Επιστρέφει το φάντασμα του χρέους

Στα ύψη έχει εκτοξευθεί το παγκόσμιο χρέος ειδικά μετά την πανδημία, με τον μεγαλύτερο κίνδυνο να διατρέχουν κυρίως αναπτυσσόμενες χώρες που είναι πιο ευάλωτες στη μεταβλητότητα των οικονομικών δεικτών, των επιτοκίων, των συναλλαγματικών ισοτιμιών, των κεφαλαίων των επενδυτών και της πορείας των χρηματιστηρίων.

Με το παγκόσμιο χρέος να πλησιάζει στα 300 τρισ. δολάρια, έχει δημιουργηθεί ένα εκρηκτικό κοκτέιλ, καθώς όπως όλα δείχνουν μπαίνουμε σε περίοδο αύξησης των επιτοκίων. Η κατάσταση αυτή επηρεάζει τις χώρες από άκρη σε άκρη του κόσμου, από την Αμερική μέχρι την Ευρώπη, ακόμα και την Ελλάδα, και από την Ασία μέχρι την Αφρική. Ειδικά οι φτωχότερες χώρες του κόσμου αντιμετωπίζουν αυξήσεις σχεδόν 11 δισ. δολαρίων στις αποπληρωμές χρέους φέτος, αφού πολλές από αυτές απέρριψαν διεθνή προσπάθεια ελάφρυνσης των χρεών αυτών και αντ’ αυτού στράφηκαν στις κεφαλαιαγορές για να χρηματοδοτήσουν τα προγράμματα αντιμετώπισης της πανδημίας, σύμφωνα με στοιχεία των «Financial Times».

Ομάδα 74 χωρών χαμηλού εισοδήματος θα πρέπει να αποπληρώσει συνολικά χρέη περίπου 35 δισ. δολαρίων σε ιδιώτες και κρατικούς δανειστές κατά τη διάρκεια του 2022, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα. Πρόκειται για ποσό που είναι αυξημένο ούτε λίγο ούτε πολύ κατά 45% από το 2020, όπως δείχνουν τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας που επικαλείται η βρετανική εφημερίδα.

Μία από τις πιο ευάλωτες χώρες, όπως σημειώνεται, είναι η Σρι Λάνκα, όπου ο οίκος αξιολόγησης S&P Global πρόσφατα προειδοποίησε για πιθανή χρεοκοπία φέτος, καθώς υποβάθμισε τα κρατικά ομόλογα της χώρας. Οι επενδυτές ανησυχούν για την Γκάνα, το Ελ Σαλβαδόρ και την Τυνησία, μεταξύ άλλων, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία.

«ΚΑΜΠΑΝΑΚΙ». Σε ξεχωριστή ανάλυσή του το περιοδικό «Economist» σημειώνει ότι το παγκόσμιο χρέος έχει φτάσει από 83 τρισ. δολάρια το 2000 σε περίπου 295 τρισ. δολάρια το 2021 – με ρυθμό σχεδόν διπλάσιο από τον ρυθμό αύξησης του παγκόσμιου ΑΕΠ. Ποτέ στο παρελθόν η παγκόσμια οικονομία δεν ήταν τόσο χρεωμένη, προειδοποιούν οι συντάκτες του «Ecomonist», αναφέροντας ότι το δημόσιο χρέος αυξήθηκε από το 230% του ΑΕΠ το 2000 στο 320% πριν από την πανδημία, προτού η COVID-19 το ωθήσει στο ακόμα υψηλότερο ποσοστό του 355% πέρυσι.

Για τον λόγο αυτόν το περιοδικό χτυπά το καμπανάκι του κινδύνου για τις επερχόμενες αυξήσεις επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες. Ολα τα προηγούμενα χρόνια, και ειδικά το 2020 που παρουσιάστηκε η πανδημία, καταγράφηκε σταθερή μείωση του κόστους δανεισμού. Τα επιτόκια αναφοράς στη ζώνη του ευρώ και στην Ιαπωνία είναι κάτω του μηδενός, σημειώνεται.

Οι μειώσεις στις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων και στα επιτόκια πολιτικής των κεντρικών τραπεζών πέρασαν στα επιτόκια των δανείων για ιδιώτες δανειολήπτες. Ωστόσο αυτά πάνε να αλλάξουν. Το μέγεθος του παγκόσμιου λογαριασμού τόκων είναι τεράστιο. Ο «Economist» εκτιμά ότι τα νοικοκυριά, οι εταιρείες, οι χρηματοπιστωτικές εταιρείες και οι κυβερνήσεις σε όλον τον κόσμο πλήρωσαν περίπου 10,2 τρισ. δολάρια σε εξυπηρέτηση τόκων το 2021, που αντιστοιχεί στο 11% του ΑΕΠ. Και επισημαίνει ότι όσο αυξάνονται τα επιτόκια οι χώρες και οι ιδιώτες δανειολήπτες θα πιέζονται πιο πολύ.

Ανάμεσα στις χώρες με τις μεγαλύτερες προκλήσεις ως προς τον λόγο χρέους προς εισόδημα και την αλλαγή στον λόγο χρέους προς εισόδημα, ο «Economist» τοποθετεί μεταξύ άλλων τον Λίβανο, τη Νιγηρία, την Ελλάδα, τη Βρετανία, την Κίνα, τις ΗΠΑ, την Αργεντινή, τη Σουηδία, την Ελβετία και τη Δανία.