Η ψεύτικη σταγόνα αίματος που κόστισε δισεκατομμύρια

Οι αρχές των ΗΠΑ έκριναν την Ελίζαμπεθ Χολμς, τη γυναίκα που ίδρυσε την Theranos, ένοχη για εξαπάτηση επενδυτών μέσω της εταιρείας της που ειδικευόταν στις εξετάσεις αίματος, για τέσσερις από τις έντεκα συνολικά κατηγορίες. Η Χολμς καταδικάστηκε για απάτη κατά επενδυτών και συνωμοσία, αλλά αθωώθηκε για τρεις άλλες κατηγορίες εξαπάτησης ασθενών που πλήρωναν για εξετάσεις αυτές την Theranos και μια ακόμη κατηγορία συνωμοσίας. Οι ένορκοι δεν μπόρεσαν να συμφωνήσουν επίσης για τρεις κατηγορίες εξαπάτησης άλλης ομάδας επενδυτών.

Πλέον η Χολμς κινδυνεύει να βρεθεί στη φυλακή για δεκαετίες, εάν χάσει την έφεση την οποία έχει δικαίωμα να κάνει. Το δικαστήριο έκρινε ότι η 37χρονη Χολμς εξαπάτησε ιδιώτες επενδυτές μεταξύ του 2010 και του 2015, πείθοντάς τους ότι ο ειδικός εξοπλισμός μικρού μάλιστα μεγέθους της Theranos θα μπορούσε να πραγματοποιεί σειρά από εκτεταμένες αιματολογικές εξετάσεις από μία και μόνο σταγόνα αίματος, από το τσίμπημα του δακτύλου κάθε ασθενούς.

Το τέλος της δίκης διάρκειας 15 εβδομάδων ήταν ορόσημο για τη Silicon Valley, όπου αρχικά η Χολμς είχε συγκεντρώσει επενδύσεις σχεδόν 1 δισ. δολ. για να κυνηγήσει το όνειρο της διάγνωσης παθήσεων από μερικές μόνο σταγόνες αίματος. Η Χολμς εισέβαλε στη Silicon Valley μετά την ίδρυση της Theranos το 2003 σε ηλικία 19 ετών και έγινε γνωστή για την τάση της να φοράει μαύρα ζιβάγκο που έμοιαζαν με αυτά του πρώην επικεφαλής της Apple Στιβ Τζομπς. Προσέλκυσε υψηλού προφίλ επενδυτές και η περιουσία της υπολογιζόταν το 2015 από το περιοδικό Forbes στα 4,5 δισεκατομμύρια δολάρια.

Η ετυμηγορία σηματοδότησε το αποκορύφωμα μιας ιστορίας σχεδόν δύο δεκαετιών, όταν η Χολμς ίδρυσε την Theranos μετά την αποχώρησή της από το Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ. Στο αποκορύφωμά της, η αξία της εταιρείας είχε φτάσει τα 9 δισεκατομμύρια δολάρια και η Χολμς φιγούραρε σε διάφορα εξώφυλλα περιοδικών. Τελικά όμως η Theranos δέχτηκε πολλές επικρίσεις από δημοσιεύματα κυρίως από τη «Wall Street Journal», της οποίας τα ρεπορτάζ το 2015 έβαλαν για τα καλά την εταιρεία στο μικροσκόπιο των Αρχών. Ακολούθησε σειρά από έρευνες των ρυθμιστικών αρχών, που οδήγησαν την εταιρεία σε διάλυση το 2018.

Οπως αποκαλύφθηκε, ενώ η Χολμς ισχυρίστηκε ότι η νέα τεχνολογία της Theranos μπορούσε να εκτελέσει σειρά εξετάσεων χρησιμοποιώντας μόνο λίγες σταγόνες αίματος, η εταιρεία βασιζόταν κυρίως για τις εξετάσεις αυτές σε μηχανήματα που διατίθεντο ευρέως στο εμπόριο. Η δίκη επικεντρώθηκε σε μεγάλο βαθμό στο εάν η Χολμς σκόπευε να εξαπατήσει τους επενδυτές μέσω της εταιρείας της.

Ενδεχόμενο νέας δίκης

Στη δίκη η Χολμς κατέθεσε ότι ποτέ δεν είχε σκοπό να παραπλανήσει κανέναν. Κατηγόρησε τον πρώην φίλο της και υψηλόβαθμο στέλεχος της Theranos για κακοποίηση, ισχυρισμούς που ο ίδιος έχει αρνηθεί.

Οι κατήγοροι μπορούν να επιλέξουν να γίνει νέα δίκη για τις κατηγορίες για τις οποίες δεν υπήρξε απόφαση, αν και νομικοί έλεγαν ότι αυτό δεν είναι πολύ πιθανό. Το χρονοδιάγραμμα οποιασδήποτε τέτοιας εξέλιξης θα επηρεαστεί πιθανότατα από μια επερχόμενη δίκη του Ραμές Σάνι Μπαλουάνι, πρώην συντρόφου και αναπληρωτή της Χολμς στη Theranos, ο οποίος αντιμετωπίζει παρόμοιες κατηγορίες για εξαπάτηση επενδυτών και ασθενών, τις οποίες αρνείται.

Οι κατήγοροι κλήθηκαν να αποδείξουν ότι η ίδια σκόπευε να εξαπατήσει επενδυτές και ασθενείς επιδιώκοντας οικονομικό όφελος. Η Χολμς ισχυρίστηκε ότι έκανε λάθη χωρίς δόλο και πως πίστευε ότι η τεχνολογία αιματολογικών εξετάσεων της Theranos έδειχνε σημάδια επιτυχίας. Οι ένορκοι τελικά πείστηκαν ότι η Χολμς συνωμότησε για να εξαπατήσει τους επενδυτές. Οι κατήγοροι παρουσίασαν σειρά αποδεικτικών στοιχείων και καταθέσεις από 29 μάρτυρες, οι οποίοι εξέθεσαν τα προβλήματα στα εργαστήρια της Theranos και την αποφυγή της εταιρείας να έχει επικοινωνία με επενδυτές.