To Wordle και {LF}η ανοιχτότητα

Το Wordle, ένα απλό αλλά έξυπνο παιχνίδι λέξεων, έχει ενθουσιάσει τον κόσμο σε όλο το Διαδίκτυο. Αν δεν το γνωρίζετε, ο σκοπός του παιχνιδιού είναι να μαντέψετε μια αγγλική λέξη πέντε γραμμάτων σε έξι προσπάθειες. Σε κάθε προσπάθεια το παιχνίδι σάς λέει αν ένα γράμμα που μαντέψατε υπάρχει στη λέξη και, επιπλέον, αν είναι και στη σωστή θέση. Αν προσπαθήσετε να δώσετε μια λέξη που δεν υπάρχει το παιχνίδι δεν σας αφήνει να προχωρήσετε. Η αρχική έκδοση του παιχνιδιού βρήκε πολλούς μιμητές.

Μια ιστοσελίδα που καταγράφει τις διάφορες παραλλαγές παρουσιάζει 244 εκδόσεις σε διάφορες γλώσσες (από αλβανικά μέχρι κλίνγκον – τη γλώσσα της επιθετικής φυλής του Star Trek), 58 με εξειδικευμένο λεξιλόγιο (από τοπωνύμια μέχρι ποδόσφαιρο) και 43 με διαφορετικούς κανόνες. Πιστεύοντας ότι αυτό το παιχνίδι πρέπει να υπάρχει και για την ελληνική γλώσσα αφιέρωσα μερικές ώρες για να το κατασκευάσω σε μορφή που να υποστηρίζει τα νέα ελληνικά https://dspinellis.github.io/word-master/ καθώς και τα αρχαία ελληνικά https://dspinellis.github.io/word-master-ancient-greek/. Και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για ιστοσελίδες – δεν είναι εφαρμογή κινητού τηλεφώνου. Διαβάστε πώς μπόρεσα να δημιουργήσω τις ελληνικές εκδόσεις χάρη στους πολυάριθμους ανοιχτούς πόρους και τους εθελοντές με τους οποίους μας φέρνει σε επαφή το Διαδίκτυο.

Πρώτα, για τη «μηχανή» του παιχνιδιού χρησιμοποίησα έτοιμη υλοποίηση που κατασκεύασε μια ταλαντούχα μηχανικός για την αγγλική γλώσσα. Τη διέθεσε στο Διαδίκτυο ως λογισμικό ανοιχτού κώδικα, δηλαδή λογισμικό που ο καθένας μπορεί να το χρησιμοποιήσει, να το διαβάσει και να το αλλάξει. Επειδή διέθεσα την ελληνική έκδοση με τον ίδιο τρόπο, γρήγορα άλλοι εθελοντές συνεισέφεραν βελτιώσεις και τη μετάφραση των οδηγιών του.

Το παιχνίδι βασίζεται σε μια λίστα επιτρεπτών λέξεων και σε μια λίστα λέξεων που καλούμαστε να μαντέψουμε. Για τη δημιουργία των επιτρεπτών λέξεων της νέας ελληνικής χρησιμοποίησα το ελληνικό λεξικό ορθογραφικού ελέγχου του οποίου η ζωή ξεκίνησε το 1999 ως πτυχιακή εργασία δυο φοιτητών μου που επέβλεψα στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Στη λίστα των ερωτήσεων ήθελα τις πιο κοινές ελληνικές λέξεις. Για να τις βρω, ανέλυσα τη συχνότητα όλων των λέξεων στο σώμα κειμένου της ελληνικής Βικιπαίδειας – μιας ελεύθερα διαθέσιμης διαδικτυακής εγκυκλοπαίδειας.

Για τις λέξεις του παιχνιδιού της αρχαίας ελληνικής βασίστηκα σε λεξικά που εξόρυξα από τα ανοιχτά διαθέσιμα αρχαιοελληνικά κείμενα της ψηφιακής βιβλιοθήκης Perseus Project του Πανεπιστημίου Tufts. Οπως και στη νεοελληνική έκδοση, οι 2.800 πιο συχνές λέξεις με πέντε γράμματα χρησιμοποιούνται για τις ερωτήσεις. Αλλες 13.800 λέξεις αποτελούν το λεξικό με τις λέξεις που μπορείτε να δοκιμάσετε. Η Helma Dik, αναπληρώτρια καθηγήτρια Κλασικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, συνεισέφερε τις εξαιρετικές μεταφράσεις των οδηγιών στα Αρχαία Ελληνικά (Εξεστί σοι εξάκις στοχάζεσθαι την λύσιν). Η ίδια μου έδωσε μια λίστα με ελεγμένες λέξεις του ελεύθερα προσβάσιμου λεξικού ΛΟΓΕΙΟΝ για να αφαιρέσουμε σφάλματα που είχαν παρεισφρήσει. Για παράδειγμα, αφαίρεσα τη «λέξη» ΑΒΓΔΚ, που στην πραγματικότητα αφορά γεωμετρικά σημεία από κείμενο του Ευκλείδη!

Για μένα το δίδαγμα από αυτή την προσπάθεια μου φέρνει στον νου την αφρικανική παροιμία: «όλο το χωριό συνεισφέρει στην ανατροφή του παιδιού». Καθετί που χτίζουμε μεγαλώνει χάρη στους ελεύθερα διαθέσιμους πόρους και στη συνεργασία που προάγει το παγκόσμιο ψηφιακό χωριό μας.

Ο Διομήδης Σπινέλλης είναι καθηγητής στο Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας του ΟΠΑ