά, υπαρξιακά, θεολογικά. Παρενέβη και ο Ελον Μασκ που είπε ότι πρέπει να βρούμε τρόπο για να κρατάμε αντίγραφα του μυαλού μας. Αυτό, ακόμα και θεωρητικά, είναι αδύνατο να συμβεί. Ομως έχει το ενδιαφέρον του, δεν συμφωνείτε; Κάποτε όλα αυτά τα προσεγγίζαμε μόνο θεολογικά ή φιλοσοφικά. Τώρα παρεμβαίνει και η μηχανική. Ανιχνεύουμε μεταθανάτια δραστηριότητα, προσεγγίζουμε τον εγκέφαλο ως μηχανή. Και αυτός είναι ο ορισμός της προόδου.