Θεραπευτική αντιμετώπιση της ανθεκτικής υπέρτασης

Η αρρύθμιστη αρτηριακή υπέρταση αποτελεί τον πιο συνήθη λόγο επίσκεψης σε ένα ιατρείο. Η ανθεκτική υπέρταση αφορά υπερτασικούς ασθενείς που παρά τη χρήση τριών αντιυπερτασικών φαρμάκων διαφορετικής κατηγορίας, ενός εκ των οποίων είναι διουρητικό, δεν παρουσιάζουν μείωση στις τιμές της συστολικής και διαστολικής πίεσης διατρέχοντας αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Η συχνότητα της ανθεκτικής υπέρτασης κυμαίνεται από 2% έως 8% και είναι υψηλότερη σε ασθενείς με καρδιακή ή νεφρική νόσο.

Για τη μείωση της πίεσης σε αυτές τις περιπτώσεις χρησιμοποιούνται 4, 5, 6 ή περισσότερα φάρμακα χωρίς αποτέλεσμα πολλές φορές. Ωστόσο, τα ευρήματα μιας τυχαιοποιημένης κλινικής μελέτης (TRIUMPH) που δημοσιεύθηκε στο μεγάλο καρδιολογικό περιοδικό, το «Circulation», δείχνουν ότι ο συνδυασμός καλής διατροφής και φυσικής άσκησης μπορεί να μειώσει ικανοποιητικά τα επίπεδα της πίεσης. Στη μελέτη αυτή ενήλικοι ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση συμμετείχαν σε ένα τετράμηνο πρόγραμμα αποκατάστασης με μια ομάδα ειδικών γιατρών, ψυχολόγων, διατροφολόγων, φυσιοθεραπευτών και γυμναστών. Οι συμμετέχοντες ακολουθούσαν συγκεκριμένη δίαιτα με λιγότερο από 2.300 θερμίδες/ημέρα μειώνοντας και την κατανάλωση αλατιού, ενώ συμμετείχαν και στις 45λεπτες εβδομαδιαίες συνεδρίες ομαδικής συμβουλευτικής σχετικά με τις διατροφικές συνήθειες. Τέλος, το πρόγραμμα περιελάμβανε και 30-45 λεπτά φυσική άσκηση 3 φορές την εβδομάδα σε κέντρο αποκατάστασης. Η μελέτη έδειξε ότι η δεδομένη πρακτική εκτός του ότι μείωσε τα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης είχε και περαιτέρω θετικές επιδράσεις στη λειτουργία των αγγείων του οργανισμού και στον περιορισμό της υπερενεργοποίησης του συμπαθητικού συστήματος. Εξυπακούεται ότι ο καθένας μπορεί και μόνος του να κάνει τέτοιες αλλαγές στον τρόπο ζωής του, αλλά ένα κατάλληλα δομημένο πρόγραμμα με εξειδικευμένους επαγγελματίες είναι σίγουρα πιο αποτελεσματικό στις περισσότερες των περιπτώσεων.

Συμπερασματικά, η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής με ισορροπημένη διατροφή, χωρίς πολύ αλάτι, αλκοόλ ή κάπνισμα, σε συνδυασμό με φυσική άσκηση, και η καθημερινή τήρηση της φαρμακευτικής αγωγής, όπως την έχει συστήσει ο θεράπων ιατρός, είναι πολύ αποτελεσματικές για την αντιμετώπιση της ανθεκτικής υπέρτασης. Σε ένα ποσοστό ασθενών με δύσκολη αρτηριακή υπέρταση θα κληθεί και η απονεύρωση του νεφρού να συμβάλει στην επίτευξη των θεραπευτικών στόχων της πίεσης: 120-130 στους κάτω των 65 ετών και 130-140 στους άνω των 65 ετών, και μάλιστα με ομοιογενή μείωση της πίεσης τόσο κατά την ημέρα όσο και κατά τη νύχτα.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Αθηνών