Για να γείρει η πλάστιγγα υπέρ της Ελλάδας

Το ισοζύγιο με τις προοπτικές και τους κινδύνους «παλαντζάρει» επικίνδυνα τις πρώτες εβδομάδες του νέου έτους.

Το βασικό σενάριο συνέχισης της ανάκαμψης του 2021 και το 2022, παραμένει το κυρίαρχο υπό την προϋπόθεση ότι θα υποχωρήσει όπως αναμένεται η πανδημία, ότι θα συνεχίσει η χαλάρωση των διαταραχών της αλυσίδας εφοδιασμού αλλά και η βελτίωση των συνθηκών της αγοράς εργασίας.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έβαλε ορθά κοφτά όμως νέα δεδομένα. Το ρεκόρ χρέους λέει, όχι μόνο χωρών όπως η Ελλάδα, αλλά αυτή τη φορά ακόμα και μεγάλων οικονομιών όπως η Γερμανία είναι το ένα πρόβλημα. Το άλλο προσθέτει είναι ο αυξανόμενος πληθωρισμός, κυρίως λόγω των αυξανόμενων τιμών της ενέργειας. Και τα δύο μαζί περιορίζουν την ικανότητα πολλών χωρών να αντιμετωπίσουν μια απρόβλεπτη κατάσταση. Και το απρόβλεπτο τείνει να γίνει ο κανόνας στη ζωή μας, απλά αν σκεφτούμε ότι είναι εξαιρετικά πιθανό να έχουμε ένα πολεμικό μέτωπο (εισβολή Ρωσίας σε Ουκρανία) πολύ σύντομα εντός της ευρωπαϊκής ηπείρου.

Ως εκ τούτου το ΔΝΤ, στην τελευταία του έκθεση πόνταρε στο καλό σενάριο, αλλά τιμολόγησε και το ρίσκο. Μείωσε τις προβλέψεις για την παγκόσμια ανάπτυξη κατά μισή μονάδα. Κυρίως όμως και αυτό είναι το σημαντικό για εμάς, μείωσε κατά 0,8% την πρόβλεψή του για τη Γερμανία, τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, η οποία πρόκειται να αναπτυχθεί πλέον κατά 3,8% το 2022. Επιπλέον μείωσε την πρόβλεψή του και για τη Γαλλία, τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ζώνης του ευρώ. Προβλέπει να αναπτυχθεί κατά 3,5%, χαμηλότερα κατά 0,4% σε σχέση με την προηγούμενη εκτίμηση του Οκτωβρίου.

Για να γίνει αντιληπτό το πρόβλημα είναι ότι για πρώτη φορά ίσως στα χρονικά έχουν διατεθεί τόσο σημαντικά ποσά κι όμως οι οικονομίες μετά δυσκολίας καταφέρνουν να επιστρέψουν στα επίπεδα του 2019. Κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες σε όλο τον κόσμο έχουν παράσχει περισσότερα από 16 τρισεκατομμύρια δολάρια σε δημοσιονομική και 9 τρισεκατομμύρια δολάρια σε νομισματική στήριξη για να βοηθήσουν τις οικονομίες να ανακάμψουν από τη χειρότερη οικονομική κρίση από τη δεκαετία του 1930. Κι όμως η ανάπτυξη που αναμένονταν παραμένει αναιμική.

Οι κίνδυνοι. Οι δύο κίνδυνοι δείχνουν αλληλένδετοι. Οι κεντρικές τράπεζες είναι έτοιμες να αυξήσουν τα επιτόκια για να συγκρατήσουν τον πληθωρισμό. Ωστόσο, ένα καθεστώς υψηλότερων επιτοκίων θα κάνει τον δανεισμό πιο ακριβό, επιβαρύνοντας τα δημόσια οικονομικά και αυξάνοντας την πίεση σε χώρες με υψηλό χρέος.

Ηδη σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ΔΝΤ, το παγκόσμιο χρέος εκτινάχθηκε στα 226 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2020, το μεγαλύτερο κύμα χρέους σε διάστημα 12 μηνών από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, και συνεχίζει να αυξάνεται.

Την ίδια στιγμή η γενεσιουργός αιτία του υψηλού πληθωρισμού – αν υποθέσουμε ότι έχουν αποκατασταθεί οι συνθήκες στην εφοδιαστική αλυσίδα – που είναι οι τιμές της ενέργειας, δείχνουν να συνεχίζουν απτόητες ανοδικά. Τουλάχιστον για το τρέχον έτος.

Ηδη προεξοφλείται μια άνοδος του πετρελαίου προς τα 100 δολάρια το βαρέλι και μια σταθεροποίηση των τιμών του φυσικού αερίου πάνω από τα 100 ευρώ/KWh.

Οι χώρες που θα αντέξουν είναι αυτές που δεν θα έχουν μεγάλες βραχυπρόθεσμες ανάγκες ρευστότητας και θα συγκρατούν σε βιώσιμα επίπεδα τα δημόσια οικονομικά τους.

Σε αυτό το περιβάλλον, η ταχεία επιστροφή της χώρας σε μια ήπια μορφή δημοσιονομικής πειθαρχίας, αποτελεί σχεδόν μονόδρομο. Ο κίνδυνος να φορτωθεί η χώρα με μια νέα γενιά υπέρογκου στην εξυπηρέτηση, δημόσιου χρέους, είναι υπαρκτός. Πειθαρχία στα οικονομικά, συνέχιση των προσπαθειών προσέλκυσης επενδύσεων, πολλές μεταρρυθμίσεις και χρήση κάθε εσωτερικού εργαλείου συγκράτησης των ανατιμήσεων, είναι η συνταγή που μπορεί να γείρει την πλάστιγγα υπέρ της Ελλάδας. Μπορεί να βάλει την ελληνική οικονομία σε πλεονεκτική θέση στην επόμενη φάση της εξομάλυνσης από τις αναταράξεις.