Στο ίδιο τραπέζι αλλά σε άλλους κόσμους

Ενδιαφέρεται το Κρεμλίνο για μια ειρηνική επίλυση των εντάσεων, στη βάση του συμβιβασμού, ή θα πριμοδοτήσει τα τετελεσμένα γεγονότα και τη βία; Με αυτό το ερώτημα ξεκίνησε χθες μια κρίσιμη εβδομάδα διαπραγματεύσεων, τόσο για την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας – ή όσων απομένουν από αυτή, μετά την προσάρτηση της Κριμαίας, το 2014, και την αποσταθεροποίηση του Ντονμπάς – όσο και για την ισορροπία των δυνάμεων στην Ευρώπη. Επειτα από πολλές απαισιόδοξες δηλώσεις εκατέρωθεν και με φόντο πάντα τους φόβους που πυροδοτεί η ανάπτυξη 100.000 ρώσων στρατιωτών στα σύνορα της Ουκρανίας, οι υφυπουργοί Εξωτερικών των ΗΠΑ και της Ρωσίας, Ουέντι Σέρμαν και Σεργκέι Ριαμπκόφ, ξεκίνησαν χθες το πρωί στη Γενεύη, στη μόνιμη αντιπροσωπεία των ΗΠΑ στην έδρα του ΟΗΕ, τις συνομιλίες τους για τις «εγγυήσεις ασφαλείας» που αξιώνει η Μόσχα από τη Δύση χωρίς καν, σύμφωνα με τις πληροφορίες, να ανταλλάξουν χειραψία ή κάποιον άλλον τρόπο χαιρετισμού, «συμβατό» με την πανδημία. Τις ολοκλήρωσαν σχεδόν οκτώ ώρες αργότερα, με δύο παράλληλες συνεντεύξεις Τύπου κατά τις οποίες η ρωσική πλευρά τις χαρακτήρισε «περίπλοκες και πολύ επαγγελματικές» και η αμερικανική «ειλικρινείς και ευθείς» – χωρίς να δώσουν οποιοδήποτε σημάδι ότι περιόρισαν τις διαφορές τους.

Ο ρώσος υφυπουργός διαβεβαίωσε για μία ακόμα φορά την Ουάσιγκτον πως η Μόσχα δεν σκοπεύει να εισβάλει στην Ουκρανία, προειδοποιώντας την παράλληλα «να μην υποτιμά τον κίνδυνο μιας σύγκρουσης», και επανέλαβε τις αξιώσεις να σταματήσει το ΝΑΤΟ την επέκτασή του προς ανατολάς και να θέσει τέλος στη δραστηριότητά του στις χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης που εντάχθηκαν σε αυτό μετά το 1997. Είναι «απολύτως επιβεβλημένο» και «θέμα εθνικής ασφάλειας» για τη Ρωσία να διασφαλίσει πως η Ουκρανία δεν θα γίνει ποτέ μέλος του ΝΑΤΟ, δήλωσε ο Ριαμπκόφ. «Δεν πρόκειται να επιτρέψουμε σε κανέναν να τερματίσει την πολιτική ανοιχτών θυρών του ΝΑΤΟ […] Δεν θα απαρνηθούμε τη διμερή συνεργασία με κυρίαρχα κράτη που επιθυμούν να συνεργαστούν με τις ΗΠΑ,και δεν θα λάβουμε αποφάσεις για την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία, για την Ευρώπη χωρίς την Ευρώπη ή για το ΝΑΤΟ χωρίς το ΝΑΤΟ» αντέτεινε η αμερικανίδα υφυπουργός, επαναλαμβάνοντας πως οι ΗΠΑ είναι πρόθυμες να συνομιλήσουν μόνο για την πιθανότητα αμοιβαίων περιορισμών στις στρατιωτικές ασκήσεις και την ανάπτυξη πυραύλων.

Αποκαλυπτικό της καχυποψίας που υπάρχει ανάμεσα στις δύο πλευρές είναι πως αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν προειδοποιήσει τους δημοσιογράφους ότι η ρωσική πλευρά πιθανόν να διέσπειρε ψευδείς ειδήσεις για υποτιθέμενες παραχωρήσεις της κυβέρνησης Μπάιντεν στη Γενεύη. Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να συνεχιστούν πάντως αύριο στις Βρυξέλλες (παρότι ο Ριαμπκόφ είχε αφήσει προχθές ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός απότομου τερματισμού της διπλωματίας), στο πλαίσιο του Συμβουλίου ΝΑΤΟ – Ρωσίας, και την Πέμπτη στη Βιέννη, στο ευρύτερο σχήμα του ΟΑΣΕ, με τη συμμετοχή και της Ουκρανίας. Η Σέρμαν θα ενημερώσει σήμερα στις Βρυξέλλες το ΝΑΤΟ και την ΕΕ, ενώ ΗΠΑ και Ρωσία θα αποφασίσουν στο τέλος της εβδομάδας για τη συνέχεια.

Το ΝΑΤΟ προσέρχεται σε αυτόν τον διάλογο «καλή τη πίστει» και με πρόθεση να ακούσει τις ανησυχίες της Μόσχας, διαβεβαίωσε χθες, έπειτα από συνάντηση που είχε με την ουκρανή αντιπρόεδρο Ολγα Στεφανίτσινα, ο γ.γ. του Οργανισμού, Γενς Στόλτενμπεργκ. «Αυτό που ελπίζουμε είναι να μπορέσουμε να συμφωνήσουμε πώς θα προχωρήσουμε εμπρός, με μια σειρά συναντήσεων» επισήμανε, στέλνοντας παράλληλα ένα ξεκάθαρο μήνυμα στη Ρωσία πως αν επιλέξει να χρησιμοποιήσει την ένοπλη ισχύ αντί για τη συνεργασία, «θα πληρώσει πολύ βαρύ τίμημα».  Η κρισιμότητα της κατάστασης αποτυπώνεται στη σύγκριση που έκανε στο κύριο άρθρο της η «Washington Post» ανάμεσα στο σήμερα και το 1938: «Ενας σκληρός δικτάτορας, που εδραίωσε την εξουσία του χάρη σε θεωρίες συνωμοσίας και υποσχέσεις αυτοκρατορικής παλινόρθωσης, ανοικοδομεί τον στρατό του. Αρχίζει να απειλεί να αρπάξει τα εδάφη των γειτόνων του, κατηγορεί τις δημοκρατίες για την κρίση και απαιτεί, για την επίλυσή της, να ξαναγραφούν οι κανόνες της διεθνούς πολιτικής – και να ανασχεδιαστεί ο χάρτης – σύμφωνα με τα συμφέροντά του. Οι δημοκρατίες συμφωνούν σε ειρηνευτικές συνομιλίες ελπίζοντας, όπως πρέπει να ελπίζουν, να αποφύγουν τον πόλεμο χωρίς να ανταμείψουν υπερβολικά την επιθετικότητα» έγραψε η εφημερίδα. Αυτό που συνέβη στη συνέχεια στο Μόναχο -συνέχισε – το 1938 ανήκει στην Ιστορία. «Βρετανία και Γαλλία έδωσαν ένα κομμάτι της Τσεχοσλοβακίας στη Γερμανία του Αδόλφου Χίτλερ σε αντάλλαγμα για την ψευδή του υπόσχεση να μην κάνει πόλεμο. Εχει γίνει μεγάλη κατάχρηση της αναλογίας του Μονάχου. Δεδομένου όμως του πόσο καλά περιγράφει τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν η προηγούμενη παράγραφος, και δεδομένων των διαπραγματεύσεων που ξεκινούν με τον Πούτιν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους, αξίζει να αναλογιστούμε κάθε και οποιαδήποτε σχετική εμπειρία. Η κυβέρνηση Μπάιντεν και οι ευρωπαίοι σύμμαχοί της πρέπει να προσεγγίσουν τις συνομιλίες με τη δέουσα σοβαρότητα: αν ο Μπάιντεν βγει κερδισμένος – είτε στο διαπραγματευτικό τραπέζι είτε στο πεδίο της μάχης – τότε η ήπειρος μπορεί να αποσταθεροποιηθεί για καιρό».