Ο «Οδυσσέας» {LF}και άλλοι εννέα λογοτεχνικοί μύθοι

Σαν σήμερα πριν από 100 χρόνια ο «Οδυσσέας», το σημαντικό μυθιστόρημα του μοντερνισμού, έβγαινε στην κυκλοφορία από το βιβλιοπωλείο Shakespeare and Company – ακριβώς την ημέρα γενεθλίων του Τζέιμς Τζόις. Ο «Οδυσσέας» είναι ο απολογισμός μιας μοναδικής μέρας, της 16 Ιουνίου 1904, στο Δουβλίνο, όταν ο Λεοπόλδος Μπλουμ ξυπνάει το πρωί και φεύγει για τη δουλειά του. Οι κοινωνικές, οι επαγγελματικές και οι συναισθηματικές υποχρεώσεις του καθυστερούν την επιστροφή του μέχρι τις πρώτες ώρες της επόμενης ημέρας. Αυτή η αργοπορία επιστροφής του Λεοπόλδου Μπλουμ περνάει μέσα από μια αντιστοιχία περιπετειών ανάλογων με τις ομηρικές περιπέτειες του Οδυσσέα. Αυτή την αντιστοιχία με το ομηρικό έπος υπογραμμίζει η συγγραφέας του «Pandora» Σούζαν Στόουκς Τσάπμαν στην επιλογή του δικού της top ten μυθιστορημάτων των οποίων η πλοκή βασίζεται σε αρχαιοελληνικούς μύθους, για τα οποία γράφει στην  «Guardian».

Η συγγραφέας της «Πανδώρας» με αυτό το πρώτο της μυθιστόρημα τοποθετημένο χρονικά στο Λονδίνο της γεωργιανής περιόδου του 18ου αιώνα θέλησε να εξερευνήσει τη γυναικεία κατάσταση και την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης ψυχής χρησιμοποιώντας για έναυσμα τον μύθο για το κουτί της Πανδώρας. Η ίδια επισημαίνει ότι πολλά από τα πρόσφατα λογοτεχνικά παραδείγματα είχαν αφετηρία τους τον ρόλο των γυναικών στην αρχαιότητα, όπως η «Κίρκη» της Μαντλίν Μίλερ (εκδ. Διόπτρα 2019, μτφ, Κλαίρη Παπαμιχαήλ), οι «Κόρες της Σπάρτης» της Κλερ Χέιγουντ, η «Μέδουσα» της Ρόζι Χιούλετ, καθώς και η αναμενόμενη στο τέλος του έτους «Ηλέκτρα» της Τζένιφερ Σέιντ. «Οταν σκεφτόμαστε τους αρχαιοελληνικούς μύθους, σκεφτόμαστε εκδικητικούς θεούς, θρυλικούς ήρωες, σαρωτικούς έρωτες και άθλιες πράξεις. Είναι ιστορίες μεταμορφώσεων που εξερευνούν όλο το φάσμα της ανθρώπινης εμπειρίας, για αυτό και οι συγγραφείς στρέφονται συνεχώς στην αρχαιότητα αναζητώντας έμπνευση» επισημαίνει η ίδια παρουσιάζοντας τις επιλογές της:

Κολμ Τόιμπιν

«Σπίτι με ονόματα»

Ενας από τους σημαντικότερους σύγχρονους ιρλανδούς συγγραφείς στο «Σπίτι με ονόματα» (εκδ. Ικαρος, 2019, μτφ. Αθηνά Δημητριάδου) αναπλάθει την αφήγηση των Ατρειδών στη βάση της «Ορέστειας» του Αισχύλου. Ο Τόιμπιν δίνει φωνή στην Κλυταιμνήστρα, τον Ορέστη και την Ηλέκτρα και προσφέρει τη λεπτών αποχρώσεων κατανόηση του θυμού, του φόβου, του μίσους και της ενοχής τους.

Αν Κάρσον

«Η Αυτοβιογραφία
του Κόκκινου»

To «Autobiography of Red» (1998) είναι ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα σε στίχο που μεταφέρει σε σύγχρονο σκηνικό την ιστορία του Γηρυόνη (γίγαντα με τρία κορμιά και τρία κεφάλια και σχετίζεται με τον δέκατο άθλο του Ηρακλή). Η ποιήτρια – μεταφράστρια της αρχαιοελληνικής γραμματείας βασίστηκε στα σπαράγματα του έργου «Γηρυονηίς» του λυρικού ποιητή Στησιχόρου και γράφει μία συγκινητική ιστορία ενηλικίωσης για την ιδιότροπη αγάπη ενός παρεξηγημένου χαρακτήρα, ο οποίος έχει υποφωτιστεί υπέρ του ήρωα που τον κατακρεούργησε.

Αλι Σμιθ

«Κορίτσι συναντά αγόρι»

Το «Κορίτσι συναντά αγόρι» (εκδ. Τόπος, 2010, μτφ. Μαίρη Σαρατσιώτη) είναι μια ασυνήθιστη ερωτική ιστορία με τους ρόλους των φύλων να συγχέονται / διαχέονται ελεύθερα ο ένας μέσα στον άλλον. Η Αλι Σμιθ βασίζει την ιστορία της για την Ανθεια που ερωτεύεται το δυναμικό αγοροκόριτσο, τη Ρόμπιν, στον μύθο του Ιφι και της Ιάνθης από τον Οβίδιο («Μεταμορφώσεις», 9ο βιβλίο, ο μύθος του Ιφι) που έχει ως θέμα της την αγάπη και τις απροσδόκητες μεταμορφώσεις της, τη δυνατότητά της να ανατρέπει τη ζωή των ανθρώπων, την πολιτική της δύναμη, τις απροσδόκητες εκδοχές με τις οποίες μπορεί να τρελάνει τον καθένα.

Πατ Μπάρκερ

«Η σιωπή
των κοριτσιών»

Η Μπάρκερ αφηγείται το έπος της «Ιλιάδας» με τη φωνή της Βρισηίδας στη «Σιωπή των κοριτσιών» (εκδ. Αιώρα, 2019, μτφ. Δέσποινα Κανελλοπούλου). Είναι μια δυνατή ιστορία για την επιβίωση και την ανθεκτικότητα, μέσα στη φρίκη του πολέμου και τη σκληρότητα που υπέστησαν οι γυναίκες στα χέρια εκείνων που τις υποδούλωσαν.

Τσίγκοζιε Ομπιόμα

«Η ορχήστρα
των μειονοτήτων»

Το «An Orchestra of Minorities » είναι μια άλλη επανερμηνεία της «Οδύσσειας». Ο Νιγηριανός Τσίγκοζιε Ομπιόμα αντιμετωπίζει τον μύθο βγάζοντάς τον από την Αρχαία Ελλάδα και μεταφέροντας τον στην Ουμουάια της Νιγηρίας. Η αφήγηση είναι με την οπτική γωνία του «chi» (ενός πνεύματος φύλακα της κοσμολογίας των Igbo) και εξερευνά θέματα αγάπης και θυσίας, ευθραυστότητας, ατυχίας και της αδιάκοπης δύναμης της μοίρας.

Νάταλι Χέινς

«Χίλια Πλοία»

Στο «A Thousand Ships» η ραδιοφωνική παραγωγός και κλασικίστρια Νάταλι Χέινς αφηγείται την ιστορία του Τρωικού Πολέμου με μια αποκλειστικά γυναικεία οπτική. Παρουσιάζει μια καλειδοσκοπική άποψη του πολέμου και των γυναικών που εμπλέκονται σε μια σειρά επεισοδίων που αφηγείται η Καλλιόπη, η ελληνική μούσα της επικής ποίησης.

Σαρβάτ Χασίν

«The Giant Dark»

Εμπνευσμένο από τον μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης, το μυθιστόρημα «The Giant Dark» επικεντρώνεται στη ροκ σταρ Αϊντα, η οποία βρίσκεται παγιδευμένη σε μια καταστροφική ερωτική σχέση. Μια πρωτότυπη ιστορία που εξερευνά θέματα ζήλιας και τραύματος.

Αλεξ Μιχαηλίδης

«Οι Κόρες»

Η σκοτεινή ακαδημαϊκή κοινότητα συναντά τον ελληνικό μύθο στο λογοτεχνικό θρίλερ «Οι Κόρες» (εκδ. Διόπτρα, 2021 μτφ. Κλαίρη Παπαμιχαήλ) που διαδραματίζεται στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ. Η ιστορία ακολουθεί τη Μαριάνα Αντρου που επιστρέφει στο Alma Mater της μετά τη δολοφονία της φίλης της ανιψιάς της. Η Μαριάνα υποψιάζεται ότι ο χαρισματικός καθηγητής κλασικών είναι υπεύθυνος και ότι ο θάνατος του κοριτσιού συνδέεται με μια μυστική ομάδα νεαρών φοιτητριών, γνωστών ως The Maidens, που πήρε το όνομά της από την Περσεφόνη, τη θεά του θανάτου. Είναι μια περίπλοκη ιστορία, με πολλούς γρίφους καθώς και ένας έξυπνος φόρος τιμής στην αρχαιοελληνική τραγωδία.

Τζένιφερ Σέιντ

«Αριάδνη»

Αυτή η ιστορία της Αριάδνης, πριγκίπισσας της Κρήτης και κόρης του βασιλιά Μίνωα, επαναπροσδιορίζει την κλασική ιστορία του Θησέα και του Μινώταυρου. Το βιβλίο «Ariadne» της Τζένιφερ Σέιντ αφορά την ιστορία της ζωής της πριγκίπισσας διευρύνοντας την οπτική γωνία του αναγνώστη όχι μόνο για τη σαγηνευτική ηρωίδα του μυθιστορήματος αλλά και για τις ιστορίες άλλων γυναικών όπως η Μέδουσα, η Σεμέλη, η Πασιφάη και η Φαίδρα.