Tι να κάν(μ)ουμε;

Εγραφα το προηγούμενο Σάββατο για κάποιους τύπους που συναντάμε σε κείμενα παλαιότερων γραφιάδων, λογοτεχνών κυρίως αλλά όχι μόνο. Φίλη της στήλης μού θύμησε επίσης τους τύπους μακρυά (αντί μακριά), καλλίτερος (αντί καλύτερος), κι’ αυτό (έτσι, με απόστροφο). Προφανώς και πολλούς άλλους τύπους θα μπορούσε να θυμηθεί ή να εντοπίσει κάποιος. Απλώς ενδεικτική, με αφορμή ένα συγκεκριμένο ανάγνωσμά μου, ήταν η παράθεση.

Θέλω, ωστόσο, να σταθώ λίγο περισσότερο στους τύπους έκαμα, θα/να κάμω. Εδώ, κατά τη γνώμη μου, δεν πρόκειται απλώς για παλαιότερους τύπους. Μέσω της χρήσης του έκαμα/θα κάμω, κ.λπ. δίνεται η δυνατότητα να ξεχωρίζουν διαφορετικοί χρόνοι. Ετσι, με την παράλληλη χρήση του έκανα (παρατατικός, εξακολουθητικός μέλλοντας) και του έκαμα (αόριστος, στιγμιαίος μέλλοντας), διαφοροποιείται το παρατεταμένο, το διαρκές, από το στιγμιαίο, το εφάπαξ. Η έκφρασή μας, γραπτή αλλά και προφορική, πιστεύω ότι κερδίζει με τη χρήση του έκαμα/θα κάμω. Η φράση «του έκανα νόημα» θα δείχνει έτσι ότι του έκανα νόημα αρκετή ώρα, ή έστω επανειλημμένα, ενώ η φράση «του έκαμα νόημα» θα παραπέμπει σε ένα μόνο νεύμα. «Τι θα κάμεις, θα έρθεις;», αλλά και «Τι έκαμες, μίλησες με τον γιατρό;», λέω στη φίλη μου. Και για γίνω και λίγο πιο γλαφυρός, η γνωστή μπροσούρα του Λένιν (μπρρρ…) Τι να κάνουμε; θα ήταν πιο σωστό να μεταφράζεται Τι να κάμουμε; αφού ο Βλαντίμιρ Ιλιτς δεν εννοούσε τι πρέπει να κάνουν γενικώς οι μπολσεβίκοι, αλλά τι πρέπει να κάμουν στη συγκεκριμένη συγκυρία.

Δεν θέλω να κουράσω με άλλα παραδείγματα. Επειδή, ωστόσο, αυτή μου η άποψη φαίνεται κάπως εξωτική ή φολκλορική δύο διευκρινίσεις:

Στα κείμενα των κορυφαίων λογοτεχνών μας του 20ού αιώνα θα δείτε να κυριαρχεί ο τύπος θα κάμω/έκαμα. Ο χώρος δεν μου επιτρέπει να παραθέσω φράσεις, αλλά όποιος θέλει εύκολα μπορεί να διαπιστώσει του λόγου το αληθές. Τους τύπους αυτούς δεν τους συναντάμε, εξάλλου, μόνο σε λογοτεχνικά κείμενα (οπότε θα μπορούσαν να θεωρηθούν, κατά κάποιον τρόπο, διατυπώσεις ποιητική αδεία), αλλά και σε δοκίμια, επιστολές, κριτικές, κ.λπ. των πιο σημαντικών εκπροσώπων της περιώνυμης Γενιάς του ’30.

Σε παλαιότερες μεταφράσεις μου, όπως και σε αρκετά κείμενά μου, τους χρησιμοποιούσα κάποτε αυτούς τους τύπους. Απλώς, όταν με τον καιρό διαπίστωσα ότι οι εκδότες (για τις μεταφράσεις) και τα έντυπα (για τα κείμενά μου) δεν θέλουν τέτοιου είδους «εκκεντρικότητες», θεώρησα κι εγώ άσκοπο και άγονο να επιμένω.

Επιδόρπιο

Το παραπέντε είναι ένα από τα λεγόμενα extreme sports. Ομολογώ ότι δεν είχα σκεφτεί ποτέ πως η ονομασία του προέρχεται από τις γαλλικές λέξεις para(shute de) pente (= αλεξίπτωτο πλαγιάς).