Πού πήγε {LF}το «αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο»;

Το σποτ της ΝΔ τον Ιανουάριο του 2015 είχε τον χαρακτηριστικό τίτλο «Το πώς θα γραφτεί η ιστορία είναι στο χέρι μας»: στην πραγματικότητα, το κόμμα προέβλεπε πως αν ο ΣΥΡΙΖΑ αναλάμβανε τη διακυβέρνηση της χώρας η χρεοκοπία θα ερχόταν στις αρχές του καλοκαιριού. Η ΝΔ τότε προέβαλε ως ένα κόμμα που «είπε την αλήθεια», προειδοποιώντας ότι το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ είναι ανεφάρμοστο και επικίνδυνο. Παρόμοιο σύνθημα αλήθειας προέβαλε προεκλογικά και το ΠΑΣΟΚ. «Κρατάμε ψηλά την αλήθεια, απέναντι στον λαϊκισμό και στο ψέμα», έλεγε το πράσινο διαφημιστικό της εποχής. Οι επιθέσεις απευθύνονταν στην Κουμουνδούρου, που όδευε σε μια σίγουρη πρωτιά. Τότε, στην προοπτική ο ΣΥΡΙΖΑ να αναλάβει τα ηνία της χώρας, ξεκίνησε αυτό που αργότερα μάθαμε να ονομάζουμε «αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο». Το οποίο, πέραν των πολιτικών του χαρακτηριστικών, αποτελούνταν κυρίως από την εμπέδωση πως αυτό που έρχεται (και, αργότερα, αυτό που ήρθε) δεν είχε σχέση με πολιτική κανονικότητα. Καθόλου τυχαία, σε εκείνη την καμπάνια το ΠΑΣΟΚ φόρεσε ξανά, σε έντονο κόκκινο πλαίσιο, τον όρο «Δημοκρατική Παράταξη».

Το ύφος της διακυβέρνησης

Το «αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο» ξέφυγε από τη σφαίρα της προειδοποίησης το πρώτο εξάμηνο του 2015 – όταν φάνηκε πως οι προβλέψεις των μέχρι πρότινος κυβερνητικών εταίρων ανταποκρίνονταν περισσότερο στην πραγματικότητα από το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης. Τον Σεπτέμβριο, ωστόσο, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ πήρε μία ακόμα ευκαιρία να οδηγήσει τη χώρα εκτός Μνημονίων. Από τότε και μέχρι τις εκλογές του 2019, το «αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο» στηρίχθηκε στον τρόπο και στο ύφος της διακυβέρνησης, καθώς και στην προσπάθεια ελέγχου της Δικαιοσύνης και των ΜΜΕ. Η ΝΔ προέβαλε ως ο βασικός αντίπαλος, ενώ το ΠΑΣΟΚ βιώνει παράλληλα μια προσπάθεια διεμβολισμού, με μεταγραφές στελεχών που εντάθηκαν ειδικά μετά τη δημιουργία του ΚΙΝΑΛ, με αφορμή τη Συμφωνία των Πρεσπών. Στην πραγματικότητα, οι ψηφοφόροι και των δύο κομμάτων, που συνέχιζαν να τα ψηφίζουν και στην πιο δύσκολη στιγμή τους, αποτέλεσαν τον κορμό του «αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου» και ανιχνεύονται στο ποσοστό του Ναι στο δημοψήφισμα, που έφτανε στο 38,69%. Σήμερα, η κυρίαρχη ανάλυση στην αξιωματική αντιπολίτευση είναι πως ο ΣΥΡΙΖΑ έχασε τις εκλογές γιατί εφάρμοσε σκληρά μέτρα για τη μεσαία τάξη. Κανείς όμως δεν υποτιμά τη δύναμη του «αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου», που τον στιγμάτισε επικοινωνιακά και συσπείρωσε το κομματικό ακροατήριο της ΝΔ – μαζί τους, πολλοί ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ, που αυτοτοποθετούνται στο προοδευτικό Κέντρο ή στην Κεντροαριστερά, ψήφισαν κι αυτοί τον Κυριάκο Μητσοτάκη (ενδεχομένως για πρώτη φορά στη ζωή τους επέλεγαν ένα κεντροδεξιό κόμμα) ώστε «να φύγουν αυτοί». Το σύνθημα Μητσοτάκη το 2019 σε αυτούς απευθυνόταν: «Επιστροφή στην κανονικότητα».

Η αλλαγή στο ΚΙΝΑΛ

Πού βρίσκεται σήμερα το «αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο»; Η ήττα Τσίπρα, που μέχρι πριν από δυόμισι χρόνια έμοιαζε μακρινό ενδεχόμενο, αλλά και η δημοσκοπική καθίζηση του ΣΥΡΙΖΑ, που καθιστά δύσκολη την επιστροφή του στην εξουσία, χαλάρωσαν τα αντανακλαστικά που δούλεψαν το 2019. Αυτό φαίνεται κυρίως στον χώρο του Κέντρου, του οποίου ένα κομμάτι μετά και την αλλαγή ηγεσίας που έγινε στο ΚΙΝΑΛ σκέφτεται πως μπορεί να επιστρέψει στο κόμμα που παραδοσιακά ψήφιζε – δεδομένου ότι ακόμα κι αν υπάρξει συνεργασία ανάμεσα σε ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ θα γίνει με το πρώτο να έχει τον πρωταγωνιστικό ρόλο, με διαφορετικούς δηλαδή συσχετισμούς από αυτούς που υφίστανται σήμερα. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που στο Κίνημα Αλλαγής δεν θέλουν να μετριούνται σε «μέτωπα», είτε αυτά είναι αντιδεξιά είτε αντι-ΣΥΡΙΖΑ: η τοποθέτησή τους στο πρώτο διώχνει όσους τα προηγούμενα χρόνια διαφώνησαν με τη σημερινή αξιωματική αντιπολίτευση, ενώ η συμμετοχή τους στο δεύτερο δίνει εκ των πραγμάτων τον πρώτο ρόλο στη ΝΔ και απομακρύνει προοδευτικούς ψηφοφόρους που ενδεχομένως σκέφτονται κι εκείνοι να επιστρέψουν στις πασοκικές επάλξεις – και είναι, σύμφωνα με τα δείγματα των δημοσκοπήσεων, τόσοι όσοι και οι δυνητικοί ψηφοφόροι της άλλης πλευράς.

Ο «επιτήδειος ουδέτερος»

Η στάση της κυβέρνησης, από την πρόταση δυσπιστίας και έπειτα, δείχνει από την πλευρά της ΝΔ μια προσπάθεια εκ νέου συσπείρωσης του «αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου». Με τη σύγκριση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, επί της ουσίας διαλέγει αντίπαλο στο πρόσωπο του ΣΥΡΙΖΑ. Αυτή τη φορά μόνη της – εν μέρει, γι’ αυτό προκύπτει και η κατηγορία του «επιτήδειου ουδέτερου» που αποδίδεται στον Νίκο Ανδρουλάκη. Οσοι συμφωνούν με την ανάγνωση, αυτή τη στιγμή ψηφίζουν σε μεγάλο βαθμό ΝΔ, γιατί φοβούνται πως το ΚΙΝΑΛ «ανοίγει» επικίνδυνα προς την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ. Σε αυτό το αντι-ΣΥΡΙΖΑ επενδύουν από την κυβέρνηση, γνωρίζοντας πως οι κεντρώοι ψηφοφόροι είναι ακόμα πολύ αυστηροί στα όρια που θέτουν ως προς τις συγκλίσεις με την Κουμουνδούρου και ένα λάθος βήμα του ΚΙΝΑΛ μπορεί να τους στείλει εκ νέου στη ΝΔ. Η ανάγνωση στη Χαριλάου Τρικούπη αλλά και στην Κουμουνδούρου (για διαφορετικούς, πάντως, λόγους) είναι πως όσο ο καιρός περνάει και η κυβέρνηση φθείρεται τόσο η απειλή της επανόδου του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι από μόνη της λόγος αρκετός για την επαναψήφιση της σημερινής πλειοψηφίας.