ΗχοΔύναμα

American Art Quartet, Benny Goodman: έργα Χάιντν, Μότσαρτ, Μπετόβεν. Biddulph

Είναι μία ακόμη συναρπαστική ιστορία από το σύμπαν της μουσικής του 20ού αιώνα. Ενα σπουδαίο κουαρτέτο εγχόρδων που γεννήθηκε το 1942 στο Χόλιγουντ, μέσα στην καρδιά του Πολέμου. Και που διαλύθηκε σχεδόν είκοσι χρόνια αργότερα, με τον Μακαρθισμό και την «Επιτροπή Αντιαμερικανικών Υποθέσεων» να διαδραματίζει έμμεσο πλην κεντρικό ρόλο στο τέλος του, όταν ο τσελίστας Victor Gottlieb αρνήθηκε να «συνεργαστεί» μαζί της και έχασε τη δουλειά του στα μεγάλα στούντιο του Λος Αντζελες και, στη συνέχεια, το Κουαρτέτο στοχοποιήθηκε και αποκόπηκε από τη μουσική βιομηχανία, μέχρι που ο Gottlieb αρρώστησε με καρκίνο και πέθανε. Και η σχετικά σύντομη ιστορία ενός από τα πιο σπουδαία κουαρτέτα εγχόρδων του Νέου Κόσμου έκλεισε οριστικά με τον θάνατό του.

Στη δεκαετία του ’40, το Χόλιγουντ ήταν παράδεισος της μουσικής, τουλάχιστον από την άποψη εξασφάλισης εργασίας για πλήθος σπουδαίους μουσικούς που στελέχωναν τις ορχήστρες για τα μεγάλα στούντιο. Τι τους χρειαζόταν το Χόλιγουντ; Μα να ηχογραφούν τις δύσκολες παρτιτούρες των σπουδαίων συνθετών που ο Χίτλερ είχε σπρώξει από τη Γερμανία στις ΗΠΑ. Από τα μέσα της δεκαετίας του ’30 μέχρι ακόμα και τη δεκαετία του ’70, η «κανονικότητα» στην κινηματογραφική μουσική ήταν ότι αυτή γραφόταν, στις σημαντικότερες τουλάχιστον παραγωγές, από τέτοιους συνθέτες, όπως ο Κόρνγκολντ, ο Ρόζα και πολλοί άλλοι. Οι παρτιτούρες τους απαιτούσαν εξίσου ικανούς ερμηνευτές για να παιχτούν.

Το American Art Quartet, όπως το Hollywood String Quartet, και όχι μόνον, ξεκίνησαν από μουσικούς που συναντήθηκαν στα πλατό του Χόλιγουντ. Και που στον ελεύθερο χρόνο τους ήθελαν να παίζουν μουσική δωματίου. Η συσχέτιση με το Χόλιγουντ έκανε και κάτι ακόμα: τους έφερε σε επαφή με έναν εντελώς «άλλο» κόσμο: με άλλα μουσικά είδη που οι ταινίες είχαν ανάγκη εξίσου, και, παράλληλα, με τους μουσικούς που τα υπηρετούσαν. Κάπως έτσι ήταν που ο «βασιλιάς» της τζαζ μέγας Benny Goodman ηχογράφησε τη δεύτερη από τις τρεις εκδοχές του στο Κουιντέτο για Κλαρίνο του Μότσαρτ, που περιλαμβάνεται εδώ.

Μία άλλη ιστορικής σημασίας διάσταση αυτού του συνόλου, που είναι αυτό που οι Αμερικανοί αποκαλούν second to none, είναι το γεγονός ότι το Κουαρτέτο είχε για πρώτο βιολί μία γυναίκα – η οποία ήταν και η πρώτη γυναίκα που έπιασε δουλειά στις χολιγουντιανές ορχήστρες. Στις αρχές της δεκαετίας του ’40, αυτή ήταν επανάσταση: μεγάλη. Και η κορυφαία βιολονίστρια Eudice Shapiro, σύζυγος του τσελίστα του Κουαρτέτου Victor Gottlieb, δεν ήταν η μόνη γυναίκα: μετείχε και η Virginia Majewsky στη βιόλα: άλλη μουσικός που έγραψε ιστορία στις ΗΠΑ.

Οπως και άλλα αμερικανικά σύνολα της εποχής του, έτσι και το American Art Quartet, έχει βαθιά επηρεαστεί από το Κουαρτέτο της Βουδαπέστης, το μεγαλειώδες ρωσοαμερικανικό σχήμα με το ουγγρικό όνομα. Το ακούει αυτό κανείς ξεκάθαρα από την πρώτη στιγμή. «Επηρεαστεί» δεν σημαίνει «αντέγραφε». Οι τέσσερις αυτοί υπέροχοι μουσικοί είχαν τον δικό τους ήχο, τη δική τους δομική προσέγγιση και, τελικά, το έντονο δικό τους στίγμα, που, εδώ, διασώζεται ένα δείγμα από τη μικρή πλην πρώτης γραμμής παραγωγή του. Μικρή, ελέω δουλειάς στα στούντιο μα και ελέω Μακαρθισμού…