Η Διάσκεψη για την Ασφάλεια και η «μπάμπουσκα» των κυρώσεων

Το Ντονέτσκ και το Λουγκάνσκ της Ανατολικής Ουκρανίας είναι περίπου τρεις χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από το Μόναχο. Τα σύννεφα του πολέμου όμως έφτασαν στη βαυαρική πρωτεύουσα, κάλυψαν αποκλειστικά την 58η Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια. Η ρωσική απειλή πολέμου ήταν το μόνο θέμα για τους 600 συμμετέχοντες, μεταξύ αυτών 30 πρόεδροι κρατών και κυβερνήσεων, 80 υπουργοί Εξωτερικών και Αμυνας. Ηταν η κρισιμότερη Διάσκεψη των τελευταίων δεκαετιών, με αποκλειστικό θέμα τη Ρωσία. Αλλά χωρίς τη Ρωσία – για πρώτη φορά έπειτα από 30 χρόνια.

Ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ ήταν σταθερός επισκέπτης στο Μόναχο τα προηγούμενα χρόνια. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν είχε εμφανιστεί το 2007, ανοίγοντας από τη Διάσκεψη του Μονάχου έναν νέο κύκλο μετωπικής αντιπαράθεσης με τη Δύση και το ΝΑΤΟ. Η πρόταση από το ίδιο βήμα τής τότε καγκελαρίου Ανγκελα Μέρκελ για διεύρυνση των σχέσεων και επαφών Ρωσίας – Δύσης έμεινε αναξιοποίητη. Σήμερα η αντιπαράθεση έφτασε στο αποκορύφωμά της. Ηταν η επιλογή του Κρεμλίνου να μη στείλει το Σεργκέι Λαβρόφ στο Μόναχο μία ακόμα ένδειξη για την επικείμενη επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία;

Δεν πρόκειται για μία ρωσο-ουκρανική κρίση. «Το διακύβευμα είναι η ειρήνη στην Ευρώπη, ο κίνδυνος ενός πολέμου στην Ευρώπη κάθε άλλο παρά έχει αποτραπεί», είπε ο καγκελάριος Ολαφ Σολτς στην πρώτη του εμφάνιση στη Διάσκεψη του Μονάχου. Ο Σολτς έκανε σαφή διαφοροποίηση ανάμεσα στις μαξιμαλιστικές αξιώσεις της Μόσχας και τα θεμιτά συμφέροντα ασφάλειας της Ρωσίας. Ωστόσο, «είναι γελοίο» το επιχείρημα του Πούτιν περί γενοκτονίας των Ρώσων στην Ανατολική Ουκρανία, είπε ο Σολτς. Η Μόσχα εντείνει τελευταία την προπαγάνδα περί γενοκτονίας, διότι η προστασία του ρωσόφωνου πληθυσμού είναι και η νομιμοποιητική βάση για επέμβαση ρωσικού στρατού εκτός των συνόρων της Ρωσίας.

Η Μόσχα δρα βάσει συγκεκριμένου σεναρίου επιθετικότητας, προκλήσεων και παραπληροφόρησης, εκτίμησε η αμερικανίδα αντιπρόεδρος, Κάμαλα Χάρις. Από το βήμα της Διάσκεψης του Μονάχου προειδοποίησε τη Μόσχα ότι η απάντηση των συμμάχων σε ενδεχόμενη επίθεση στην Ουκρανία θα είναι «άνευ προηγουμένου κυρώσεις» στη Ρωσία. Κοινή ήταν η εκτίμηση στους συμμετέχοντες στη Διάσκεψη, ότι η ρωσική επιθετικότητα ενίσχυσε τη συνοχή της Ατλαντικής Συμμαχίας και τη συνεργασία των δυτικών συμμάχων.

Το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να δώσει την εγγύηση που ζητεί η Μόσχα να μην ενταχθεί η Ουκρανία. Αλλά την παραπέμπει πρακτικά στις ελληνικές καλένδες. «Η Ρωσία έχει αναγάγει σε casus belli την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, αλλά τέτοια απόφαση του ΝΑΤΟ δεν τίθεται καν αυτήν τη στιγμή», είπε ο Σολτς. Λίγο αργότερα, από το ίδιο βήμα της Διάσκεψης του Μονάχου ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντιμίρ Ζελένσκι πίεζε για μία «ειλικρινή απάντηση» της Συμμαχίας στο αίτημα ένταξης της χώρας του.

Για πρώτη φορά και η Κίνα δήλωσε αντίθετη στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, ο κινέζος υπουργός Εξωτερικών, Βανγκ Γι, σε βιντεοσύνδεση με το Μόναχο, αναγνώρισε ότι «ο σεβασμός της εδαφικής ακεραιότητας ισχύει για όλα τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ, φυσικά και για την Ουκρανία». Η ρωσική επιθετικότητα φέρνει πιο κοντά και την ένταξη στο ΝΑΤΟ των παραδοσιακά ουδέτερων χωρών, Φινλανδίας και Σουηδίας, προκειμένου να προστατευτούν από τον επιθετικό γείτονα.

Και στο θέμα των κυρώσεων – μαζί και ο ρωσο-γερμανικός αγωγός Nord Stream 2 – έχουν συμφωνηθεί τα βήματα που θα γίνουν. «Θα ανοίξει η “μπάμπουσκα” των κυρώσεων» προειδοποίησε ο βρετανός πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον. Πόσο αρραγές όμως θα μείνει το μέτωπο της Δύσης, αν αντί για κούρσα ταχύτητας που περιμένει, ο Πούτιν επιλέξει μαραθώνιο απειλών; Το ερώτημα αυτό έμεινε στην 58η Διάσκεψη του Μονάχου ανοιχτό.