Σχολείο, ένας πατριαρχικός θεσμός

Το πρώτο του βιβλίο, που τον έκανε διάσημο και μεταφράστηκε σε οκτώ γλώσσες, λεγόταν «Η νέα παιδική ηλικία: ανατρέφοντας παιδιά για να ευδοκιμήσουν σε έναν διασυνδεδεμένο κόσμο». Eιδικός του ψηφιακού εξαλφαβητισμού, ο Τζόρνταν Σαπίρο δεν είχε ποτέ τα κολλήματα των πληροφορικάριων της Σίλικον Βάλεϊ, διαφωνεί οριζοντίως και καθέτως με τον Στιβ Τζομπς που δεν ήθελε τα παιδιά του να χρησιμοποιούν τις τεχνολογίες. «Οπως σε όλα τα πράγματα στη ζωή, υπάρχει μια καλή πλευρά και μια κακή πλευρά» λέει σε συνέντευξή του στην El Pais ο 44χρονος ερευνητής του Brookings Institution και καθηγητής στο Temple University της Φιλαδέλφειας. «Το σεξ, για παράδειγμα, είναι κάτι πολύ όμορφο, μπορεί όμως να εξελιχθεί σε πρόβλημα, και γι’ αυτό πρέπει να το διδάσκεις από νωρίς με τον κατάλληλο τρόπο. Το ίδιο συμβαίνει με την τεχνολογία».

Δηλαδή πότε πρέπει να αρχίσει κανείς να τη χρησιμοποιεί; «Οι περισσότεροι δίνουν ένα smartphone στα παιδιά τους γύρω στα 13 τους. Για μένα είναι η χειρότερη δυνατή στιγμή. Πρέπει να το κάνεις νωρίτερα, όταν ακόμη μπορείς να τα καθοδηγήσεις, να τους δώσεις πολύτιμες συμβουλές. Στα επτά ή στα εννιά του χρόνια, ένα παιδί λέει: “Ναι μαμά, ναι μπαμπά, κάνω αυτό που μου λες”. Στα 13 του, λέει “δεν ξέρεις τι σου γίνεται”. Οταν διάβασα αυτό που είπε ο Στιβ Τζομπς, σκέφτηκα πως ήταν ο τελευταίος άνθρωπος από τον οποίο θα ζητούσα συμβουλές για το πώς να μεγαλώσω το παιδί μου. Θα κατέφευγα σε έναν γιατρό, σε έναν δάσκαλο, ακόμη και σε έναν ιερέα. Οχι όμως σε κάποιον που κατασκευάζει τηλέφωνα».

Ο Χάουαρντ Γκάρντνερ, ο αναπτυξιακός ψυχολόγος που θεωρείται «πατέρας» της θεωρίας της πολλαπλής νοημοσύνης, είχε πει για το βιβλίο του Σαπίρο ότι θα ανακούφιζε και θα καθησύχαζε όσους ανησυχούν για τις ελλείψεις της γενιάς των apps. Η επιμονή του αμερικανού ερευνητή ότι οι ταμπλέτες και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια είναι απαραίτητα στις σχολικές αίθουσες είχε προκαλέσει πριν από μερικά χρόνια το ενδιαφέρον και του Γιώργου Παπανδρέου. Ο πρώην πρωθυπουργός παρακολούθησε το 2014 μια ομιλία του Σαπίρο στο Ντουμπάι και παρενέβη στη συζήτηση για να επισημάνει την πεποίθηση των αρχαίων Ελλήνων ότι τα παιχνίδια, όπως οι Ολυμπιακοί Αγώνες, είναι ένας τρόπος για να εκπαιδεύεις τους ανθρώπους και να ρωτήσει αν η χρήση αυτών των παιχνιδιών υπονομεύει κατά μία έννοια την ιεραρχία στην εκπαίδευση. Ο Σαπίρο δεν πολυκατάλαβε την ερώτηση, αλλά το μυαλό του Παπανδρέου είναι ομολογουμένως πολύπλοκο, η επικοινωνία μαζί του δεν είναι πάντα εύκολη.

«Η αντίληψή μας για το σχολείο ανήκει στον 19ο αιώνα» λέει ο Σαπίρο στην El Pais. «Κάποτε δεν είχε σημασία αν ο κόσμος ήξερε να γράφει. Πολλοί βασιλείς δεν έγραφαν, είχαν τους γραφείς τους. Ο Ιησούς δεν έγραφε. Η ιδέα ότι ο κόσμος πρέπει να ξέρει να γράφει είναι καινούργια, και φυσικά είναι υπέροχη, συγγραφέας είμαι. Δεν καταλαβαίνω όμως γιατί πρέπει να μείνουμε στις μεθόδους που χρησιμοποιούσαμε πριν από 100 χρόνια. Ξεχνάμε ότι μέρος της εκπαίδευσης είναι να σε βοηθά να κοινωνικοποιείσαι. Στο σχολείο σε διδάσκουν να σωπαίνεις, να προσέχεις στο μάθημα, ενώ θα έπρεπε να σε διδάσκουν να ελέγχεις τη χρήση των τεχνολογιών. Μερικές φορές λέω στους φοιτητές μου να πιάσουν το τηλέφωνο για να μάθουν τη σωστή χρήση μιας λέξης. Θα μπουν στο Instagram; Φυσικά, αλλά αυτό δεν είναι πρόβλημα της τεχνολογίας, είναι πρόβλημα της έλλειψης προσοχής».

Πριν από λίγους μήνες κυκλοφόρησε το δεύτερο βιβλίο του Τζόρνταν Σαπίρο, που ασχολείται με το πώς μπορείς να είσαι ένας φεμινιστής πατέρας («Father Figure», Πατρική Φιγούρα). «Ο κόσμος έχει πολύ συγκεκριμένες ιδέες για το τι σημαίνει να είσαι καλός πατέρας» τονίζει. «Οι περισσότεροι άνδρες έχουν καλές προθέσεις, αλλά δεν ξέρουν τι να κάνουν κατά της πατριαρχίας, γιατί δεν έχουν μεγαλώσει σε αυτή την κουλτούρα. Θεωρούν, για παράδειγμα, ότι οι γυναίκες είναι πιο κατάλληλες για να αλλάζουν πάνες. Εγώ έχω αλλάξει πολλές πάνες στη ζωή μου. Πρέπει να τελειώσουμε με τα παραδοσιακά στερεότυπα, όπως ότι οι άνδρες είναι καλύτεροι στο να σχεδιάζουν πράγματα, ότι είναι πιο λογικοί. Ετσι θα είμαστε όλοι χαρούμενοι. Θέλετε να σας πω πόσο καλύτερο είναι το σεξ για έναν φεμινιστή πατέρα;».

Και τι ρόλο παίζουν στην προώθηση του φεμινισμού οι καθηγητές; «Το σχολείο είναι πιθανότατα ένας από τους πιο πατριαρχικούς θεσμούς, είτε θέλουμε να το πιστέψουμε είτε όχι. Εγώ προσπαθώ να μην είμαι πατριαρχικός στον τρόπο που διδάσκω. Δεν θέλω να είμαι ένας χίπις χωρίς εξουσία στην τάξη, διατηρώ τον έλεγχο, αλλά ο ρόλος μου δεν είναι να είμαι διαιτητής της αλήθειας, είναι να χρησιμοποιώ την εξουσία για να ενσωματώνω όλων των ειδών τις φωνές».

Τζόρνταν Σαπίρο (1977- )
Μια κακιά λέξη από φι
H λέξη που αρχίζει από φι δημιουργεί πόλωση, θεωρείται ότι στρέφεται κατά των ανδρών, η δημοσιογράφος της «Washington Post» ενδιαφέρεται να μάθει λοιπόν αν ο Σαπίρο ανησυχεί ότι θα χάσει αναγνώστες περιλαμβάνοντας αυτή τη λέξη στον τίτλο του βιβλίου του. Εκείνος το παραδέχεται, ο φεμινισμός έχει γίνει μια κακιά λέξη, αλλά αυτό έγινε σκόπιμα, προκειμένου να σταματήσει η πολιτική δράση. Ο ίδιος πάντως δεν ήθελε το βιβλίο του να ονομάζεται «Πώς θα γίνεις καλός μπαμπάς», ήθελε να είναι σαφές το περιεχόμενό του. «Είναι τρελό πόσο λίγοι άνθρωποι είναι διατεθειμένοι να πουν ότι υποστηρίζουν τον φεμινισμό», τονίζει. «Και αυτό δεν θα αλλάξει αν δεν παρέμβουν δυναμικά οι άνδρες, ιδιαίτερα οι ετεροφυλόφιλοι. Το βιβλίο μου δεν είναι εναντίον της αρρενωπότητας ή εναντίον των μπαμπάδων. Πραγματεύεται την επανίδρυση της πατρότητας σε μια μεταβαλλόμενη πολιτισμική ηθική».