Η λιτότητα δεν είναι πανάκεια

Υπάρχει άλλος δρόμος πέραν της λιτότητας για την ανάκαμψη από μια μεγάλη κρίση; Πρόκειται για ερώτηση που τέθηκε έντονα μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers το 2008, η οποία προκάλεσε σεισμό στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα αλλά απαντήθηκε με τον πλέον εμφατικό τρόπο στη διάρκεια της πανδημίας. Οταν τα κράτη μέλη της Ευρώπης χρειάστηκε να αντιμετωπίσουν από κοινού τις πρωτοφανείς συνέπειες της Covid-19 στην οικονομική δραστηριότητα, η οποία σχεδόν «πάγωσε» από τα αυστηρά περιοριστικά μέτρα που ελήφθησαν για την αποτροπή εξάπλωσης του κορωνοϊού.

Οι ευρωπαίοι ηγέτες δρώντας από κοινού επιστράτευσαν δραστικές λύσεις «πέρα από τις καθιερωμένες», με αποκορύφωμα τη δημιουργία του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Μια κίνηση που χαιρετίστηκε από τις χώρες του Νότου ως μια ιστορική στροφή της Ευρώπης στην ανάπτυξη, η οποία έβαλε – έστω και προς στιγμήν – τη δημοσιονομική πειθαρχία σε δεύτερη μοίρα και έδωσε προτεραιότητα στη διασφάλιση των θέσεων εργασίας και τη διάσωση των επιχειρήσεων. Κάτι που υπογραμμίζει και η υπουργός Εργασίας της Πορτογαλία στη συνέντευξη που παραχώρησε στα «ΝΕΑ» στη διάρκεια της σύντομης παραμονής της στη χώρα μας (σελ. 38).

Ο άλλος δρόμος είναι εφικτός, σημειώνει χαρακτηριστικά η Ana Mendes Godinho, προσθέτοντας μάλιστα ότι έχει ευεργετικά αποτελέσματα στην απασχόληση. Με το διεθνές περιβάλλον να παραμένει εύθραυστο και νέες προκλήσεις να αναδύονται διαρκώς, όπως ο υψηλός πληθωρισμός και η ενεργειακή κρίση, χρειάζεται περαιτέρω ευελιξία. Ειδικά για τους μικρότερους που δέχθηκαν και το μεγαλύτερο πλήγμα, βλέποντας τα έσοδα και την κερδοφορία τους να πιέζονται ασφυκτικά και για κάποιους να εξανεμίζονται. Από μια στιγμή στην άλλη βρέθηκαν με την πλάτη στον τοίχο, αφού τα αποθέματα ρευστότητας που θα μπορούσαν να κινητοποιήσουν ήταν σχεδόν ανύπαρκτα. Οι πρόσθετες «ανάσες» είναι σχεδόν μονόδρομος, πάντοτε βέβαια υπό το πρίσμα των δημοσιονομικών περιθωρίων. Μπορεί το περαιτέρω «κούρεμα» στην επιστρεπτέα προκαταβολή να φαντάζει αδύνατο – όπως ξεκαθάρισε και στην πρόσφατη τοποθέτησή του ο αρμόδιος υπουργός Οικονομικών -, ωστόσο υπάρχουν και άλλοι έμμεσοι τρόποι να βοηθηθούν. Και να μπορέσουν, οι περισσότεροι υγιείς και με προοπτικές, να επιβιώσουν και την επόμενη μέρα.

Η αρχή θα μπορούσε να γίνει μέσα από την επέκταση των δόσεων για την αποπληρωμή των χρεών που συσσωρεύθηκαν στην πανδημία. Κάτι που ζητάει και ο εμπορικός κόσμος…