Χουλιγκανισμού το ανάθεμα: Μέρος 1ο

Χουλιγκανισμού το κεφάλαιο, και το φαινόμενο όχι τωρινό, κάνει βουτιά σε χρόνια μακρινά. Γιατί φανατισμός πάντα υπήρχε. Και αν έπαιζε μπάλα μαζί του η κονόμα τότε τα γεγονότα έμπαιναν μπροστά σε νεκροθαλάμους και άφηναν πίσω τους σάβανα. Και των γεγονότων ουκ εστίν αριθμός. Σύγκρουση επαγγελματιών Παγκρατιαστών ανάμεσα στον Κορίνθιο Εύρυτο και τον Αργείο Στενήμαχο, και τα στοιχήματα βουνό, και ο αγώνας στημένος. Αποτέλεσμα, εκατοντάδες οι νεκροί και αναρίθμητοι οι τραυματίες. Μια από τα ίδια στην Κωνσταντινούπολη του 532, όταν Πράσινοι και Βενετοί – δύο παρατάξεις ομάδων αρματοδρομίας, που οι συγκρούσεις τους θύμιζαν πεδίο μάχης καθώς εκατοντάδες οι νεκροί, σφαγμένοι ή ροπαλοδαρμένοι… Ομως στις 18 Ιανουαρίου του 532 η αντιμαχία έγινε συμμαχία γιατί η αρματοδρομία στημένη, «μαϊμού». Κερδισμένος ο έπαρχος της πόλεως, ο Αλυτάρχης, και η παρέα τους. Χαμένοι ένας κόσμος ολόκληρος. Αποτέλεσμα: εξέγερση, λεηλασία, καταστροφές και 30.000 νεκροί. Στον καιρό μας το άθλημα που οδηγεί σε ακρόπρωρα φανατισμών είναι το ποδόσφαιρο… Και οι βαρβαρότητες γίνονται κτηνωδίες, όπως αυτό που βιώσαμε στη Θεσσαλονίκη πρόσφατα. Τώρα βέβαια τους μακελάρηδες της Κωνσταντινουπόλεως τους λέμε χουλιγκάνους, αλλά χούλιγκαν ήταν το όνομα ιρλανδών αγωνιστών. Σήμερα, ο όρος αυτός έχει συνδεθεί και έχει γίνει ταυτόσημο με φανατικούς οπαδούς που δεν διστάζουν να αναπτύξουν παραβατική και βίαιη συμπεριφορά, υποτίθεται, υποστηρίζοντας την τιμή της ομάδας τους.

Εδώ θα κάνουμε μια σύντομη ιστορική αναδρομή στο σύνθετο αυτό κοινωνικό φαινόμενο του χουλιγκανισμού σε δύο συνέχειες.

Οι περισσότεροι πιστεύουν ότι ο χουλιγκανισμός γεννήθηκε στην Αγγλία, στη χώρα που δημιούργησε το ποδόσφαιρο όπως το ξέρουμε σήμερα. Στην Αγγλία μπορεί να έχει κατασταλεί σε μεγάλο βαθμό (τουλάχιστον μέσα στα γήπεδα), όμως η έξαρση βίας «ζει και βασιλεύει» σε όλο τον υπόλοιπο ποδοσφαιρικό κόσμο. O χουλιγκανισμός στην Αγγλία λέγεται ότι ξεκίνησε στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν άνθρωποι που χαρακτηρίζονταν σκληροπυρηνικοί οπαδοί προκαλούσαν αναταραχές. Τη δεκαετία του 1960, ο χουλιγκανισμός έφτασε στο αποκορύφωμά του στο Νησί και ήταν επιτακτική ανάγκη να γίνει κάτι για να λυθεί το πρόβλημα.

Αυτό οδήγησε την τότε αγγλική κυβέρνηση να φτιάξει τον νόμο «1968 Public Order Act». Σύμφωνα με τη νομοθεσία τα δικαστήρια μπορούσαν να απαγορεύσουν την είσοδο των ταραχοποιών ατόμων που συλλαμβάνονταν στους αγωνιστικούς χώρους.

Αρχικά, η βρετανική αστυνομία επιχειρούσε συνεχή έρευνα σε φιλάθλους που έμοιαζαν με skinheads ή φορούσαν φθηνά εργατικά ρούχα. Ετσι δημιουργήθηκε η προκατάληψη. Βέβαια, οι χούλιγκαν έπαψαν πλέον να ντύνονται με αυτό τον τρόπο και άρχισαν να φορούν επώνυμα και ακριβά ρούχα για να είναι υπεράνω υποψίας. Μάλιστα, χαρακτηριστικό ήταν ότι τη δεκαετία του 1980, οι χούλιγκαν της Λίβερπουλ, που ακολουθούσαν την ομάδα τους στην Ευρώπη, έκλεβαν ακριβές μπουτίκ ρούχων.

Αγγλοι και γερμανοί οπαδοί διατηρούσαν πάντως μια… μακροχρόνια αντιπαλότητα, η οποία κορυφώθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Αυτό είχε ως επακόλουθο να αποκτήσουν τη χειρότερη φήμη μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1990 ως οι πιο ακραίοι και βίαιοι οπαδοί στην Ευρώπη απ’ τα μεγάλα πρωταθλήματα. Χωρίς βέβαια να εξαιρούνται και οι φανατικοί οπαδοί στα Βαλκάνια (Σέρβοι, Ελληνες κ.λπ.).

Σύμφωνα με έρευνες της αστυνομίας σε μια προσπάθεια να σκιαγραφήσει το προφίλ ενός χούλιγκαν, φαίνεται ότι κατέληξε σε μερικά χαρακτηριστικά. Οι περισσότεροι άγγλοι χούλιγκαν βρίσκονταν στο τέλος της εφηβείας και στις αρχές της τρίτης δεκαετίας της ζωής τους. Ωστόσο, αυτοί διέφεραν από τους μεγαλύτερους ηλικιακά, οι οποίοι επίσης συνέχιζαν να παίρνουν μέρος στα επεισόδια, κυρίως ως καθοδηγητές αυτών. Ακόμη, κυρίως οι χούλιγκαν προέρχονταν από την εργατική τάξη και συχνά ήταν θιασώτες ακραίων ιδεολογιών.

Τον Μάη του 1979, εκλέγεται πρωθυπουργός της Βρετανίας η Μάργκαρετ Θάτσερ. Πρώτος στόχος της είναι η εξυγίανση της οικονομίας της χώρας μέσω της εφαρμογής ενός πολύ σκληρού προγράμματος που βύθισε τη χώρα στην ύφεση. Η εργατική τάξη πιέζεται έντονα από τα δυσβάστακτα οικονομικά μέτρα και η κατάσταση γίνεται εκρηκτική όταν η Θάτσερ αποφασίζει να τα βάλει με τα συνδικάτα. Η κοινωνία πλέον ήταν ένα «καζάνι που βράζει». Μπρίστολ, Μπέρμιγχαμ, Λίβερπουλ και Μάντσεστερ μετατρέπονται σε πεδία μάχης μεταξύ εξεγερμένων εργατών και της αστυνομίας που κρατά μια ιδιαίτερα σκληρή στάση.

Τα όσα γίνονται στην κοινωνία, μεταφέρονται με ευκολία και μέσα στα γήπεδα τα οποία μετατρέπονται σε αρένες. Εχουν μείνει στην ιστορία οι βίαιες συγκρούσεις μεταξύ οπαδών αλλά και μεταξύ οπαδών και αστυνομίας. Αρσεναλ εναντίον Γουέστ Χαμ το 1982 με ανελέητο ξύλο, Μίλγουολ εναντίον Λούτον Τάουν το 1985 με πολλούς τραυματίες, Μπέρμιγχαμ εναντίον Λιντς την ίδια χρονιά, όπου και εκεί χύθηκε αίμα. Το πρώτο «καμπανάκι», ωστόσο, χτυπάει στο Μπράντφορντ Σίτι εναντίον Λίνκολν Σίτι, για την τρίτη εθνική κατηγορία όπου μια μεγάλη φωτιά στο γήπεδο αφήνει πίσω της 56 νεκρούς.