ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟΝ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ

«Ο κύκλος με την κιμωλία»

ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΕΧΝΗΣ

Του συνεργάτου μας κ. ΒΑΣΟΥ ΒΑΡΙΚΑ

Το επισήμανε ευθύς σχεδόν από την πρώτη στιγμή η κριτική: Τον αυστηρότερο έλεγχο εναντίον των θεωριών του Γερμανού συγγραφέα Μπέρτολντ Μπρεχτ για τη μορφή του σύγχρονου θεάτρου τον ασκεί το ίδιο του το έργο. Μεταξύ των δογματισμών του για το «επικό θέατρο» και της οραματικής του παραγωγής υπάρχει μία απόσταση. Και την απόσταση αυτή τη βλέπουμε να υπογραμμίζεται εντονώτερα στα αρτιώτερα από τα έργα του, τον «Κύκλο με την κιμωλία» που ανέβασε προχθές ο Κάρολος Κουν με το συγκρότημα του «Θεάτρου Τέχνης», στο υπόγειο του «Ορφέως».

Αντιπροσωπευτικά σύμβολα και όχι ανθρώπινους χαρακτήρες, με την έννοια που δίνει στον όρο το κλασσικό θέατρο, θέλει τους ήρωές του ο συγγραφέας του «Φόβου και της αθλιότητος του Τρίτου Ράιχ». Και όμως στον «Κύκλο με την Κιμωλία» δημιουργεί έναν από τους πιο ολοκληρωμένους και πληρέστερα διαγραμμένους χαρακτήρες που συναντάμε στη σύγχρονη θεατρική παραγωγή: Τον δικαστή Αστάκ. Κάτι περισσότερο μάλιστα: Αυτή η ίδια η κεντρική ηρωίδα του, η Ικρούσα, αν κατορθώνει να υψωθή σε αντιπροσωπευτικό τύπο, αυτό κατά πρώτο λόγο το οφείλει, σε πείσμα των θεωριών του Μπρέχτ, στη ζωική αλήθεια που περικλείνει σαν άτομο, στην πληθωρικότητα που την προίκισε σαν αυτόνομη ζωική μονάδα ο δημιουργός της και όχι στις ιδέες και καταστάσεις που προβάλλει. Ενα είδος λογικού προβλήματος φαντάστηκε εξάλλου το πρότυπο έργο του «επικού θεάτρου» ο ιδρυτής του. […]

Οχι ότι τάχα ο θεατής δεν θα καταλήγει στα ίδια συμπεράσματα με τον συγγραφέα. Απλώς ο δρόμος που τον οδηγεί εκεί είναι άλλος από αυτόν που του υποδεικνύει ο Μπρεχτ. Στην ετυμηγορία του δηλασή τον αποφασιστικό ρόλο δεν τον παίζει η κρίση και το λογικό, αλλά η συγκίνηση.